4 loại cá chứa nhiều thủy ngân

Cá là nguồn đạm tốt, giàu omega-3 và được khuyến khích xuất hiện thường xuyên trong bữa ăn. Tuy nhiên, không phải loại cá nào cũng an toàn để ăn với tần suất cao. Trong tự nhiên, những loài cá sống lâu năm, kích thước lớn và đứng cao trong chuỗi thức ăn biển có xu hướng tích tụ thủy ngân nhiều hơn. Đây là kim loại nặng có thể gây ảnh hưởng xấu đến hệ thần kinh nếu tích lũy trong cơ thể lâu dài. Dưới đây là 4 loại cá được xếp vào nhóm chứa hàm lượng thủy ngân cao, nên hạn chế tiêu thụ, đặc biệt với trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người lớn tuổi.

1. Cá mập

Cá mập là loài săn mồi đầu bảng trong đại dương, có tuổi thọ dài và ăn rất nhiều loài cá khác trong suốt vòng đời. Chính điều này khiến thủy ngân tích tụ dần trong cơ thể cá mập theo thời gian. Thịt cá mập ở một số nơi vẫn được xem là đặc sản, nhưng lại thuộc nhóm nguy cơ cao nhất về thủy ngân. Việc ăn cá mập thường xuyên có thể làm tăng lượng thủy ngân trong máu, ảnh hưởng đến trí nhớ, khả năng tập trung và hệ thần kinh.

2. Cá kiếm

Cá kiếm là loài cá lớn, tăng trưởng chậm và có tuổi thọ cao, do đó cũng nằm trong nhóm tích tụ thủy ngân nhiều. Thịt cá kiếm chắc, thơm, được ưa chuộng tại nhiều quốc gia, nhưng các tổ chức y tế đều khuyến cáo không nên ăn thường xuyên. Phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ được khuyên tránh hoàn toàn cá kiếm, bởi thủy ngân có thể ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ của thai nhi và trẻ em.

3. Cá thu vua

Không phải tất cả cá thu đều nguy hiểm, nhưng cá thu vua là ngoại lệ cần đặc biệt lưu ý. So với cá thu nhỏ hay cá thu Nhật, cá thu vua có kích thước lớn hơn nhiều, sống lâu hơn và đứng cao trong chuỗi thức ăn biển. Đây là lý do cá thu vua thường nằm trong danh sách cá có hàm lượng thủy ngân cao. Việc nhầm lẫn giữa cá thu vua và các loại cá thu nhỏ khiến không ít người vô tình tiêu thụ quá mức mà không hay biết.

4. Cá ngừ đại dương kích thước lớn

Cá ngừ là loại cá quen thuộc, giàu dinh dưỡng và được sử dụng phổ biến. Tuy nhiên, cá ngừ đại dương cỡ lớn như cá ngừ mắt to, cá ngừ vây xanh lại chứa lượng thủy ngân cao hơn đáng kể so với cá ngừ nhỏ. Các món sashimi, steak cá ngừ thường sử dụng phần thịt của cá ngừ lớn, vì vậy nếu ăn thường xuyên với số lượng nhiều có thể làm tăng nguy cơ tích lũy thủy ngân trong cơ thể.

Ai nên đặc biệt cẩn trọng?

– Phụ nữ mang thai và cho con bú

– Trẻ nhỏ

– Người có bệnh nền thần kinh

– Người ăn cá biển với tần suất cao

Các nhóm này nên hạn chế hoặc tránh các loại cá kể trên, đồng thời ưu tiên những loại cá nhỏ, sống ngắn ngày như cá sardine, cá cơm, cá trích hoặc cá hồi nuôi đạt chuẩn.

Ăn cá sao cho an toàn, nên ưu tiên loại nào?

Thủy ngân là kim loại nặng có khả năng tích lũy trong cơ thể theo thời gian và không thể loại bỏ hoàn toàn bằng cách nấu chín hay chế biến. Vì vậy, để ăn cá an toàn, điều quan trọng nhất không nằm ở cách nấu mà ở việc lựa chọn đúng loại cá và kiểm soát tần suất tiêu thụ.

Nguyên tắc chung là ưu tiên các loài cá kích thước nhỏ, vòng đời ngắn, sống thấp trong chuỗi thức ăn biển. Những loài cá này ít có thời gian tích lũy thủy ngân, đồng thời vẫn giàu dinh dưỡng và omega-3.

Dưới đây là một số loại cá được đánh giá là an toàn hơn khi ăn thường xuyên, phù hợp với cả người lớn, trẻ em và phụ nữ mang thai:

1. Cá hồi 

Cá hồi, đặc biệt là cá hồi nuôi đạt chuẩn, có hàm lượng thủy ngân thấp nhưng lại giàu omega-3, vitamin D và protein. Đây là loại cá được nhiều tổ chức dinh dưỡng khuyến nghị có thể ăn từ 2 đến 3 bữa mỗi tuần.

2. Cá sardine (cá mòi) 

Cá sardine có kích thước nhỏ, sống ngắn ngày nên gần như không tích tụ thủy ngân. Loại cá này còn chứa nhiều canxi, omega-3 và vitamin B12, rất phù hợp cho cả trẻ em và người lớn tuổi.

3. Cá trích 

Cá trích là nguồn cung omega-3 dồi dào, thường được sử dụng trong các món hấp, kho, nướng hoặc muối. Hàm lượng thủy ngân trong cá trích thấp, có thể xuất hiện thường xuyên trong bữa ăn gia đình.

4. Cá cơm

Cá cơm nhỏ, sinh trưởng nhanh, sống ngắn ngày nên được xếp vào nhóm cá an toàn. Cá cơm còn giàu canxi và protein, phù hợp với chế độ ăn của nhiều gia đình Việt.

5. Cá rô phi 

Cá rô phi nuôi phổ biến, giá dễ chịu và hàm lượng thủy ngân thấp. Khi lựa chọn nguồn cá rõ ràng, đây là loại cá có thể dùng thường xuyên trong các bữa ăn hằng ngày.

Ngoài việc chọn đúng loại cá, người tiêu dùng cũng nên đa dạng hóa nguồn thực phẩm, không ăn duy nhất một loại cá trong thời gian dài. Với cá biển cỡ lớn, nên giãn cách các bữa ăn và không dùng liên tục trong nhiều ngày. Ăn cá đúng cách không chỉ giúp tận dụng được lợi ích dinh dưỡng mà còn giảm thiểu rủi ro tích lũy kim loại nặng, đặc biệt quan trọng với những gia đình có trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai.