‘Xăng dầu tăng giá thì khó thật nhưng biển là nghề của tụi tôi’

Bởi với họ, ra khơi không chỉ vì miếng cơm manh áo, mà còn là mệnh lệnh từ trái tim để giữ gìn vùng biển chủ quyền của Tổ quốc.

Những con tàu giữa hai bờ lời – lỗ

Những ngày giữa tháng 3.2026, khi mặt trời vừa nhô lên khỏi đường chân trời, cảng cá Tam Quang (xã Núi Thành, TP.Đà Nẵng) đã rộn ràng tiếng máy nổ, tiếng người gọi nhau í ới, tiếng đá lạnh đổ vào hầm tàu lạo xạo. 

Trên bến, những chiếc tàu đánh cá thân gỗ nằm san sát, mũi hướng cửa biển như những mũi tên sẵn sàng tiến ra đại dương. Nhưng phía sau sự nhộn nhịp quen thuộc ấy, nhiều ngư dân đang thấp thỏm bởi một nỗi lo mới: vòng xoáy tăng giảm thất thường của giá xăng dầu.

Ngư dân Trần Văn Âu (56 tuổi), chủ tàu cá QNa – 90394 TS, đang tất bật sắp xếp lại đồ đạc chuẩn bị cho chuyến vươn khơi đầu tiên của năm. Khuôn mặt sạm nắng của ông ánh lên vẻ trầm tư khi nhắc đến chuyện giá nhiên liệu.

Theo ông, trước đây ra khơi ngư dân chỉ lo gió bão, còn bây giờ phải thêm nỗi lo giá dầu biến động từng ngày. “Ngày trước ra khơi chỉ lo gió bão, giờ thêm cái lo giá xăng dầu tăng”, ông nói.

Chiếc tàu của ông có công suất 420 CV. Mỗi chuyến biển kéo dài từ 20 – 25 ngày, tiêu tốn khoảng 3.000 – 4.000 lít dầu. Chỉ cần giá dầu tăng thêm vài nghìn đồng mỗi lít, chi phí chuyến biển đã đội lên hàng chục triệu đồng. Trong khi đó, sản lượng cá ngày càng bấp bênh.

“Với tình trạng giá dầu tăng cao thế này thì chuyến biển này nếu hòa vốn là mừng lắm rồi”, ông Âu nói.

Tại cảng cá Tam Quang, nhiều ngư dân cho biết chi phí cho một chuyến biển hiện nay đã tăng mạnh so với năm trước. Ngoài dầu diesel, còn có tiền đá lạnh, lương thực, nhu yếu phẩm, chi phí nhân công… tất cả đều tăng theo giá thị trường.

Các chủ tàu cho hay, điều khiến họ lo lắng nhất hiện nay là sự biến động khó lường của giá xăng dầu. Chỉ cần giá dầu ổn định là ngư dân có thể tính toán chi phí và sản lượng để cân đối. Nhưng khi giá dầu liên tục lên xuống, mọi dự trù cho chuyến biển đều trở nên bấp bênh.

Trên boong tàu, ngư dân trẻ Trần Công Ba (36 tuổi), chủ tàu kiêm thuyền trưởng tàu câu mực QNa – 91718 TS, đang cùng bạn thuyền kiểm tra lại hệ thống đèn và lưới trước khi rời bến.

Anh cho biết, tàu của mình có công suất 822 CV với 10 thuyền viên. Mỗi chuyến biển kéo dài từ 25 – 30 ngày phải tiêu thụ khoảng 14.000 – 15.000 lít dầu.

“Trước đây chi phí cho mỗi chuyến đi biển khoảng 300 triệu đồng nhưng với mức giá nhiên liệu hiện nay đã đội lên khoảng 500 triệu đồng”, anh Ba nói.

