Vì sao người Hàn Quốc không còn tổ chức lễ viếng trong đám tang?

Người dân Hàn Quốc đang dần từ bỏ các nghi thức tang lễ tốn kém và mang tính hình thức để chuyển sang những hình thức tưởng niệm yên tĩnh và riêng tư hơn.

Bất kỳ ai từng tham dự một nhà tang lễ tại Hàn Quốc đều sẽ nhận ra sự tương đồng trong cách bài trí. Sau khi ghé thăm căn phòng đặt bàn thờ để thắp hương, những người đến viếng thường di chuyển sang khu vực tiếp khách lớn ngay bên cạnh, nơi họ nán lại để ăn uống.

Không gian này mở cửa suốt ngày đêm cho đến khi tang lễ kết thúc, thường kéo dài từ hai đến ba ngày. Trong thời gian này, những người quen của người quá cố và gia đình tang quyến tụ tập để tôn vinh người đã khuất, đồng thời trò chuyện qua các bữa ăn và đôi khi là đồ uống; các khách mời cũng sẽ gửi tiền phúng điếu.

Nhiều người Hàn Quốc tin rằng trách nhiệm của họ là ở lại càng lâu càng tốt vì lo ngại một căn phòng trống vắng sẽ làm sâu sắc thêm nỗi đau của gia đình. Một hội trường tang lễ đông đúc, xếp đầy những vòng hoa chia buồn từ các nhân vật nổi tiếng, cũng được xem là cách để giữ gìn địa vị xã hội của gia đình.

Nhưng phong tục lâu đời này đang bắt đầu thay đổi. Khi quy mô gia đình thu hẹp và các mối quan hệ xã hội trở nên cá nhân hóa hơn, số lượng người đi viếng đã giảm dần. Đồng thời, chi phí thuê nhà tang lễ và tổ chức tiệc chiêu đãi tăng cao đang thúc đẩy nhiều người Hàn Quốc rời xa các nghi lễ tốn kém, nặng tính thủ tục để hướng tới những hình thức tưởng niệm tĩnh lặng hơn.

Sự đau buồn trong riêng tư

Anh Chang, 42 tuổi, vừa mới mất đi bà nội đã ngoài 90 tuổi. Hầu hết bạn bè và người thân cùng thời của bà đều đã qua đời. Với việc ít khách đến viếng, gia đình đã quyết định tổ chức một tang lễ “không đón khách” (no-viewing funeral), qua đó họ có thể chia sẻ nỗi đau và những kỷ niệm một cách trọn vẹn hơn.

Sau tang lễ, cha của anh Chang đã liên lạc với một vài người quen để báo tin buồn. Một số người phản ứng với sự bối rối hoặc thậm chí là oán trách, hỏi tại sao họ không được trao cơ hội cuối cùng để nói lời từ biệt. “Tôi cảm thấy khó hiểu trước sự tức giận của họ, vì thực tế là họ đã không hề đến thăm bà tôi trong suốt nhiều năm khi bà còn sống,” anh nói.

Cô Kim Hye-ryeon, 37 tuổi, một người thiết kế web tự do, đã mất cha một năm trước sau nhiều năm ông sống chung với căn bệnh ung thư. Dù sự ra đi của ông rất đau đớn, gánh nặng tài chính của tang lễ cũng đè nặng lên vai cô. Cha mẹ cô đã ly hôn nhiều năm trước và cô là con một, chưa kết hôn. Một tang lễ tiêu chuẩn kéo dài ba ngày có thể tốn tới 20 triệu won (khoảng 364 triệu đồng). Cô ước tính tiền phúng điếu từ những người họ hàng lớn tuổi ở vùng quê nơi cha cô sinh sống sẽ không quá 1 đến 2 triệu won (khoảng 18,2 triệu đến 36,4 triệu đồng).

