Việt Nam đang ở thời điểm mang tính bước ngoặt

Erin Steinhauer (tên tiếng Việt là Erin Phương) – người phụ nữ gốc Việt nhiều năm nay là “con thoi” tích cực gắn kết, thúc đẩy mối quan hệ Việt – Mỹ. Với hơn 2 thập niên kinh nghiệm làm việc trong các lĩnh vực phát triển quốc tế, chính sách thương mại, tài chính toàn diện…, bà từng đảm nhiệm nhiều vị trí lãnh đạo cấp cao tại các tổ chức, tập đoàn lớn như Visa, New York Life và U.S. Chamber of Commerce…

Trước khi đảm nhận vai trò hiện tại (từ tháng 3.2026), bà là Chủ tịch sáng lập và điều hành Vietnam Society – một tổ chức phi lợi nhuận có trụ sở tại Washington D.C, hướng đến việc thúc đẩy sự hiểu biết lẫn nhau và tăng cường kết nối giữa VN và Mỹ thông qua các chương trình về nghệ thuật, văn hóa và đối thoại xã hội.

Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa VN vì thế nằm trong mối quan tâm hàng đầu của bà.

Với Nghị quyết 80, văn hóa lần đầu tiên được đưa vào toàn bộ hoạt động đối ngoại ở mức cao nhất. Trong đó, nhấn mạnh tinh thần chủ động hội nhập để định vị và quảng bá thương hiệu quốc gia trên trường quốc tế. Là nhà sáng lập Tổ chức Vietnam Society với sự kiện thường niên Tuần Việt Nam tại Washington D.C, bà nhận định như thế nào về tầm nhìn này?

VN đang ở một thời điểm mang tính bước ngoặt. Đất nước VN sở hữu một trong những di sản văn hóa phong phú nhất trên thế giới và một thế hệ trẻ đầy sáng tạo, nhưng sự hiện diện của văn hóa VN trên toàn cầu vẫn chưa tương xứng với tiềm năng.

Với sự ra đời của Nghị quyết 80, điều đáng hào hứng ở đây không chỉ là một cơ hội văn hóa, mà còn là một cơ hội kinh tế. Trên thế giới, những quốc gia như Hàn Quốc và Nhật Bản đã cho thấy rằng khi văn hóa được coi là một ngành công nghiệp chiến lược, nó có thể thúc đẩy xuất khẩu, tạo việc làm, phát triển du lịch và gia tăng ảnh hưởng toàn cầu. VN đã bắt đầu chứng kiến những chuyển động mạnh mẽ trong xuất khẩu sáng tạo và lĩnh vực điện ảnh. Với sự đầu tư đúng đắn cùng chiến lược dài hạn, đây có thể trở thành một ngành trị giá hàng tỉ USD.

Tại Vietnam Society, chúng tôi đã trực tiếp nhận thấy có một sự quan tâm thực sự từ quốc tế đối với văn hóa VN khi nó được giới thiệu với kỳ vọng và chất lượng cao. Bước tiếp theo là mở rộng quy mô, biến sự trân trọng văn hóa thành những cơ hội thực sự cho các nghệ sĩ, nhà sáng tạo và doanh nghiệp VN.

Nghị quyết 80 là một tín hiệu mạnh mẽ, và ưu tiên hiện nay là triển khai thực hiện. Điều này đòi hỏi đầu tư dài hạn và một chiến lược quốc gia rõ ràng cho các ngành công nghiệp văn hóa trong 10 – 20 năm tới, với các mục tiêu có thể đo lường được.

Tôi cũng đề xuất thành lập một nhóm cố vấn cấp cao gồm các chuyên gia trong nước và quốc tế để hỗ trợ định hướng cho nỗ lực này. VN đã có sẵn nhân tài, bước tiếp theo là xây dựng hệ sinh thái đủ mạnh để đưa nguồn nhân lực đó ra toàn cầu.

Đồng thời, việc đầu tư vào bảo tồn và khai mở di sản văn hóa của VN là hết sức quan trọng, thông qua việc xây dựng một kho lưu trữ quốc gia, được hỗ trợ bởi quá trình số hóa đúng chuẩn các tư liệu lịch sử như phim ảnh, bản đồ, tranh in, sách… Việc số hóa đặc biệt cấp thiết vì nhiều tư liệu trong số này đang xuống cấp do thời gian và điều kiện môi trường. Đây là một kho báu văn hóa có nguy cơ bị mất đi nếu chúng ta không hành động kịp thời để bảo tồn.

