Laura Wight, 33 tuổi, từng ôm mộng sở hữu một căn hộ khang trang. Nhưng khi tiền cọc phình to quá nhanh so với tốc độ tiết kiệm, cô quyết định “quay xe”. Theo tờ The Wall Street Journal (WSJ), Laura đã đem 10.000 USD tiền tiết kiệm rót thẳng vào các quỹ đầu tư chỉ số.
6 năm sau, khoản đầu tư sinh lời 66%. Hơn thế, tính thanh khoản tuyệt vời của cổ phiếu giúp cô dễ dàng xoay xở trang trải 2.100 USD phí phẫu thuật khẩn cấp. Giờ đây, cô hoàn toàn hài lòng với việc thuê nhà và sự linh hoạt tài chính của mình.
Câu chuyện của Laura là một lát cắt sắc nét về thế hệ đang thay đổi tư duy. Khi cánh cửa an cư ngày càng khép hẹp bởi giá bất động sản đắt đỏ, những nhà đầu tư cá nhân trẻ tuổi buộc phải tìm kiếm các công cụ khác để xây dựng tài sản.
Nhiều người trẻ không đủ khả năng mua nhà không có nghĩa là họ ngừng đầu tư cho tương lai (Minh họa: Morning Brew).
Cuộc dịch chuyển tỷ USD sang thị trường vốn
Từ lâu, sở hữu nhà luôn được xem là chiến lược tích lũy tài sản dài hạn vững chắc nhất. Việc trả nợ vay thế chấp đóng vai trò như một hình thức “kỷ luật tiết kiệm” bắt buộc đối với mỗi cá nhân. Thế nhưng, báo cáo dữ liệu mới nhất từ JPMorgan Chase Institute cho thấy niềm tin truyền thống này đang rạn nứt nghiêm trọng.
Tỷ lệ người từ 25 đến 39 tuổi thực hiện chuyển tiền hàng năm vào các tài khoản đầu tư đã tăng vọt gấp 3 lần chỉ trong một thập kỷ qua, chạm mốc 14,4%.
Đáng chú ý hơn cả, tỷ lệ thanh niên 26 tuổi liên tục rót tiền vào chứng khoán kể từ thời điểm 22 tuổi đã tăng phi mã từ mức 8% của năm 2015 lên tới 40% vào tháng 5/2025. Thậm chí, những con số ấn tượng này còn chưa bao gồm dòng tiền khổng lồ được đổ vào các quỹ hưu trí tự động.
Trao đổi với tờ WSJ, ông George Eckerd, Giám đốc nghiên cứu tại JPMorgan Chase Institute, nhận định thị trường đang chứng kiến sự bùng nổ của hoạt động đầu tư cá nhân ở chính nhóm nhân khẩu học vốn là khách hàng mua nhà lần đầu. Đà thăng hoa của thị trường cổ phiếu cùng sự phổ biến của các ứng dụng giao dịch kỹ thuật số tiện lợi đã tiếp thêm động lực cho làn sóng này.
Sự dịch chuyển dòng tiền xuất phát từ thực tế thu nhập đã bị giá nhà bỏ lại quá xa. Năm 2025, giá nhà trung vị tại nền kinh tế Mỹ đã lên tới 426.000 USD, trong khi mức lương trung vị chỉ dừng ở ngưỡng hơn 62.000 USD. Để có thể mua nhà, người trẻ cần mức thu nhập lên tới 112.000 USD. Lãi suất vay thế chấp neo cao càng đẩy chi phí trả nợ hàng tháng vượt xa sức chịu đựng, buộc họ phải gác lại giấc mơ an cư.
Lãi kép và bài toán đi thuê nhà
Sự hoài nghi về bất động sản không chỉ đến từ rào cản tài chính. Helen Bovington, 23 tuổi, đang thuê nhà tại Manhattan, chia sẻ rằng cô cảm thấy tiền của mình an toàn hơn khi nằm trên sàn chứng khoán. Ám ảnh bởi các vụ cháy rừng đe dọa bất động sản tại quê nhà, cô cho rằng loại hình chắc ăn nhất có chăng chỉ là những mảnh đất trống.
Nhờ kiên trì đầu tư vào các quỹ loại trừ công ty nhiên liệu hóa thạch, Helen đã gom được 30.000 USD. Cô nhẩm tính với mức lợi suất giả định 10% mỗi năm, khoản tiền này có thể tự động phình to thành 1 triệu USD khi cô 60 tuổi mà không cần bỏ thêm vốn.
