“Năm 2014, bản thảo tập thơ song ngữ của tôi – The Secret of Hoa Sen (Bí mật của hoa sen), nhận được giải thưởng của Quỹ văn hóa Lannan. Đây là quỹ văn hóa của doanh nhân Patrick Lannan và gia đình ông thành lập để hỗ trợ những dự án văn hóa, trong đó có dự án xuất bản các tác phẩm văn học dịch tại Mỹ. Nhờ đó, tập thơ đã được NXB BOA Editions in ấn và phát hành rộng rãi”, nhà văn Nguyễn Phan Quế Mai chia sẻ với Thanh Niên về cơ hội đầu tiên của chị trong nỗ lực xuất khẩu văn học Việt do chính người Việt viết bằng tiếng Anh trên đất Mỹ.
Khi gần hoàn thành bản thảo cuốn tiểu thuyết thứ hai Dust Child, chị nhận được phản hồi từ một đại diện văn học, chính là người bán bản quyền xuất bản tiểu thuyết The Sympathizer (Cảm tình viên) của nhà văn được Giải Pulitzer Nguyễn Thanh Việt. Nhờ sự kết nối này, chỉ 3 tuần sau đó, Nguyễn Phan Quế Mai nhận được lời đề nghị xuất bản từ NXB Algonquin Books (thuộc Tập đoàn Hachette). Họ đề nghị được mua bản quyền xuất bản quyển sách trên toàn thế giới. Dust Child đến nay đã được dịch ra hơn 15 ngôn ngữ và xuất bản tại 20 quốc gia; giành nhiều giải thưởng và vinh danh quan trọng.
Nhà văn Nguyễn Phan Quế Mai bên các bản dịch tác phẩm của chị
Trước đó, tiểu thuyết đầu tay viết bằng tiếng Anh của Nguyễn Phan Quế Mai, The Mountains Sing, cũng đã được dịch sang 25 ngôn ngữ và nhận được nhiều giải thưởng quốc tế.
Tiểu thuyết Dust Child của Nguyễn Phan Quế Mai mới đây đã trở về quê hương trong ngôn ngữ tiếng Việt dưới tên Đời gió bụi (Nhã Nam và NXB Phụ Nữ ấn hành) với sự tham gia chuyển ngữ của chính tác giả và dịch giả Thiên Nga; và lại sắp sửa được ra mắt bằng 5 ngôn ngữ khác.
Cần quỹ hỗ trợ dự án dịch văn học
Từ câu chuyện của mình cũng như trong quan sát chuyển động của các nhà văn Việt/gốc Việt tại hải ngoại, nhà văn Nguyễn Phan Quế Mai bày tỏ lạc quan về cơ hội xuất khẩu của văn chương Việt/gốc Việt.
Nhưng chị cũng đồng thời bày tỏ sự tiếc nuối khi văn chương Việt còn thiếu hẳn một “bà đỡ” để có thể lan tỏa rộng hơn. “Quan sát các hiệu sách tại châu Âu và Mỹ, tôi thấy ở đó có rất nhiều tác phẩm văn học dịch của các tác giả Hàn Quốc và Nhật Bản. Nhiều tác giả của các quốc gia này bán được hàng triệu bản in cho mỗi tác phẩm. Theo như tôi được biết, ở Nhật và Hàn Quốc đều có quỹ hỗ trợ các dự án dịch văn học cho cả dịch giả và các NXB nước ngoài. Điều đó đang đem lại những kết quả rõ nét. Mới đây, NXB Oneworld Publications ở Anh (đã 3 lần thắng giải Booker) dự định đầu tư dịch và xuất bản một cuốn sách của nhà thơ Trần Dần. Họ hỏi tôi về quỹ hỗ trợ các dự án dịch ở VN. Tôi bùi ngùi cho họ biết chưa có quỹ hỗ trợ đó và họ đành ngừng dự án dịch thuật vì không tìm đủ nguồn lực tài chính…”, nhà văn Nguyễn Phan Quế Mai nói với Thanh Niên.
Tác giả 2 tiểu thuyết viết bằng tiếng Anh được dịch ra 25 thứ tiếng vì thế bày tỏ mong muốn VN cũng sẽ có một doanh nhân có thể đứng ra tài trợ việc thành lập quỹ hỗ trợ văn học dịch VN như doanh nhân Patrick Lannan – người từng giúp chị mở cánh cửa ra tới thế giới. “Việc vận hành quỹ hỗ trợ dịch văn học này không tốn nhiều chi phí nhưng sẽ rất hiệu quả để giúp xây dựng thương hiệu quốc gia của VN”, chị khẳng định.
Nguồn: https://thanhnien.vn/xuat-khau-van-chuong-viet-thieu-ba-do-18526011422355673.htm
