Vào lúc 6h, tại Đại học Kathmandu (Nepal), Xiaotong, một sinh viên đến từ Hà Nam, Trung Quốc, đang phải gồng mình ghi âm lại bài giảng của giảng viên. Tiếng Anh hòa lẫn với giọng địa phương khiến chàng trai 19 tuổi không thể hiểu hết nội dung, buộc phải dùng điện thoại dịch từng câu để theo kịp tiến độ.
Xiaotong không phải trường hợp duy nhất, cậu là một điển hình cho làn sóng mới của thanh niên Trung Quốc đang tìm đến những điểm du học “hiếm” để tránh né sự cạnh tranh khốc liệt của hệ thống giáo dục quốc gia.
Lời giải cho bài toán kinh tế và áp lực thi cử
Thay vì chi trả những khoản tiền khổng lồ để tới Mỹ hay Anh, nhiều gia đình có thu nhập trung bình thấp tại Trung Quốc đang chọn giải pháp thực tế hơn.
Xiaotong chia sẻ rằng sau khi trượt kỳ thi đại học, lựa chọn duy nhất tại quê nhà là vào các trường cao đẳng nghề tư thục với học phí khoảng 20.000 nhân dân tệ mỗi năm. Trong khi đó, trọn gói bằng cử nhân bốn năm tại Nepal chỉ tốn khoảng 50.000 nhân dân tệ (tương đương 7.200 USD), phù hợp với mức thu nhập của gia đình cậu.
Tương tự, bà Li Jia, một phụ huynh từ Hà Bắc, đã quyết định gửi con trai sang Kazakhstan sau khi cân nhắc kỹ lưỡng danh sách các trường được Bộ Giáo dục Trung Quốc công nhận. Tổng chi phí sinh hoạt và học tập tại đây chỉ khoảng 70.000 nhân dân tệ mỗi năm, rẻ hơn rất nhiều so với ở phương Tây.
Hơn nữa, các trường đại học tại Trung Á thường có yêu cầu đầu vào linh hoạt, cho phép sinh viên học khóa dự bị ngôn ngữ trước khi vào chính quy, giúp giảm bớt áp lực cho những người có học lực trung bình.
Theo báo cáo của Trung tâm Trung Quốc và Toàn cầu hóa, quốc gia này hiện là nguồn cung cấp sinh viên quốc tế lớn nhất cho 24 đối tác thuộc Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI). Tính đến năm 2021, khoảng 170.000 sinh viên Trung Quốc đã chọn theo học tại các quốc gia này.
Sức hút không chỉ nằm ở giá rẻ mà còn ở thời gian đào tạo, một số chương trình thạc sĩ có thể hoàn thành chỉ trong vòng một năm, giúp sinh viên nhanh chóng có được tấm bằng để gia nhập thị trường lao động và thăng tiến trong sự nghiệp.
Thực tế phũ phàng về giá trị bằng cấp
Tuy nhiên, cuộc sống du học tại những vùng đất mới lạ không hề dễ dàng như nhiều người lầm tưởng. Rào cản lớn nhất chính là ngôn ngữ và sự khác biệt về phương pháp giảng dạy.
Tại Kazakhstan, con trai bà Li Jia thường xuyên rơi vào tình trạng lạc lõng khi giảng viên và bạn học sử dụng tiếng Nga hoặc tiếng địa phương trong các cuộc thảo luận. Áp lực học thuật cũng rất lớn, đòi hỏi sinh viên phải chuẩn bị bài kỹ lưỡng thay vì ôn tập qua loa trước kỳ thi.
Bên cạnh khó khăn về đời sống, giá trị thực tế của những tấm bằng này khi trở về Trung Quốc vẫn là một dấu hỏi lớn.
Ông Xiong Bingqi, Chủ tịch Viện Nghiên cứu Giáo dục Thế kỷ 21, nhận định rằng thời kỳ “chỉ cần có bằng ngoại là có việc” đã kết thúc.
Trong bối cảnh thị trường lao động hiện nay, nhà tuyển dụng quan tâm đến kỹ năng thực tế và năng lực giải quyết vấn đề hơn là nguồn gốc của tấm bằng. Việc du học tại những quốc gia ít tiếng tăm đôi khi còn khiến ứng viên gặp khó khăn hơn trong việc chứng minh chất lượng đào tạo với các doanh nghiệp trong nước.
Dù Sáng kiến Vành đai và Con đường mở ra một số cơ hội việc làm tại các chi nhánh công ty Trung Quốc ở Trung Á, nhưng số lượng này vẫn còn hạn chế. Đối với những sinh viên như Xiaotong, câu hỏi về tương lai thường chỉ nhận được một nụ cười gượng gạo.
Cậu hiểu rằng tấm bằng từ Nepal có thể không mang lại một bước ngoặt huy hoàng, nhưng ít nhất, nó là một nỗ lực để không bị kẹt lại ở vạch xuất phát trong một xã hội mà bằng cấp vẫn là thước đo quan trọng.
Dù chi phí thấp và điều kiện nhập học dễ dàng, hành trình này vẫn là một lựa chọn đầy rủi ro với rào cản ngôn ngữ bủa vây và tương lai nghề nghiệp chưa hề được đảm bảo.
Nguyễn Hữu Đạt
Nguồn: https://dantri.com.vn/giao-duc/xu-huong-du-hoc-la-doi-cua-sinh-vien-trung-quoc-20260314133847791.htm
