10 năm đi làm, giờ nhận hơn 50 triệu thưởng Tết tôi mới nhận ra cách dùng tiền thực sự

Năm đầu tiên đi làm, tôi tiêu sạch thưởng Tết trong chưa đầy một tuần.

Một chiếc điện thoại mới, vài bộ đồ “xứng đáng sau một năm vất vả”, vài buổi tụ tập hào hứng. Lúc đó, thưởng Tết giống như phần thưởng thật sự – một cú hích cảm xúc sau 12 tháng đi làm không ngừng nghỉ.

Mười năm sau, tôi vẫn nhận thưởng Tết. Nhưng cảm giác đã khác. Không còn háo hức khoe số tiền, không còn danh sách mua sắm dài sẵn trong đầu. Thưởng Tết bây giờ không còn là “tiền thưởng”, mà là một bài toán.

Và phải mất gần một thập kỷ, tôi mới hiểu: dùng thưởng Tết thông minh không phải là giữ được nhiều nhất, mà là không để nó biến mất trong cảm xúc nhất thời.

1. Đừng tiêu thưởng Tết trong tâm trạng vừa được giải thoát

Thưởng Tết thường đến vào đúng thời điểm mình mệt nhất trong năm. Kết thúc deadline, kết thúc KPI, kết thúc chuỗi ngày căng thẳng. Vì vậy, rất dễ hiểu khi người ta muốn “xả”.

Vấn đề là: quyết định tài chính trong trạng thái giải tỏa cảm xúc hiếm khi là quyết định sáng suốt. Sau vài tuần, sự hưng phấn qua đi, tiền cũng đi theo.

Bài học đầu tiên tôi rút ra: đừng đụng vào thưởng Tết ít nhất 1-2 tuần đầu. Để nó nằm yên trong tài khoản. Cảm xúc nguội đi, lựa chọn sẽ rõ ràng hơn.

2. Thưởng Tết không phải để chứng minh mình đã làm tốt

Có một giai đoạn tôi dùng thưởng Tết như cách tự công nhận: năm nay mình đã cố gắng, mình xứng đáng nâng cấp thứ này, đổi sang thứ kia. Nhưng sự thật là giá trị của một năm làm việc không nằm ở món đồ mua được sau đó. Cảm giác “nâng cấp bản thân” bằng chi tiêu thường ngắn hơn ta tưởng.

Sau này tôi hiểu ra: thưởng Tết không cần phải biến thành bằng chứng cho sự thành công. Nó chỉ cần phục vụ cuộc sống năm tới tốt hơn năm trước.

3. Chia thưởng Tết theo vai trò, không theo cảm xúc

Sau nhiều lần tiêu hết rồi tiếc, tôi bắt đầu chia thưởng Tết thành ba phần rõ ràng: Một phần cho trách nhiệm (gia đình, nghĩa vụ, các khoản cần xử lý)/ Một phần cho an toàn (tiết kiệm hoặc bổ sung quỹ dự phòng)/ Một phần cho bản thân (thứ thật sự muốn, không phải mua cho có)

Điều khác biệt không nằm ở tỷ lệ bao nhiêu phần trăm, mà ở việc tiền có “vai trò” trước khi được tiêu. Khi đã có vai trò, nó ít bị cuốn theo cảm xúc nhất thời hơn.

4. Đừng dùng thưởng Tết để giải quyết mọi vấn đề tồn đọng

Có năm tôi dùng toàn bộ tiền thưởng để trả hết những khoản còn dang dở. Cảm giác rất “sạch sẽ”. Nhưng sau đó lại rơi vào trạng thái trắng tay, và vòng lặp bắt đầu lại từ đầu.

Thưởng Tết không phải phép màu. Nó không đủ lớn để sửa mọi quyết định tài chính sai trước đó. Dùng nó để vá víu toàn bộ quá khứ thường chỉ tạo ra áp lực cho hiện tại. Thay vì cố “dọn sạch”, tôi học cách xử lý từng phần, và giữ lại một phần để không bắt đầu năm mới trong tâm thế cạn kiệt.

5. Thông minh nhất là để thưởng Tết phục vụ tương lai gần

Mười năm đi làm dạy tôi một điều rất đơn giản: tiền khôn ngoan nhất là tiền khiến vài tháng sau mình thấy nhẹ đầu hơn. Có thể là bổ sung quỹ dự phòng để không hoảng loạn khi có biến cố. Có thể là đầu tư vào một kỹ năng giúp tăng thu nhập. Có thể chỉ là giữ lại một khoản đủ để không phải lo lắng quá nhiều khi Tết qua đi và nhịp sống trở lại.

Thưởng Tết không cần tạo ra bước ngoặt lớn. Chỉ cần nó giúp mình bước vào năm mới với ít áp lực hơn, vậy là đủ.

Mười năm trước, tôi nghĩ dùng thưởng Tết thông minh là tiêu sao cho “đáng tiền”. Bây giờ tôi hiểu, đó là tiêu sao cho ít hối tiếc nhất khi nhìn lại vào tháng 3, tháng 6, hay cuối năm sau.

Thưởng Tết không chỉ là phần thưởng cho một năm đã qua, mà là nguồn lực cho một năm sắp tới. Và cách ta dùng nó thường nói rất nhiều về việc ta đã trưởng thành đến đâu trong hành trình tài chính của mình.