“Tôi lo lắng rằng họ hàng và người quen sẽ chỉ trích mình là bất hiếu vì tổ chức tang lễ không đón khách, nhưng tôi không có lựa chọn nào thực tế hơn,” cô nói. Bằng cách không mời khách viếng, tang lễ của cha cô tốn tổng cộng 2 triệu won (khoảng 36,4 triệu đồng), trong đó 1 triệu won cho việc thuê nhà tang lễ và 1 triệu won cho nơi để tro cốt.

Các nhà cung cấp dịch vụ tang lễ ước tính chi phí trung bình cho một tang lễ truyền thống là khoảng 20 triệu won (khoảng 364 triệu đồng), dựa trên số lượng 150 khách viếng. Ngược lại, một tang lễ không đón khách thường chỉ tốn từ 2 đến 3 triệu won (khoảng 36,4 triệu đến 54,6 triệu đồng).

Tang lễ không đón khách lược bỏ phần tiếp đón người đến viếng nhưng vẫn tuân thủ các quy trình thiết yếu như khâm liệm, nhập quan và đưa tang, thường được thực hiện trong một ngày.

Xu hướng đang phát triển

Cô Park Min-jeong, một nhà nghiên cứu 33 tuổi, tin rằng văn hóa tang lễ tập trung vào việc đón tiếp khách viếng của Hàn Quốc hoàn toàn không phù hợp với cuộc sống hiện đại. “Các gia đình thậm chí không có thời gian để đau buồn. Họ phải chuẩn bị mọi thứ ngay lập tức, thức trắng đêm trong ba ngày liên tục và đưa ra vô số quyết định: đặt bao nhiêu suất ăn, cung cấp đồ uống gì,” cô nói. “Thật lạ lùng khi gia đình không có thời gian để tang. Tang lễ truyền thống có thể vẫn là quy chuẩn vào lúc này, nhưng tang lễ đơn giản hóa sẽ trở thành xu hướng chủ đạo trong tương lai.”

Ông Yoon Young-jin, Giám đốc điều hành của công ty dịch vụ tang lễ Jeongdo Sangjo, cho biết những cái nhìn tiêu cực về tang lễ không đón khách – như ý tưởng rằng chúng chỉ được chọn bởi những người gặp khó khăn tài chính hoặc tước đi cơ hội từ biệt người quá cố – đang dần biến mất. “Vào năm 2024, chúng tôi đã xử lý khoảng 100 tang lễ như vậy. Đến năm 2025, con số này đã tăng gấp đôi lên 200,” ông nói.

Một đơn vị cung cấp dịch vụ khác, ông Lee Hak-young từ Edenaid, cho biết số lượng tang lễ không đón khách đang tăng nhanh khi nhiều gia đình chọn cắt giảm chi phí và dành thời gian tĩnh lặng bên những người thân ruột thịt để an ủi lẫn nhau. Ông nói thêm rằng loại hình này thậm chí đã vượt qua số lượng tang lễ truyền thống trong thời gian gần đây.

Giám đốc tang lễ Lee Young-woo cũng ghi nhận sự gia tăng đột biến. “Số lượng tang lễ không đón khách chúng tôi thực hiện mỗi tháng đã tăng gấp đôi. Trong quá khứ, chúng bị xem là nghèo nàn hoặc thiếu sót. Nhưng khi những người ở lại ngày càng trẻ hơn, họ có tư duy mạnh mẽ về việc không chi tiền vào những khía cạnh mang tính trình diễn hoặc không cần thiết của tang lễ.”

Giáo sư xã hội học Heo Chang-deok tại Đại học Yeungnam nhìn nhận xu hướng này một cách tích cực. “Trước đây, tang lễ tập trung nhiều vào mạng lưới xã hội của người còn sống hơn là người đã khuất. Những tang lễ lớn, mang tính trưng bày rất tốn kém. Tang lễ không đón khách là một lựa chọn thay thế hợp lý cho phép tưởng niệm trong tĩnh lặng, và văn hóa này có khả năng sẽ tiếp tục phát triển.”

Nguồn: Korea Herald