Theo anh, đi biển bây giờ chẳng khác nào đánh cược. Nếu trúng luồng cá thì còn có thể bù đắp chi phí. Nhưng nếu đánh bắt kém, trong bối cảnh giá dầu tăng cao, khả năng thua lỗ là rất lớn.

Anh cho biết, việc giá dầu biến động khiến các chủ tàu rất khó tính toán cho chuyến biển. Thông thường, trước khi ra khơi họ phải dự trù chi phí trước cả tháng, từ nhiên liệu, lương thực đến tiền công thuyền viên. Nhưng khi giá nhiên liệu thay đổi liên tục, mọi kế hoạch đều đảo lộn.

“Trước đây một chuyến biển có thể mang về vài chục tấn cá, đủ trang trải chi phí và chia phần cho thuyền viên”, anh nói.

Thích ứng với biến động giá xăng dầu

Không chỉ tại Tam Quang, câu chuyện ấy cũng đang diễn ra tại nhiều địa phương ven biển miền Trung. Tại cảng cá Mỹ Á và Sa Huỳnh (tỉnh Quảng Ngãi), trái ngược với không khí sôi động “mở biển” đầu năm, những ngày gần đây, nhiều tàu cá phải nằm bờ vì chi phí nhiên liệu tăng cao.

Ngư dân Phan Tiên (55 tuổi) thuyền viên đi trên tàu cá QNg – 94326 TS, cho biết tàu của ông làm nghề lưới rê, khai thác cá thu và cá ngừ đại dương tại ngư trường Hoàng Sa và Trường Sa. 

Mỗi chuyến biển kéo dài khoảng 1 tháng, tàu phải chuẩn bị khoảng 4.500 lít dầu cùng 700 cây đá lạnh để bảo quản hải sản. Việc giá dầu tăng mạnh khiến chi phí chuyến biển đội lên đáng kể, trong khi sản lượng đánh bắt lại phụ thuộc nhiều vào thời tiết và ngư trường.

“Giá dầu tăng cao nên chủ tàu đành cho tàu nằm bờ, chờ giá dầu hạ nhiệt rồi mới vươn khơi. Nếu đi chuyến này, nguy cơ thua lỗ rất lớn nên anh em bạn thuyền cũng dè dặt”, ông Tiên chia sẻ.

Ngư dân Võ Út (51 tuổi, ở phường Trà Câu) cho biết, mỗi chuyến biển ra ngư trường Hoàng Sa, tàu của ông thường phải chuẩn bị khoảng 5.000 lít dầu. Tuy nhiên, trong chuyến biển sắp tới, sau nhiều ngày cân nhắc, ông quyết định giảm lượng dầu xuống còn 4.000 lít để tiết kiệm chi phí.

“Trước đây mỗi chuyến biển tôi chỉ tốn khoảng 76 triệu đồng tiền dầu. Bây giờ chi phí đã tăng lên hơn 120 triệu đồng. Nếu chuyến biển không trúng cá thì rất dễ thua lỗ. Nhưng với ngư dân chúng tôi, biển cả là nguồn sống nên dù thế nào cũng phải quyết tâm bám biển”, ông Út nói.

Ông Nguyễn Chi, đại diện Nghiệp đoàn nghề cá khu phố Thạnh Đức 2 (phường Sa Huỳnh), cho biết địa phương hiện có khoảng 300 tàu cá, trong đó 150 tàu công suất lớn khai thác ở ngư trường xa.

“Khi giá dầu tăng mạnh, nhiều chủ tàu phải cân nhắc kỹ trước khi ra khơi. Tàu nào vừa kết thúc chuyến biển mà vẫn còn dầu thì tiếp tục đi. Còn những tàu phải mua nhiên liệu mới với giá cao cũng đang cân nhắc xem có vươn khơi hay không”, ông Chi nói.

Tuy vậy, theo ông Chi, phần lớn ngư dân vẫn không muốn rời biển lâu. “Dầu có tăng thì bà con vẫn phải ra khơi. Không chỉ vì miếng cơm mà còn vì giữ ngư trường của mình. Ngư dân mình quen biển rồi, bỏ biển là không đành”, ông Chi chia sẻ.

