Xe điện Toyota có thể vẫn chạy bình thường dù động cơ gặp lỗi

Toyota vừa công bố một bằng sáng chế cho thấy hãng đang tìm cách giúp xe điện không “chết máy” hoàn toàn khi động cơ gặp trục trặc. Ý tưởng là cho phép động cơ vẫn quay với công suất giảm thay vì tắt hẳn, đủ để người lái đưa xe vào lề hoặc về nhà an toàn.

Ở nhiều mẫu xe điện hiện nay, nếu động cơ hoặc bộ biến tần gặp lỗi nghiêm trọng, xe thường rơi vào một trong hai tình huống: dừng hẳn hoặc chỉ tắt động cơ bị lỗi và tiếp tục chạy bằng động cơ còn lại (với xe dẫn động hai động cơ).

Các mẫu Tesla như Model 3 hay Model Y có thể mất một trong hai động cơ nhưng vẫn vận hành, chỉ giảm công suất. Tuy nhiên, giải pháp này phụ thuộc vào việc có sẵn phần cứng dự phòng. Nếu xe chỉ có một động cơ, hoặc động cơ còn lại không đủ sức gánh tải, xe gần như buộc phải dừng để sửa chữa.

Toyota cho rằng cách tiếp cận này chưa tối ưu. Họ đặt câu hỏi: liệu một động cơ đơn có thể tiếp tục hoạt động ngay cả khi một phần bên trong bị lỗi?

Bằng sáng chế mới của Toyota

Theo hồ sơ nộp lên Văn phòng Sáng chế và Nhãn hiệu Mỹ (USPTO) vào tháng 3-2025 và công bố ngày 5-2-2026, Toyota đang phát triển hệ thống điều khiển động cơ có khả năng “chịu lỗi”.

Hệ thống này có thể phát hiện các sự cố bên trong như chập mạch hoặc đứt mạch ở một phần bộ biến tần, sau đó điều chỉnh cách cấp điện cho động cơ. Thay vì tắt toàn bộ, nó sẽ cô lập phần hỏng và duy trì hoạt động cho phần còn lại.

Khi đó, động cơ có thể chạy với ít pha hoạt động hơn, công suất giảm và hiệu suất thấp hơn, nhưng vẫn đủ để xe di chuyển. Mục tiêu không phải giữ hiệu năng tối đa mà là cho người lái đủ khả năng kiểm soát để tấp vào lề, rời khỏi khu vực nguy hiểm hoặc chạy về nhà.

Toyota xem đây như một “chế độ bò” ở cấp độ phần cứng thực sự, chứ không chỉ là giới hạn tốc độ bằng phần mềm.

Chưa chắc sớm có trên xe điện thương mại

Với nhiều hãng xe điện, khả năng dự phòng thường đến từ việc trang bị hai động cơ. Nếu một động cơ hỏng, xe sẽ dựa vào động cơ còn lại. Trong khi đó, ý tưởng của Toyota là tích hợp khả năng dự phòng ngay trong một động cơ duy nhất.

Ngay cả khi một phần bộ biến tần gặp sự cố, động cơ vẫn không trở thành vô dụng. Hệ thống sẽ thay đổi cách cấp điện cho các cuộn dây để duy trì hoạt động, dù khả năng bị hạn chế.

Dù vậy, bằng sáng chế không đồng nghĩa công nghệ sẽ sớm xuất hiện trên xe bán ra thị trường. Nó cũng không đảm bảo động cơ sẽ bền hơn hay chi phí sửa chữa rẻ hơn. Các mẫu xe điện hiện tại của Toyota như dòng bZ chưa được xác nhận có tính năng này.

Tuy nhiên, động thái này cho thấy Toyota đang tìm cách giảm thiểu tình huống xe điện dừng hẳn giữa đường khi gặp lỗi. Nếu công nghệ này được ứng dụng trong tương lai, cách xe điện xử lý sự cố có thể thay đổi: thay vì tắt hoàn toàn, xe sẽ cố gắng tiếp tục chạy ở mức tối thiểu để đưa người dùng đến nơi an toàn.