6 chính sách giao thông thay đổi ý thức tài xế

Năm 2025 kết thúc, mở đầu cho năm 2026 với nhiều kỳ vọng phát triển. Cùng điểm lại 6 chính sách lớn về trật tự, an toàn giao thông đã tạo nên chuyển biến mạnh mẽ trong công tác quản lý và ý thức người tham gia giao thông.

Tăng mức phạt nhiều lần

Nghị định 168/2024 có hiệu lực từ 1.1.2025, tăng mức phạt tiền lên nhiều lần với hàng loạt lỗi vi phạm. Điển hình như: ô tô vượt đèn đỏ phạt 18 – 20 triệu đồng, xe máy 4 – 6 triệu đồng; mở cửa xe gây tai nạn bị phạt 20 – 22 triệu đồng; đi ngược chiều trên cao tốc phạt 30 – 40 triệu đồng…

Việc tăng mức phạt từng nhận được nhiều ý kiến. Đa số ủng hộ “nặng tay” với những lỗi mang tính chất cố ý như đi ngược chiều, quay đầu xe trên cao tốc… Song, một số còn băn khoăn trước mức phạt quá cao, chẳng hạn như lỗi vượt đèn đỏ.

Thời gian đầu triển khai, số trường hợp vi phạm giảm đáng kể. Tuy nhiên sau đó, tình trạng vi phạm lại có dấu hiệu tăng trở lại, nhiều người vẫn còn chủ quan, thiếu ý thức, thậm chí cố tình vi phạm.

Cấm tuyệt đối nồng độ cồn

Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ có hiệu lực thi hành từ 1.1.2025, nghiêm cấm người điều khiển phương tiện giao thông đường bộ mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn.

Điều này có nghĩa, nồng độ cồn bị cấm tuyệt đối khi điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ, không phân biệt loại phương tiện.

Quy định trên từng nhận được rất nhiều tranh luận. Một số ủng hộ vì cho rằng sẽ góp phần nâng cao ý thức tài xế, đã uống rượu bia thì không lái xe; song cũng có nhiều người nói việc cấm tuyệt đối là cứng nhắc.

Thực tế cho thấy, từ khi cấm tuyệt đối nồng độ cồn, ý thức của một bộ phận tài xế đã được cải thiện rõ rệt. Nhiều người dần hình thành thói quen không lái xe nếu trước đó đã uống rượu, bia.

Trừ điểm thay vì tước GPLX

Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ quy định mỗi GPLX sẽ có 12 điểm. Số điểm trừ mỗi lần tùy thuộc tính chất, mức độ của hành vi vi phạm.

Trường hợp GPLX bị trừ hết điểm, người có GPLX không được điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ theo loại GPLX đó.

Sau 6 tháng kể từ ngày bị trừ hết điểm, người có GPLX được tham gia kiểm tra nội dung kiến thức, kết quả đạt yêu cầu thì được phục hồi đủ 12 điểm.

Quy định về điểm GPLX được đánh giá là nhân văn hơn, bởi chỉ khi bị trừ hết điểm thì người có GPLX mới không được điều khiển phương tiện giao thông. Trước đây, với nhiều lỗi chỉ cần vi phạm là bị tước GPLX, ảnh hưởng đến công việc, đời sống hàng ngày; còn nay vẫn có thể tiếp tục lái xe tham gia giao thông.

Thay đổi hạng GPLX

Cũng từ 1.1.2025, số hạng GPLX được tăng từ 13 lên 15 hạng, đồng thời thay đổi tên gọi, loại xe được điều khiển của mỗi hạng GPLX.

Các hạng GPLX mới gồm: A, A1, B, B1, C, C1, D, D1, D2, BE, C1E, CE, DE, D1E, D2E.

Trong đó, hạng A1 cấp cho người lái mô tô 2 bánh có dung tích đến 125 cm³ hoặc công suất động cơ điện đến 11 kW.

Hạng B1 cấp cho người lái xe mô tô 3 bánh và các loại xe quy định cho hạng A1.

Hạng B1 và B2 trước đây được gộp chung thành hạng B, cấp cho người lái xe ô tô chở người đến 8 chỗ (không kể chỗ của người lái xe); xe ô tô tải và ô tô chuyên dùng có khối lượng toàn bộ theo thiết kế đến 3.500 kg.

Đặc biệt, từ tháng 3.2025, công tác sát hạch, cấp, đổi GPLX đã được chuyển từ Bộ GTVT (nay là Bộ Xây dựng) sang cho Bộ Công an.

Cấm xe tải, xe khách đi làn 1 cao tốc

Trong năm 2025, Cục CSGT phối hợp cùng Cục Đường bộ thí điểm cấm xe tải hoặc xe khách trên 29 chỗ đi ở làn 1 trên một số tuyến đường cao tốc như Hà Nội – Hải Phòng, Pháp Vân – Cầu Giẽ, Dầu Giây – Phan Thiết và TP.HCM – Trung Lương.

Chính sách trên nhận được sự ủng hộ từ đa số người tham gia giao thông. Nhiều người tỏ ra ngán ngẩm với tình trạng xe tải, container chạy 80 – 90 km/giờ nhưng bám làn trong cùng, thậm chí 2 xe đi song song, xe phía sau cũng phải đi chậm theo vì không thể vượt.

Việc cấm xe tải ở làn trái trong cùng được kỳ vọng tăng khả năng lưu thông trên cao tốc, xe đi nhanh sẽ có làn riêng thay vì liên tục phải chuyển làn để vượt rồi lại nhập làn, rất nguy hiểm.

Camera phạt nguội sử dụng AI

Năm 2025 còn cho thấy các chính sách giao thông chuyển biến theo hướng siết chặt kỷ luật, tăng cường ứng dụng công nghệ cao, nhất là trí tuệ nhân tạo (AI).

Cục CSGT triển khai hệ thống camera AI tại một số tuyến cao tốc; một số địa phương như Hà Nội, TP.HCM cũng nhanh chóng thực hiện phương thức này.

Với camera AI, vi phạm giao thông sẽ được tự động phát hiện, bất kể ngày đêm. Dữ liệu được đảm bảo chính xác, khách quan và minh bạch.

Sau thời gian ngắn áp dụng chính sách, ý thức tham gia giao thông của nhiều tài xế được cải thiện đáng kể. Tại Hà Nội, dù giờ cao điểm hay rạng sáng, dòng phương tiện vẫn xếp hàng ngay ngắn trước vạch dừng chờ đèn đỏ.