260 triệu thanh niên thế giới không có việc, không đi học, không được đào tạo

Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) vừa có báo cáo xu hướng việc làm và xã hội 2026. Theo đó, tỉ lệ thất nghiệp toàn cầu dự báo duy trì ở mức 4,9%, tương đương khoảng 186 triệu người.

Thanh niên chịu ảnh hưởng bởi AI

Tăng trưởng việc làm 2026 được dự kiến đạt 0,5% tại các nước thu nhập trung bình cao; 1,8% tại các quốc gia thu nhập trung bình thấp và 3,1% tại các nước thu nhập thấp.

“Những con số tăng trưởng tích cực và tỉ lệ thất nghiệp ổn định không thể che lấp một thực tế rằng hàng trăm triệu người lao động vẫn đang mắc kẹt trong nghèo đói, việc làm phi chính thức và tình trạng bị gạt ra bên lề”, Tổng giám đốc ILO Gilbert F. Houngbo cho biết.

Cụ thể, ILO cho biết gần 300 triệu lao động toàn cầu đang sống trong cảnh nghèo cùng cực, thu nhập dưới 3 USD/ngày (gần 80.000 đồng/ngày).

Khu vực phi chính thức (tự do) tiếp tục phình to, dự báo lên tới 2,1 tỉ lao động vào năm 2026.

Phần lớn trong số họ khó có việc làm ổn định, đảm bảo quyền lao động cũng như an sinh xã hội.

Tại các nước thu nhập thấp, tiến độ cải thiện việc làm diễn ra rất chậm, khiến nhóm lao động dễ tổn thương ngày càng tụt lại phía sau.

Theo ILO, thanh niên tiếp tục là nhóm chịu tác động nặng nề từ trí tuệ nhân tạo (AI), đặc biệt là người trẻ có trình độ cao tại các nước phát triển – nhóm đang tìm kiếm việc ở các ngành đòi hỏi kỹ năng cao.

Tỉ lệ thất nghiệp của thanh niên toàn cầu tăng lên 12,4% vào năm 2025, tương ứng khoảng 260 triệu người không có việc làm, không đi học hoặc không được đào tạo (NEET). Ở các quốc gia thu nhập thấp, tỉ lệ này lên tới gần 28%.

Trước đó, Cục Thống kê (Bộ Tài chính Việt Nam) có báo cáo về tình hình dân số, lao động. Đáng chú ý, trong quý 4-2025, khoảng 1,4 triệu thanh niên 15-24 tuổi không có việc làm, không tham gia học tập, đào tạo (chiếm 10,2% tổng số thanh niên).

Điều này phản ánh những khó khăn của thanh niên trong tìm kiếm việc làm, do đó cơ quan này khuyến nghị việc định hướng, phân luồng, định hướng sớm con đường học tập và nghề nghiệp của thanh niên. Cạnh đó là việc tăng cường liên kết chặt chẽ giữa nhà trường và doanh nghiệp.

Nghịch lý giữa nước giàu – nước nghèo

Về thị trường lao động, nghịch lý là các nền kinh tế phát triển đối mặt với già hóa dân số, chậm tăng trưởng lực lượng lao động trong khi nước thu nhập thấp khó khăn trong chuyển hóa tăng dân số thành việc làm năng suất.

ILO đánh giá những bất định trong chính sách thương mại hay gián đoạn chuỗi cung ứng đang gây sức ép lên tiền lương, nhất là tại châu Âu, châu Á, trong đó có Việt Nam.

Dù vậy, thương mại vẫn tạo sinh kế cho khoảng 465 triệu lao động toàn cầu và hơn một nửa trong số đó sống tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

Thời gian tới, ILO khuyến nghị các chính phủ, doanh nghiệp mở rộng việc làm cho phụ nữ, thanh niên song song với chính sách thúc đẩy năng suất lao động.

Ví dụ, đầu tư vào kỹ năng, giáo dục, cơ sở hạ tầng hay công nghệ. Các nước cũng cần chú ý giảm thiểu rủi ro từ nợ công, AI hoặc bất định thương mại…

Việc làm nhiều, gen Z vẫn thất nghiệp

Gần 80% doanh nghiệp tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương nói rằng họ không tìm được nhân sự phù hợp, trong khi nhiều người trẻ có thực lực lại chịu cảnh thất nghiệp.