Góc nhìn thực tế của Helen hoàn toàn trùng khớp với phân tích chuyên sâu của Moody’s Analytics trên tờ WSJ khi đặt lên bàn cân so sánh giữa việc mua nhà và đi thuê nhà để lấy khoản chênh lệch mang đi đầu tư. Mô hình tính toán đặt ra 2 cá nhân có cùng mức thu nhập 150.000 USD mỗi năm.
Người thứ nhất quyết định mua căn nhà trị giá 500.000 USD, trả trước 20%, lãi suất vay thế chấp 6,25% và tiêu tốn 3.546 USD mỗi tháng cho các chi phí. Người thứ hai chọn thuê căn nhà tương đương với giá 2.500 USD mỗi tháng, chấp nhận mức giá thuê tăng 3% mỗi năm và dùng toàn bộ số tiền chênh lệch để mua cổ phiếu với kỳ vọng sinh lời 10% mỗi năm.
Kết quả sau 30 năm vô cùng bất ngờ. Người đi thuê nhà sở hữu khối tài sản ròng lên tới 2,8 triệu USD. Trong khi đó, người mua nhà chỉ nắm giữ 1,6 triệu USD, dù căn nhà đã tăng giá đều đặn 4% mỗi năm. Nhờ sức mạnh kỳ diệu của lãi kép, người đi thuê đã giàu hơn người mua nhà gần 1,2 triệu USD.
Tuy nhiên, chuyên gia kinh tế Cristian deRitis cũng thẳng thắn cảnh báo rằng biến số lớn nhất của chiến lược này nằm ở tính kỷ luật tài chính. Việc cá nhân tạm dừng chuyển tiền mua cổ phiếu hàng tháng luôn dễ dàng hơn rất nhiều so với việc họ dám trễ hẹn trả nợ vay thế chấp cho ngân hàng.
Theo dữ liệu mới từ JPMorgan Chase Institute, ngày càng nhiều người dưới 40 tuổi chọn rót tiền vào cổ phiếu thay vì bất động sản (Ảnh: JPMorgan Chase).
Sự thỏa hiệp mang tính thời đại
Dù chứng khoán vô cùng hấp dẫn, khao khát sở hữu một tổ ấm vẫn luôn tồn tại mãnh liệt.
Dữ liệu từ Redfin cho thấy tỷ lệ sở hữu nhà của gen Z (sinh từ năm 1997 đến 2009) hiện tụt hậu khá xa. Nếu như trước đây có tới 42% người thuộc gen X (sinh từ năm 1965 đến 1980) và 44% người thuộc thế hệ Baby Boomers (sinh từ năm 1946 đến 1964) có nhà ở độ tuổi 28, thì gen Z hiện nay chỉ đạt khoảng 38%.
Bất chấp rào cản khổng lồ về giá cả, tỷ lệ gen Z có nhà trong năm 2025 vẫn nhích nhẹ lên mức 27,1%. Nhóm khách hàng từ 19 đến 29 tuổi thậm chí đã chiếm tới 18,5% tổng số giao dịch mua bán nhà trên toàn thị trường.
Điều này không đến từ việc nhà đất đột ngột giảm giá, mà xuất phát từ một sự thỏa hiệp đầy bản lĩnh. Người trẻ chấp nhận mua những căn hộ có diện tích nhỏ hơn, dạt ra các vùng ven xa xôi hoặc nhờ gia đình hỗ trợ tài chính để lách qua khe cửa hẹp của thị trường.
Nghiên cứu của Đại học California chỉ ra rằng, khi tương lai sự nghiệp chứa đựng quá nhiều biến số, việc rót tiền vào thị trường vốn giống như một chiếc phao cứu sinh mang lại sự chủ động cho người trẻ. Trào lưu này hoàn toàn không phải là sự chối bỏ giá trị của bất động sản, mà là một chiến lược quản trị rủi ro linh hoạt của thời đại mới.
Vì vậy, thay vì phán xét cách người trẻ quản lý tiền bạc, thị trường cần thấu hiểu bức tranh kinh tế khắc nghiệt mà họ đang phải đối mặt. Giống như lời của chuyên gia George Eckerd: “Họ chỉ đang làm những gì tốt nhất có thể trong phạm vi lựa chọn mà họ được trao”.
Nguồn: https://dantri.com.vn/kinh-doanh/vo-mong-mua-nha-gen-z-tai-my-o-at-gom-tien-vao-chung-khoan-20260220230540254.htm