Di sản tinh thần nào là quan trọng hơn cả đối với bà?

Là chắt ngoại của danh nhân Phạm Phú Thứ, hành trình này đối với tôi cũng mang ý nghĩa rất cá nhân. Khi chứng kiến những tác động mạnh mẽ mà chúng tôi tạo ra đối với mọi người tại Vietnam Society, tôi dần hiểu rõ hơn sứ mệnh của ông và những giá trị mà ông theo đuổi, và tôi cảm nhận ngày càng rõ ràng trách nhiệm phải tiếp nối di sản ấy theo cách của riêng mình.

Tôi vô cùng biết ơn vì có cơ hội trở về đất nước nơi mình sinh ra và đóng góp cho sự phát triển tương lai của VN. Tôi cũng hy vọng hành trình của mình có thể trở thành một ví dụ cho cộng đồng người Việt ở nước ngoài, đặc biệt là thế hệ trẻ – những người thành đạt, có tư duy toàn cầu và đang tìm kiếm sự kết nối sâu sắc hơn với cội nguồn, rằng luôn có một nơi để họ trở về, đóng góp và trở thành một phần của tương lai VN.

Bằng việc tích cực tổ chức sự kiện thường niên Tuần Việt Nam tại Washington D.C, bắt đầu từ mùa thu 2022, bà nhận thấy nhu cầu tiếp nhận của cộng đồng người Việt, đặc biệt là người Việt trẻ tại Mỹ thế nào?

Sự đón nhận đối với Tuần Việt Nam tại Mỹ rất tích cực, phản ánh nhu cầu ngày càng tăng về sự thấu hiểu liên văn hóa sâu sắc. Cộng đồng người Việt, đặc biệt là thế hệ trẻ và cả người Mỹ đều hưởng ứng với sự hào hứng và tò mò chân thành.

Với cương vị của mình, bà đã có cơ hội được tiếp xúc với nhiều nhà lãnh đạo cấp cao của VN như Tổng Bí thư Tô Lâm và Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính… Bà có thể cho biết những cuộc trao đổi này đã đưa tới những nhận định nào?

Trong một dịp tiếp xúc, Tổng Bí thư Tô Lâm từng dành cho chúng tôi (bà Erin Steinhauer cùng chồng – nhiếp ảnh gia người Mỹ Peter Steinhauer, đồng sáng lập Vietnam Society – PV) cơ hội được chia sẻ về vai trò của Tổ chức Vietnam Society nói riêng và văn hóa nói chung, như một “cây cầu mềm” kết nối quan hệ Việt – Mỹ. Chúng tôi nhấn mạnh rằng bên cạnh ngoại giao chính trị và kinh tế, ngoại giao văn hóa đang trở thành trụ cột quan trọng trong việc xây dựng sự hiểu biết lâu dài giữa 2 quốc gia, giúp thay đổi nhận thức về VN tại Mỹ. Các hoạt động của Vietnam Society (triển lãm, hội thảo, trình diễn…) giúp giới thiệu một hình ảnh VN hiện đại, đa dạng về văn hóa, nghệ thuật và sáng tạo. Theo đó, cộng đồng người Việt tại Mỹ, đặc biệt là thế hệ thứ hai, thứ ba, có thể trở thành “đại sứ văn hóa” tự nhiên, góp phần kể lại câu chuyện VN theo cách gần gũi và đương đại hơn.

Với vai trò mới tại The Asia Foundation ở VN, bà có những ưu tiên nào trong kế hoạch của mình?

Tôi sẽ tiếp tục tham gia ban lãnh đạo của Vietnam Society và hỗ trợ Giám đốc điều hành mới của chúng tôi. Sứ mệnh của chúng tôi không thay đổi: tạo ra những nền tảng ý nghĩa để đưa văn hóa VN ra thế giới. Tôi tin tưởng rằng tổ chức sẽ tiếp tục phát triển và mở rộng ảnh hưởng quốc tế của mình. Với chiến lược và đầu tư đúng đắn, VN hoàn toàn có thể trở thành một nền kinh tế văn hóa và sáng tạo hàng đầu trong khu vực.

Xin trân trọng cảm ơn bà.