8 ca tay chân miệng tử vong, Thứ trưởng Bộ Y tế vào TPHCM chống dịch khẩn

Thứ trưởng Bộ Y tế khẩn cấp vào Nam chỉ đạo chống dịch

Tại Bệnh viện Nhi đồng 2, Thứ trưởng Bộ Y tế trực tiếp đến phòng cấp cứu, thăm hỏi một bé trai 5 tuổi (ngụ tỉnh Lâm Đồng) mắc tay chân miệng độ nặng. Chia sẻ với Thứ trưởng, cha bé trai cho biết, trước đó khi phát hiện các dấu hiệu sức khỏe bất thường, như mệt mỏi, nổi ban, bé được gia đình đưa đi bệnh viện gần nhà.

Dù cơ sở y tế địa phương chẩn đoán tay chân miệng, nhưng thấy những triệu chứng nghi ngờ, anh đã chuyển con vào bệnh viện ở TPHCM để kịp thời can thiệp, xử trí.

Báo cáo với Thứ trưởng, trong 3 tháng đầu năm, tổng số ca bệnh tay chân miệng cả ngoại trú và nội trú ở Bệnh viện Nhi đồng 2 đều cao hơn cùng kỳ năm ngoái. Trong đó, 1 ca có di chứng thần kinh, 6 trường hợp thở máy, 2 trường hợp lọc máu liên tục, 26 trường hợp điều trị bằng Globulin miễn dịch (IVIG).

Thứ trưởng Bộ Y tế thăm hỏi bệnh nhi điều trị tay chân miệng ở TPHCM (Ảnh: Hoàng Lê).

Trong hơn 300 ca nhập viện, hầu hết trẻ đều xuất viện khỏe mạnh sau thời gian điều trị. Lãnh đạo Bệnh viện Nhi đồng 2 cho biết, hiện tại, kho của đơn vị đã dự trữ 1.000 lọ IVIG, cũng như tiếp tục duy trì đặt hàng để kịp thời cung ứng khi số ca tăng nhanh. Bệnh viện cũng chuẩn bị kịch bản ứng phó dịch linh hoạt theo từng mức độ, sẵn sàng tiếp nhận điều trị khi dịch tăng cao.

Tại Bệnh viện Nhi đồng 1, theo báo cáo, từ đầu năm đến nay số ca cũng tăng cao. Trong đó, nhiều trường hợp xuất hiện những biến chứng nguy hiểm như hô hấp, thần kinh. Còn tại Bệnh viện Nhi đồng Thành phố – cửa ngõ phía Tây TPHCM – thời gian qua có hơn 300 ca tay chân miệng nhập viện và 1.321 trường hợp ngoại trú.

Đáng chú ý, có trường hợp khi vừa được chuyển từ tuyến tỉnh vào đã biến chứng rất nặng, tổn thương não sâu và viêm cơ tim, phải chạy ECMO ngay. Dù các bác sĩ cố hết sức điều trị, bé vẫn không thể cứu chữa. Điều này đặt ra yêu cầu phải tập huấn và nâng cao năng lực cho tuyến ban đầu, hạn chế việc chuyển bệnh.

Đại diện các bệnh viện chuyên khoa nhi tuyến cuối ở TPHCM báo cáo tình hình điều trị tay chân miệng (Ảnh: Hoàng Lê).

Bác sĩ Lê Hồng Nga, Phó giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TPHCM (HCDC) cho biết đến tuần thứ 12, thành phố ghi nhận có 8.152 ca mắc tay chân miệng. Số ca nặng (độ 2B) tăng gấp 5 lần so với cùng kỳ 2025 và đã ghi nhận 4 ca tử vong.

Số phường xã có ca mắc cao tập trung ở địa bàn TPHCM cũ, nơi tập trung đông dân cư. Trong đó, phường Bình Hưng Hòa – một trong những khu vực có ca mắc cao – đã được trực tiếp lãnh đạo Sở Y tế TPHCM đến chỉ đạo xử lý phòng chống dịch.

HCDC đã thực hiện lấy mẫu giám sát 8 bệnh viện có chuyên khoa nhi, định kỳ 2 mẫu/tuần. Từ đầu năm, có 37 mẫu giám sát tay chân miệng được thu thập, với 9 mẫu là chủng EV71 (chiếm 1/3 mẫu dương tính). Đây là chủng độc lực mạnh, gây nguy cơ gây bệnh nặng và tử vong.

