Xe đời mới cũng trượt đăng kiểm nếu… ‘lười’ bảo dưỡng

Từ ngày 1.3.2026, lộ trình siết chặt kiểm định khí thải theo Quyết định 43/2025/QĐ-TTg chính thức áp dụng, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong quản lý phương tiện đang lưu hành. Đáng chú ý, không chỉ xe cũ mà ngay cả với xe đời mới, nếu chủ xe chủ quan, chậm bảo dưỡng cũng có nguy cơ trượt đăng kiểm vì không đạt chuẩn khí thải.

Lộ trình siết chặt: Xe càng mới, chuẩn càng cao

Theo quy định mới, tiêu chuẩn khí thải áp dụng phân theo năm sản xuất. Xe đời càng mới phải đáp ứng mức khí thải càng cao, tương đương các tiêu chuẩn Euro 3, Euro 4 và tiến tới Euro 5 theo từng giai đoạn. Tại Hà Nội và TP.HCM, lộ trình còn nghiêm ngặt hơn so với mặt bằng chung cả nước.

Điểm đáng lưu ý là quy trình kiểm định khí thải được thực hiện trong tổng thể kiểm định an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường tại các trung tâm do Cục Đăng kiểm Việt Nam quản lý. Việc đo đạc dựa trên ngưỡng giới hạn cụ thể về nồng độ CO, HC (đối với xe xăng) hoặc độ khói (đối với xe sử dụng động cơ diesel). Khi vượt ngưỡng, phương tiện sẽ bị đánh giá “không đạt” hạng mục môi trường và buộc phải khắc phục, sau đó quay lại kiểm định.

Như vậy, giả định chiếc hai xe cùng đưa đến kiểm định đều sản xuất sản xuất trong giai đoạn từ 2018 – 2022, nhưng nếu tình trạng kỹ thuật khác nhau, kết quả kiểm định cũng có thể khác nhau. Xe cũ hơn vẫn có thể qua kiểm định và ngược lại. “Tuổi đời” không còn là yếu tố bảo chứng tuyệt đối cho khả năng vượt qua đăng kiểm.

Xe mới vẫn có nguy cơ trượt đăng kiểm

Tâm lý phổ biến của nhiều chủ xe là xe còn mới thì động cơ chưa xuống cấp, khó có chuyện khí thải vượt chuẩn. Tuy nhiên, thực tế vận hành cho thấy chất lượng khí thải phụ thuộc lớn vào tình trạng bảo dưỡng định kỳ.

Với xe xăng, bu-gi mòn, lọc gió bẩn, kim phun nghẹt hoặc cảm biến ô-xy hoạt động sai lệch đều khiến quá trình đốt cháy nhiên liệu không tối ưu, làm tăng nồng độ CO và HC. Ngoài ra, bộ xúc tác nếu xuống cấp cũng không còn khả năng xử lý triệt để khí độc trước khi thải ra môi trường.

Trong khi đó, với xe sử dụng động cơ diesel, kim phun mòn, hệ thống tuần hoàn khí thải (EGR) hoặc bộ lọc hạt diesel (DPF) hoạt động kém hiệu quả sẽ làm gia tăng khói đen và bụi mịn. Đặc biệt, thói quen chạy quãng ngắn trong đô thị khiến DPF khó tái sinh hoàn toàn, lâu dần làm tăng nguy cơ không đạt chuẩn khí thải.

Trong bối cảnh thiết bị đo tại trung tâm đăng kiểm ngày càng chính xác và ngưỡng kiểm soát chặt chẽ hơn, những sai lệch nhỏ trước đây có thể bị bỏ qua thì nay đều được ghi nhận đầy đủ. Chỉ cần một hạng mục hoạt động không tối ưu cũng đủ khiến kết quả “không đạt”.

Chủ động bảo dưỡng: Cách tốt nhất để “vượt ải” đăng kiểm

Có một thực tế là chi phí bảo dưỡng ô tô định kỳ thường không lớn so với chi phí sửa chữa phát sinh khi xe trượt đăng kiểm và phải quay lại nhiều lần. Chưa kể, nếu giấy chứng nhận kiểm định hết hạn mà phương tiện chưa đạt yêu cầu, chủ xe có thể đối mặt với nguy cơ bị xử phạt khi tham gia giao thông.

Chính vì vậy, các chuyên gia khuyến nghị, trước kỳ đăng kiểm khoảng 1 – 2 tuần, chủ xe nên kiểm tra tổng thể động cơ và hệ thống xử lý khí thải. Việc cần làm bao gồm thay lọc gió nếu bẩn, vệ sinh kim phun và họng ga, kiểm tra cảm biến ô-xy, đảm bảo động cơ đạt nhiệt độ làm việc tiêu chuẩn trước khi đo. Riêng với các xe sử dụng động cơ diesel, cần quan tâm tình trạng hoạt động của EGR, DPF; đồng thời chú ý sử dụng nhiên liệu đạt chất lượng.

Ngoài ra, chủ xe nên tránh can thiệp trái phép vào hệ thống xả, tháo bỏ bộ xử lý khí thải hoặc “độ” lại phần mềm điều khiển động cơ. Đây là những nguyên nhân trực tiếp dẫn đến việc không đạt chuẩn môi trường khi kiểm định.

Nhìn chung, việc siết khí thải theo lộ trình mới không chỉ nhằm kiểm soát phương tiện cũ mà còn thúc đẩy thay đổi thói quen sử dụng xe theo hướng bền vững hơn. Khi tiêu chuẩn ngày càng nâng cao, “xe đời mới” không còn là tấm vé bảo đảm vượt qua đăng kiểm. Ngược lại, ý thức bảo dưỡng định kỳ và sử dụng đúng cách mới là yếu tố quyết định giúp chủ xe an tâm trên hành trình sắp tới.