Cuộc không kích ngày 28/2 của Mỹ và Israel đã gây ra hậu quả lớn cho Iran khi họ mất đi Lãnh đạo Tối cao, cùng loạt quan chức quốc phòng, an ninh hàng đầu đất nước.
Tuy nhiên, hệ thống chỉ huy quân đội của Iran vẫn đang kháng cự và thậm chí bắt đầu chiến dịch đáp trả quy mô lớn khắp Trung Đông, gây ra thiệt hại cho đối thủ.
Iran công bố video phóng loạt tên lửa vào Mỹ – Israel (Video: IRIB).
Theo nhà quan sát quân sự Nga Igor Korotchenko, bí mật đằng sau năng lực này của Iran chính là học thuyết “phòng thủ Mosaic”. Đây là một hệ thống chỉ huy – kiểm soát phi tập trung của các lực lượng vũ trang, và tiến hành các đòn tấn công vào những mục tiêu đã được xác định trước theo các kế hoạch đã được chuẩn bị sẵn.
Đây được xem là “vũ khí thầm lặng” giúp Iran chống chịu tình hình hiện tại. Họ chia nhỏ quyền lực ra cho các chỉ huy cấp thấp hơn, lên sẵn kịch bản tập kích từ trước để tránh việc mất đi lãnh đạo cấp cao sẽ khiến toàn bộ hệ thống trở nên rối loạn, mất kiểm soát.
“Rõ ràng giới lãnh đạo quân sự và chính trị của Iran đã tính đến khả năng một số người trong số họ sẽ bị thiệt mạng trong đòn tấn công đầu tiên. Vì vậy, các kế hoạch đã được xây dựng từ trước, và các nguồn lực cần thiết đã được phân bổ, nhằm bảo đảm các làn sóng tấn công tên lửa của quân đội Iran đạt hiệu quả tối đa”, ông Korotchenko, Giám đốc Trung tâm Phân tích Thương mại Vũ khí Thế giới, giải thích.
Theo ông, phòng thủ Mosaic là “cách duy nhất” mà Iran có thể hình dung để tiến hành một cuộc xung đột kéo dài chống lại một đối thủ vượt trội về sức mạnh quân sự thông thường như Mỹ.
Ưu thế chính của hệ thống này là “khả năng tiếp tục kháng cự vũ trang ngay cả sau khi các lãnh đạo cấp cao của Iran bị thiệt mạng và hệ thống phòng không bị suy yếu bởi các đòn đánh của Mỹ và Israel”.
Các quan chức cấp cao của Iran đã thiệt mạng (Đồ họa: NYT).
Nếu cường độ các cuộc tập kích trả đũa của Iran hiện nay tiếp tục duy trì, “tình hình đối với các đối thủ của nước này sẽ trở nên, nói nhẹ là khó chịu, và trong một số trường hợp, có thể thậm chí mang tính chất nghiêm trọng”, ông nhấn mạnh.
Theo ông, Iran đang nhằm vào các mục tiêu Mỹ và các dự án kinh tế chung có Mỹ tham gia trên lãnh thổ các quốc gia Vùng Vịnh. Điều này nhằm gây sức ép buộc các nước Trung Đông “sẽ phải sử dụng biện pháp ngoại giao để kiềm chế Mỹ khỏi leo thang thêm”.
Câu hỏi lớn hiện nay là khả năng chống chịu của hệ thống phòng không Iran, và liệu nước này có thể đứng vững trước các cuộc không kích của Mỹ và Israel hay không.
“Chúng ta đang ở trong một giai đoạn mang tính bước ngoặt. Hãy chờ xem 5-7 ngày tới sẽ diễn biến ra sao, chúng sẽ cho thấy những hướng đi có thể trong tương lai. Hiện tại, tình hình chính trị trong nước của Iran vẫn ổn định, và quan trọng nhất, mô hình kiểm soát phi tập trung này đang thể hiện các ưu thế của nó, điều mà cả Mỹ và Israel có lẽ đã không lường trước”, ông Korotchenko kết luận.
Trong khi đó, chuyên gia Mikael Valtersson, cựu sĩ quan Lực lượng Vũ trang Thụy Điển, cho rằng Iran đã rút ra những bài học từ cuộc chiến kéo dài 12 ngày về ý nghĩa quyết định của “khả năng sống còn”.
“Bạn phải có cả một cấu trúc chỉ huy lẫn năng lực vũ khí có thể tồn tại trước các đợt oanh kích dữ dội của đối phương”, ông nói.
Thiệt hại của các bên trong chiến sự ở Trung Đông (Ảnh: Al Jazeera).
Theo chuyên gia này, Iran đã thể hiện được khả năng chống chịu như vậy khi ban lãnh đạo và lực lượng vũ trang của nước này vẫn hoạt động bình thường và có khả năng tiến hành các đòn trả đũa quy mô lớn.
Theo ông, Iran đã ngăn chặn được kế hoạch “đánh nhanh thắng nhanh” của Mỹ – Israel và có khả năng biến xung đột thành một xung đột tiêu hao kéo dài.
Nước này cũng dựa nhiều vào kho UAV quy mô lớn nhằm áp đảo hệ thống phòng không đối phương, đồng thời từng bước bào mòn kho tên lửa phòng thủ của Mỹ và các đồng minh. Hình ảnh từ hiện trường cho thấy, các lá chắn phòng thủ của Mỹ phóng ra hàng loạt hỏa lực đắt đỏ mới có thể chặn được 1 tên lửa của Iran.
Trung tá Không quân Mỹ đã nghỉ hưu Karen Kwiatkowski nhận định, trong 30 năm qua, Mỹ phụ thuộc vào các hệ thống quản lý chiến đấu phức tạp được điều hành tập trung, mô hình hậu cần đúng thời điểm cho các loại đạn dược, tên lửa và khí tài rất đắt đỏ.
Vì vậy, họ thường tiến hành kế hoạch theo giả định rằng nếu các cuộc chiến diễn ra ngắn gọn, ít tổn thất và không gây tác động kinh tế trong nước, thì tinh thần cũng như tình hình chính trị trong và ngoài nước sẽ dễ dàng được kiểm soát. Tuy nhiên, Iran dường như đang ngăn cản kịch bản này xảy ra bằng cách biến cuộc xung đột thành cuộc chiến tiêu hao, để làm gia tăng áp lực lên Mỹ trong thời gian tới.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/vu-khi-vo-hinh-giup-iran-khang-cu-va-o-at-tra-dua-du-mat-lanh-dao-chu-chot-20260304163702119.htm
