Vì sao Iran khó có khả năng tự vệ trước các tàu sân bay Mỹ?

Tàu sân bay Mỹ USS Abraham Lincoln di chuyển trên biển trong khi tham gia chiến dịch tấn công Iran (Ảnh: Reuters).

Kể từ khi cuộc xung đột giữa Mỹ – Israel và Iran nổ ra ngày 28/2, Mỹ triển khai ít nhất 3 nhóm tác chiến tàu sân bay đến khu vực Trung Đông, bao gồm USS Abraham Lincoln, USS Gerald R. Ford và USS George H.W. Bush.

Trong khi đó, Iran tuyên bố sử dụng tên lửa đạn đạo chống hạm, máy bay không người lái (UAV) và tàu mặt nước nhỏ để răn đe. Tuy nhiên, các đánh giá từ các nguồn quân sự và tình báo uy tín cho thấy Iran vẫn gặp khó khăn lớn trong việc tự vệ hoặc tấn công hiệu quả các tàu sân bay Mỹ. Sự chênh lệch này xuất phát từ khoảng cách công nghệ, tổn thất nặng nề của hải quân Iran, hạn chế về phương tiện tấn công tầm xa và khả năng tác chiến điện tử vượt trội của Mỹ.

Sức mạnh đa tầng phòng thủ của nhóm tác chiến tàu sân bay Mỹ

Theo báo VZ, tàu sân bay Mỹ không hoạt động đơn lẻ mà luôn nằm trong một nhóm tác chiến được bảo vệ bởi nhiều lớp phòng thủ. Một CSG điển hình bao gồm một tàu sân bay hạt nhân (như lớp Nimitz hoặc Ford), 3-4 tàu khu trục lớp Arleigh Burke trang bị hệ thống Aegis, một tàu tuần dương tên lửa dẫn đường lớp Ticonderoga, tàu ngầm tấn công hạt nhân và hỗ trợ từ không quân. Hệ thống này tạo thành một “pháo đài di động” có khả năng phát hiện và tiêu diệt mối đe dọa từ khoảng cách hàng trăm km.

Lớp phòng thủ ngoài cùng dựa vào radar Aegis trên các tàu hộ tống, có khả năng theo dõi hàng trăm mục tiêu đồng thời và phóng tên lửa SM-2, SM-3 hoặc SM-6 để đánh chặn tên lửa hành trình, đạn đạo hoặc UAV. Không quân trên tàu sân bay đóng vai trò quan trọng với máy bay E-2D Advanced Hawkeye – một trạm radar bay hoạt động như “mắt trời” phát hiện mục tiêu thấp bay mà radar tàu không thấy được. Theo CSIS, E-2D kết hợp với hệ thống phát hiện hồng ngoại từ Lực lượng Vũ trụ Mỹ giúp phát hiện tên lửa đạn đạo Iran ngay từ giai đoạn phóng.

Lớp phòng thủ giữa bao gồm tên lửa Sea Sparrow và Rolling Airframe Missile (RAM), trong khi lớp trong cùng là hệ thống Phalanx CIWS (pháo Gatling 20mm) có khả năng bắn 4.500 phát/phút để tiêu diệt mục tiêu còn sót lại.

Ngoài ra, máy bay EA-18G Growler chuyên tác chiến điện tử có thể gây nhiễu radar và hệ thống dẫn đường của đối phương. Trong bối cảnh xung đột hiện thời, các nhóm tàu sân bay Mỹ đã chứng minh hiệu quả khi bắn hạ UAV Iran tiếp cận tàu sân bay mà không bị thiệt hại.

Tàu ngầm tấn công lớp Los Angeles hoặc Virginia hoạt động độc lập, cung cấp lớp phòng thủ ngầm và khả năng tấn công phủ đầu. Chúng có thể sử dụng sonar thụ động để theo dõi tàu Iran từ khoảng cách xa mà không bị phát hiện, đồng thời áp dụng biện pháp điện tử để vô hiệu hóa radar và hệ thống liên lạc của đối phương trước khi phóng ngư lôi Mk-48. Ví dụ, ngày 4/3, tàu ngầm Mỹ (lớp Los Angeles) đã dùng ngư lôi Mk-48 đánh chìm tàu khu trục IRIS Dena của Iran ở Ấn Độ Dương – lần đầu tiên kể từ Thế chiến II một tàu ngầm Mỹ đánh chìm tàu đối phương bằng ngư lôi.

Chuyên gia Carl Schuster, cựu Giám đốc Trung tâm Tình báo Liên hợp Bộ Chỉ huy Thái Bình Dương Mỹ, nhận định rằng tàu Iran “không có cơ hội” vì thiếu công nghệ phát hiện tàu ngầm và hoạt động xa bờ mà không có hỗ trợ.

Hạn chế về phương tiện tấn công tầm xa và công nghệ dẫn đường của Iran

Giới chuyên gia quân sự cho rằng, hiện Iran không sở hữu máy bay ném bom chiến lược tầm xa như của Mỹ (B-52, B-1B) hay Nga (Tu-95). Không quân Iran chủ yếu dựa vào các máy bay cũ như F-4 Phantom, F-14 Tomcat và Su-24, với phạm vi hoạt động hạn chế và khả năng mang tên lửa chống hạm kém.

Theo Báo cáo quân sự Iran của Cơ quan Tình báo Quốc phòng Mỹ (DIA) và của Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS), Iran thiếu khả năng triển khai tên lửa chống hạm quy mô lớn từ trên không ở khoảng cách an toàn.

Thay vào đó, Iran dựa vào tên lửa đạn đạo chống hạm như Khalij Fars hoặc Fateh-110, phóng từ bờ biển hoặc đảo. Những vũ khí này có tầm bắn 300-500km và tốc độ cao, nhưng độ chính xác khi tấn công mục tiêu di động như tàu sân bay vẫn bị nghi ngờ. Tên lửa đạn đạo cần dẫn đường thời gian thực, trong khi Iran thiếu vệ tinh tình báo hoặc máy bay do thám tiên tiến để cập nhật vị trí tàu sân bay liên tục. Hệ thống dẫn đường quán tính và radar chủ động của chúng dễ bị nhiễu bởi EA-18G Growler hoặc các biện pháp điện tử khác.