Đến nay, TPHCM ghi nhận 332 ổ dịch, trong đó 181 ổ dịch trường học và hơn 150 ổ dịch cộng đồng.

Thứ trưởng Bộ Y tế trực tiếp theo dõi công tác điều trị ở bệnh viện tuyến cuối tại TPHCM (Ảnh: Hoàng Lê).

Theo bà Nga, ngoài phục vụ người dân siêu đô thị sau thời gian sắp xếp, TPHCM còn có gánh nặng chăm sóc sức khỏe cho bệnh nhân các tỉnh. Thành phố đã triển khai hệ thống báo cáo, yêu cầu các bệnh viện phải thực hiện đầy đủ để tạo thành nền tảng sức khỏe cộng đồng, cho phép theo dõi tất cả các ca đến khám và điều trị ở địa phương.

HCDC hiện tăng cường công tác truyền thông hàng tuần, tổ chức tập huấn trực tiếp cho nhiều đối tượng, đặc biệt là những người hoàn toàn không có chuyên môn y tế, để nhận biết các dấu hiệu bệnh chuyển nặng sớm.

Trường học còn thiếu kết nối, có ca bệnh nhưng trạm y tế không biết

Theo số liệu của Viện Pasteur TPHCM, đến tuần thứ 12, toàn khu vực phía Nam ghi nhận hơn 17.000 ca mắc tay chân miệng, 8 trường hợp tử vong. Trong đó, 4 ca ghi nhận ở TPHCM và 4 trường hợp ở các tỉnh Cần Thơ, Đồng Nai, Đồng Tháp, An Giang.

PGS.TS Nguyễn Vũ Thượng, Phó Viện trưởng Viện Pasteur TPHCM cho biết, bệnh tay chân miệng độ nặng (từ 2B trở lên) những tuần vừa qua có xu hướng tăng ở TPHCM và khu vực phía Nam, chiếm tỷ lệ 2,3% tổng số ca. Đáng chú ý, 3/4 mẫu khảo sát dương tính với chủng EV, và đa số mẫu EV là EV71.

Theo PGS Thượng, năm 2023, khu vực phía Nam cũng xảy ra dịch tay chân miệng, và EV71 cũng chiếm ưu thế. Hiện nay rơi vào chu kỳ 3 năm, chủng EV71 đã xuất hiện và người dân vừa trải qua kỳ nghỉ Tết dài, di chuyển nhiều. Đây là những nguyên nhân khiến số ca bệnh tăng cao.

Trẻ bệnh tay chân miệng biến chứng nặng, từ tỉnh chuyển đến TPHCM điều trị (Ảnh: Hoàng Lê).

Lãnh đạo Viện Pasteur TPHCM nhận định, vẫn còn tình trạng một số trường học thiếu kết nối, phối hợp với y tế, báo cáo chậm và không đầy đủ. Cụ thể, có nơi sổ sức khỏe của trường học ghi nhận ca tay chân miệng nhưng trạm y tế không biết. Điều này dẫn đến việc bỏ sót cơ hội kiểm soát dịch ở ngay thời điểm phát hiện những ca bệnh đầu tiên.

Ngoài ra, môi trường sống, thời tiết… cũng là các yếu tố nguy cơ dẫn đến việc bùng phát bệnh. Dự báo, số ca tay chân miệng có nguy cơ tiếp tục gia tăng thời gian tới, dẫn tới quá tải bệnh viện tuyến cuối. Đặc biệt, điểm nguy cơ cao nhất là trường mầm non.

“Nếu không quyết liệt chung tay triển khai các biện pháp phòng chống, nguy cơ dịch chồng dịch trong những tháng tới là có thể xảy ra”, PGS Nguyễn Vũ Thượng cảnh báo.

TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM chia sẻ, những tháng cuối năm 2025, dịch tay chân miệng giảm, nhưng từ tuần thứ 9 của năm 2026 có xu hướng tăng trở lại. Đến tuần 11, số ca tăng mạnh (hơn 240%) so với cùng kỳ 4 tuần trước, đồng thời ghi nhận nhiều trường hợp mắc chủng EV71.

