Binh sĩ Nga bắn pháo (Ảnh: Bộ Quốc phòng Nga).
Học thuyết quân sự Nga từ trước đến nay luôn đặt pháo binh ở vị trí trung tâm, và chúng thường được gọi là “Vua chiến trường” vì sức tàn phá trên chiến địa.
Dù máy bay không người lái (UAV) ngày càng đóng vai trò quan trọng trong cuộc chiến với Ukraine, pháo binh vẫn là trụ cột sức mạnh tác chiến của Nga, với mức tiêu thụ hơn 15.000 quả đạn mỗi ngày.
Tuy nhiên, theo Forbes, quyết định gần đây của SpaceX về việc chặn Nga truy cập hệ thống Internet vệ tinh Starlink dường như đã ảnh hưởng đáng kể đến khả năng sử dụng pháo binh của Moscow.
Thực tế, sự gián đoạn liên lạc này được cho là đang gây ảnh hưởng tới liên lạc giữa các đơn vị và làm suy giảm hiệu quả của năng lực vốn từ lâu là xương sống trong hoạt động tác chiến của Nga.
Pháo binh hiện đại phụ thuộc vào hệ thống liên lạc ổn định và có khả năng chống chịu cao. Ở cấp chiến thuật, các đường truyền an toàn và kịp thời cho phép quan sát viên tiền phương và tổ vận hành UAV yêu cầu hỏa lực và hiệu chỉnh đạn sau khi xác định được mục tiêu.
Liên lạc cũng đóng vai trò thiết yếu trong việc đồng bộ hóa các đơn vị cơ động với hỏa lực yểm trợ, giúp pháo binh chế áp hoặc làm mềm một khu vực trước khi bộ binh và thiết giáp tiến lên.
Ở cấp chiến dịch và chiến lược, mạng lưới chỉ huy vững chắc là điều kiện cần để điều chuyển các đơn vị pháo, tích hợp nguồn tin tình báo, xác định mục tiêu và đưa hỏa lực vào kế hoạch tác chiến tổng thể. Trong hệ thống chỉ huy tập trung, theo chiều dọc của Nga, mức độ phụ thuộc này còn lớn hơn. Bộ chỉ huy cấp cao phải vừa ban hành mệnh lệnh, vừa tiếp nhận dữ liệu chiến trường kịp thời từ các đơn vị tuyến đầu để đưa ra quyết định.
Việc mất quyền truy cập Starlink được cho đã ảnh hưởng đáng kể đến hệ thống liên lạc chiến lược của Nga. Khi thiếu mạng lưới đáng tin cậy này, dòng chảy thông tin lên xuống giữa tuyến đầu và sở chỉ huy bị gián đoạn, khiến việc ra quyết định khó khăn hơn.
Trong nhiều tháng qua, lực lượng Nga tiếp tục phụ thuộc vào pháo binh để yểm trợ các chiến dịch trên bộ ở mặt trận phía đông và phía nam.
Họ sử dụng mưa hỏa lực gián tiếp kéo dài nhằm bào mòn tuyến phòng thủ và tạo điều kiện cho các bước tiến từng phần tại các khu vực Donetsk và Zaporizhia. Hỏa lực tập trung quy mô lớn cũng được dùng để chuẩn bị cho các đợt tấn công, phản ánh học thuyết ưu tiên hỏa lực.
Pháo binh có những ưu thế mà UAV không thể thay thế hoàn toàn, đặc biệt về khối lượng hỏa lực, thời gian duy trì và sức công phá. Pháo và hệ thống rocket có thể duy trì hỏa lực dồn dập trên diện rộng, chế áp phòng thủ và phá hủy công sự kiên cố theo cách mà UAV tấn công đơn lẻ khó đạt được.
UAV mang lại độ chính xác và năng lực trinh sát, nhưng thiếu tải trọng và tốc độ bắn cần thiết cho chế áp quy mô lớn. Vì vậy, UAV không thay thế pháo binh mà đóng vai trò bổ trợ, mỗi hệ thống đảm nhiệm chức năng riêng nhưng tương hỗ lẫn nhau.
Vì pháo binh nằm ở trung tâm học thuyết quân sự Nga, bất kỳ sự gián đoạn nào đối với năng lực này đều có thể kéo theo hệ quả trên chiến trường. Điều đó tạo ra cơ hội cho Ukraine phản công trong lúc hoạt động pháo binh Nga gặp thách thức.
Tuy nhiên, với vai trò cốt lõi của pháo binh, Moscow nhiều khả năng sẽ tìm giải pháp kỹ thuật hoặc điều chỉnh quy trình để khôi phục hiệu quả hỏa lực. Kết cục phụ thuộc vào việc Nga có thể tái lập hệ thống liên lạc đáng tin cậy trước khi Ukraine tận dụng được sự mất cân bằng tạm thời này hay không.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/vua-chien-truong-cua-nga-mat-loi-the-mua-hoa-luc-o-ukraine-20260225172754190.htm
