Việt Nam 2026: Thời điểm vàng để hiện thực hóa khát vọng phát triển

Tại tọa đàm “Việt Nam 2026: Chuyển mình trong kỷ nguyên mới” do báo Dân trí tổ chức ngày 1/1, các chuyên gia cho rằng năm 2026 đánh dấu một giai đoạn đặc biệt của Việt Nam, không chỉ mở đầu nhiệm kỳ mới mà còn là thời điểm những nền tảng được chuẩn bị trong suốt thời gian qua bắt đầu “kiểm nghiệm” trong thực tiễn.

Sau quá trình tinh gọn bộ máy, đẩy mạnh cải cách thể chế và khơi thông các điểm nghẽn, đất nước đang bước vào một giai đoạn phát triển với tâm thế khác trước.

Thể chế, hạ tầng và “tâm thế mới” cho kỷ nguyên mới

Ông Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, cho rằng điều đáng chú ý nhất hiện nay là sự thay đổi mạnh mẽ về nền tảng thể chế.

Trong thời gian ngắn, số lượng luật được sửa đổi, ban hành ở mức chưa từng có, cho thấy quyết tâm tháo gỡ những điểm nghẽn cụ thể, thiết thực, thay vì cải cách mang tính khẩu hiệu. Theo ông, thể chế không chỉ là “điểm nghẽn của điểm nghẽn”, mà nếu làm tốt, sẽ trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng của quốc gia.

Bước sang năm mới, ông Nguyễn Sĩ Dũng cho rằng cải cách thể chế sẽ tạo ra bước nhảy vọt cho nền kinh tế (Ảnh: Hải Long).

Song hành với cải cách thể chế là sự tăng tốc đầu tư hạ tầng. Từ cao tốc, cảng biển, sân bay cho đến các dự án năng lượng và trung tâm dữ liệu, Việt Nam đang hình thành những nền tảng vật chất cho giai đoạn phát triển mới. Những công trình quy mô lớn như sân bay Long Thành, các tuyến đường sắt chiến lược hay hệ thống năng lượng xanh không chỉ phục vụ kết nối, mà còn tạo tiền đề cho kinh tế số, trí tuệ nhân tạo và đổi mới sáng tạo.

Từ góc nhìn doanh nghiệp, ông Phạm Hồng Điệp, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần SHINEC, cho rằng các quyết sách lớn thời gian qua đã tạo ra “khí thế mới” trong cộng đồng doanh nhân. Việc tinh gọn bộ máy, rút ngắn thủ tục hành chính, cùng các định hướng chiến lược về khoa học công nghệ, kinh tế xanh và hội nhập đã góp phần củng cố niềm tin, giúp doanh nghiệp mạnh dạn hơn trong việc đầu tư và mở rộng hoạt động.

Ông Phạm Hồng Điệp chia sẻ những cơ chế mới trong thời gian qua giúp doanh nghiệp tự tin hơn trong việc mở rộng, phát triển (Ảnh: Hải Long).

Theo các diễn giả, khi hạ tầng và thể chế được củng cố, vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu cũng đứng trước cơ hội dịch chuyển. Hạ tầng logistics hiện đại giúp giảm chi phí, nâng cao năng suất, qua đó tăng sức hấp dẫn đối với dòng vốn đầu tư quốc tế. Tuy nhiên, bài toán đặt ra không chỉ là thu hút đầu tư, mà còn là làm sao để Việt Nam vươn lên những phân khúc có giá trị gia tăng cao hơn, tránh lặp lại mô hình tăng trưởng dựa vào lao động giá rẻ.

Động lực tăng trưởng mới và bài toán nâng cao năng lực doanh nghiệp

Bước sang năm 2026, yêu cầu đặt ra là tìm kiếm và củng cố các động lực tăng trưởng mới. Theo ông Nguyễn Sĩ Dũng, đổi mới sáng tạo và khoa học công nghệ chính là động lực then chốt, bởi đây là nguồn lực gần như vô hạn so với lao động hay tài nguyên.

Chuyển đổi số, phát triển kinh tế số và mở ra không gian cho các lĩnh vực mới được kỳ vọng tạo khác biệt căn bản cho mô hình tăng trưởng trong giai đoạn tới.

Bên cạnh đó, hội nhập quốc tế tiếp tục là động lực quan trọng. Với mạng lưới hiệp định thương mại tự do rộng, Việt Nam có lợi thế lớn nếu doanh nghiệp đủ năng lực tham gia sâu hơn vào thị trường toàn cầu. Tuy nhiên, các diễn giả cũng nhấn mạnh rằng hội nhập chỉ thực sự mang lại giá trị khi doanh nghiệp trong nước nâng cao năng lực cạnh tranh, làm chủ công nghệ và từng bước nắm giữ các khâu quan trọng trong chuỗi giá trị.

Một vấn đề được thảo luận thẳng thắn là thách thức khi triển khai các siêu dự án hạ tầng. Áp lực vốn đầu tư lớn, nguy cơ chậm tiến độ, đội vốn và bài toán hiệu quả khai thác sau đầu tư đều là những rủi ro hiện hữu. Theo ông Nguyễn Sĩ Dũng, chậm tiến độ không chỉ làm tăng chi phí, mà còn khiến Việt Nam đánh mất cơ hội cạnh tranh trong khu vực. Vì vậy, quản trị dự án, bảo đảm chất lượng và hiệu quả sử dụng công trình cần được coi trọng không kém việc khởi công.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Hữu Phước Nguyên, Nhà sáng lập kiêm Tổng giám đốc Selex Motors, cho rằng các dự án hạ tầng lớn mở ra nhiều cơ hội, nhưng vấn đề quan trọng là khả năng “hấp thụ” của doanh nghiệp nội địa. Doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn gặp khó về vốn, công nghệ và khả năng tham gia chuỗi cung ứng, trong khi cạnh tranh với doanh nghiệp FDI ngày càng gay gắt.

Ông Nguyễn Hữu Phước Nguyên, Nhà sáng lập kiêm Tổng giám đốc Selex Motors (Ảnh: Hải Long).

Các diễn giả cho rằng để doanh nghiệp Việt thực sự trở thành động lực tăng trưởng, cần một môi trường chính sách ổn định, minh bạch và có tính dự đoán cao. Việc giảm chi phí tuân thủ, hạn chế rủi ro chính sách, đồng thời phát triển các công cụ như tín dụng xanh, thị trường carbon sẽ giúp doanh nghiệp yên tâm đầu tư dài hạn.

Bên cạnh đó, Nhà nước cần có các chính sách “đặt hàng” mang tính dẫn dắt, lựa chọn những lĩnh vực chiến lược để hỗ trợ doanh nghiệp trong nước vươn lên, thay vì dàn trải nguồn lực.

Từ những phân tích trên, các chuyên gia cho rằng năm 2026 không chỉ là mốc thời gian, mà là thời điểm Việt Nam cần chuyển hóa cải cách và đầu tư thành tăng trưởng thực chất. Khi thể chế, hạ tầng và năng lực doanh nghiệp cùng được nâng tầm, nền kinh tế sẽ có cơ hội bước vào một chu kỳ phát triển mới với nền tảng vững chắc hơn.