Đại diện ngành y tế TPHCM cho biết, địa phương có 2 dịch bệnh chính lưu hành hàng năm, là sốt xuất huyết (lây truyền qua vết đốt của muỗi) và tay chân miệng (lây truyền qua đường tiêu hóa).

TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM báo cáo tình hình phòng chống dịch tay chân miệng với Thứ trưởng (Ảnh: Hoàng Lê).

Do đó, với bệnh tay chân miệng, biện pháp vệ sinh cho trẻ rất quan trọng. Bên cạnh đó, vaccine tay chân miệng cũng đã được cấp phép, hy vọng khi triển khai tiêm thời gian tới sẽ góp phần kiểm soát dịch bệnh.

Cần tăng cường tập huấn phát hiện dấu hiệu nặng

Đại diện Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) chia sẻ, tay chân miệng là bệnh thường quy, năm nào cũng có. Trẻ dù khỏi bệnh nhưng virus tay chân miệng có thể tồn tại trong cơ thể thêm 4 tuần sau đó, nên vẫn có nguy cơ lây lan.

Cơ quan phụ trách phòng bệnh cần cập nhật thông tin đầy đủ của từng cháu một lên phần mềm báo cáo, để sử dụng các biện pháp khử khuẩn phù hợp. Để làm được điều này, CDC phải phối hợp chặt chẽ với trường học và bệnh viện.

TS.BS Nguyễn Trọng Khoa, Phó Cục trưởng, Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) tiếp tục nhấn mạnh, khi mắc biến chủng EV71, số ca nặng sẽ tăng lên. Chính vì vậy, việc theo dõi và hướng dẫn phụ huynh theo dõi các triệu chứng trở nặng của trẻ để nhập viện sớm là điều rất cần thiết.

Các nốt ban nhỏ trên chân trẻ gợi ý tay chân miệng nhưng rất khó phát hiện nếu cha mẹ không chú ý (Ảnh: Hoàng Lê).

Qua các báo cáo, có thể thấy việc phát hiện những ca bệnh nặng còn chưa kịp thời. Ngay thực tế tại Bệnh viện Nhi đồng 2, chính gia đình trẻ còn nhạy bén hơn cả nhân viên y tế, khi phát hiện bệnh trước cả y bác sĩ điều trị. 

Do đó, ông Khoa đề nghị trong thời gian tới, ngành chức năng cần tiếp tục tập huấn lại cho cán bộ y tế về những nội dung chuyên môn, để tránh bỏ sót ca bệnh, phát hiện sớm trường hợp lâm sàng nặng và xử trí kịp thời.

Sau khi nghe các đơn vị trình bày, Thứ trưởng Nguyễn Thị Liên Hương nhấn mạnh, nguy cơ dịch chồng dịch hiện tại ở mức cao.

Thứ trưởng nhắc lại chia sẻ của người thân trẻ mắc tay chân miệng trong việc cảnh giác bệnh. Bà đề nghị, CDC và Sở Y tế các tỉnh thành phải tăng cường công tác giám sát, phát hiện ổ dịch sớm; đảm bảo chủ động trong việc mua sắm và cung ứng thuốc men, hoá chất, chế phẩm khử khuẩn.

Thứ trưởng Bộ Y tế kết luận buổi làm việc (Ảnh: Hoàng Lê).

Với các bệnh viện, phải tăng cường tập huấn, đảm bảo công tác điều trị ca nặng, tăng cường hoạt động phòng chống lây nhiễm. Ngoài ra, cần nghiên cứu thêm việc có nên cách ly cả người tiếp xúc hay không, hay chỉ cách ly ca bệnh; theo dõi lại vấn đề chuyển tuyến để tránh gây nguy hiểm khi di chuyển bệnh nhân.

Bà cũng nhắc nhở các cơ sở y tế cần tăng cường cung cấp thông tin cho Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC), trao đổi với Viện Pasteur TPHCM, báo cáo kịp thời cho Sở Y tế để được hỗ trợ tốt nhất.

Ngoài ra, Thứ trưởng nhấn mạnh việc phản hồi của các đơn vị khi có ca tay chân miệng đến cơ quan chức năng để thực hiện các công tác truy vết và xử lý kịp thời; tăng cường công tác truyền thông cho người dân.