Bám biển không chỉ vì… miếng cơm

Giữa những lo toan ấy, nhiều ngư dân miền Trung vẫn quyết tâm vươn khơi. Với họ, ra biển không chỉ là câu chuyện mưu sinh mà còn là cách giữ gìn ngư trường truyền thống và khẳng định chủ quyền biển đảo.

Chiều muộn, tại cầu cảng Thọ Quang (TP.Đà Nẵng) – cảng cá được xem là lớn nhất miền Trung, tàu cá ĐNa – 90098 TS của ngư dân Lê Dũng (42 tuổi) đang chuẩn bị rời bến. Trên boong tàu, thuyền viên tất bật chuyển từng bao đá lạnh, từng can nước ngọt xuống hầm tàu. Những chiếc đèn câu được kiểm tra lại lần cuối trước khi tàu rẽ sóng ra khơi.

“Xăng dầu tăng giá thì khó thật nhưng biển là nghề của tụi tôi. Tàu nằm bờ lâu quá cũng không chịu được”, ông Dũng nhìn ra phía biển xa, chậm rãi nói.

Theo ông, mỗi chuyến biển đều mang theo nhiều hy vọng trúng luồng cá, hy vọng giá bán khá hơn và hy vọng biển vẫn còn rộng lượng với những người mưu sinh từ sóng nước.

“Có chuyến lỗ vài chục triệu nhưng vẫn phải đi tiếp. Nếu không đi thì anh em thuyền viên lấy gì nuôi gia đình”, ông Dũng trải lòng.

Ngư dân Trần Công Ba cũng chia sẻ rằng, mỗi lần tàu hướng ra vùng biển xa, anh luôn nhớ lời cha dặn: “Biển của mình thì mình phải giữ”.

“Ở ngoài khơi nhiều khi gặp tàu nước ngoài. Mình cứ đánh bắt bình thường trên vùng biển của mình. Anh em đi biển lâu năm nên ai cũng hiểu điều đó”, anh Ba nói.

Ông Phan Trinh, Chủ tịch Nghiệp đoàn nghề cá Tam Giang (xã Núi Thành, TP.Đà Nẵng), cho biết nghiệp đoàn hiện có hơn 50 tàu khai thác hải sản xa bờ, chủ yếu là tàu câu mực khơi, thu hút gần 2.000 lao động. Chi phí nhiên liệu thường chiếm khoảng 50 – 60% tổng chi phí mỗi chuyến biển.

“Hiện chính sách hỗ trợ tiền nhiên liệu cho ngư dân ra khơi vẫn được duy trì, góp phần giúp bà con tiếp tục bám biển. Khoản hỗ trợ này phần nào giúp ngư dân giảm bớt áp lực chi phí trong bối cảnh giá dầu đang tăng mạnh. Ngoài ra, đây cũng là động lực để ngư dân tiếp tục bám biển, giữ ngư trường truyền thống của mình”, ông Trinh cho biết.

Trong vòng xoáy biến động của giá xăng dầu, những con tàu cá miền Trung vẫn kiên trì rẽ sóng. Có thể họ chưa biết chuyến biển sắp tới lời hay lỗ nhưng họ vẫn ra khơi vì miếng cơm manh áo, vì gia đình và vì một phần trách nhiệm âm thầm với vùng biển quê hương.

Ngư dân Trần Công Ba nhìn ra khoảng biển đang dần tím lại trong ánh hoàng hôn rồi nói chậm rãi: “Biển còn thì mình còn nghề. Dầu có tăng thì khó thật, nhưng ngư dân tụi tôi vẫn phải bám biển. Ngoài kia không chỉ là nơi mưu sinh, mà còn là nhà, là quê hương, là nơi ngư dân chúng tôi gửi gắm cả cuộc đời”.