Phạm Xuân Ẩn với Thanh Niên

Thanh Niên cũng đã có những ký sự nhiều kỳ về nhà tình báo kiệt xuất Phạm Ngọc Thảo và nhiều nhà tình báo anh hùng khác.

Tướng tình báo Phạm Xuân Ẩn đồng thời là ký giả danh tiếng của báo Time, sau năm 1975 ông không viết báo nữa. Nhưng ông có mối quan hệ đặc biệt với Báo Thanh Niên.

Những điệp vụ lần đầu tiên được công bố

Năm 2001, được sự hỗ trợ của Tổng cục Tình báo quốc phòng (Tổng cục 2), Thanh Niên đã thực hiện nhiều loạt ký sự dài kỳ về mạng lưới tình báo trong kháng chiến chống Mỹ. Loạt ký sự đầu tiên mang tên “Tướng tình báo chiến lược” do Hoàng Hải Vân – Tấn Tú thực hiện là viết về Phạm Xuân Ẩn. 

Loạt ký sự dài 52 kỳ này Thanh Niên đăng khi tướng Phạm Xuân Ẩn còn tại thế. Trong gần 2 tháng, hằng ngày chúng tôi đều gặp ông rồi gặp những nhà tình báo trong mạng lưới của ông để viết feuilleton đăng báo mỗi ngày.

Ảnh: Ngọc Hải chụp lại

Trước loạt ký sự nói trên, có cuốn sách “Phạm Xuân Ẩn, cuộc đời như tên gọi” của nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải. Cuốn sách rất hay, nhưng người đọc chỉ thấy mô tả cuộc đời và những triết lý của ông cùng sự thán phục của bạn bè nước ngoài, chứ không thấy ông làm những gì cụ thể. Một số bài báo nước ngoài viết về ông, cũng chỉ qua những lời ông kể và nhận định của bạn bè ông ở nước ngoài. Ông chưa bao giờ kể với bất kỳ ai về những điệp vụ mà ông làm, cũng không kể với ai về những người trong đường dây tình báo của ông. 

Đối với những mối quan hệ với những chính khách, tướng lĩnh “phía bên kia” đang ở nước ngoài, ông có kể về họ với tư cách họ là những người bạn của ông, những người này không hề mảy may biết ông là tình báo của “Việt cộng”, ông cũng tuyệt đối không kể họ đã vô tình giúp được gì cho nghề tình báo của ông.

Ông nói “dù họ có qua đời, nhưng vẫn còn con cháu họ”. Tôi có thể khẳng định, ông kín như bưng về mọi mối quan hệ liên quan đến những điệp vụ của ông, dù những điệp vụ này không còn là bí mật quân sự nữa.

Ảnh: Ngọc Hải chụp lại

Mỗi buổi sáng ông đều đọc báo Thanh Niên, thỉnh thoảng ông hỏi khi chúng tôi có mặt hoặc gọi điện cho tôi khi chúng tôi chưa đến: “Làm sao cậu biết những cái đó?”. Tôi trả lời: “Là bọn con đã dùng nghiệp vụ báo chí và học nghề tình báo của chú để tìm ra những thứ đó đấy”. Ông cười, nhắc đi nhắc lại “chớ nên tô vẽ” và xác nhận những gì chúng tôi viết.

Ông đọc hết những gì chúng tôi viết và rất hài lòng. Đến kỳ cuối, ông gọi điện bảo: “Như vậy được rồi” và đề nghị Thanh Niên nên cho in thành một cuốn sách, nhưng “giá phải thật rẻ để người nghèo có thể mua đọc”.

Loạt ký sự về Phạm Xuân Ẩn đã được Nhà xuất bản Thế giới rút gọn và dịch ra tiếng Anh, xuất bản năm 2003 với tên sách “Phạm Xuân Ẩn – A General of the Secret Service” và tái bản nhiều lần. Một bản tiếng Tây Ban Nha cũng được nhà xuất bản này phát hành sau đó.

Vào năm 2005, một cuốn sách bằng tiếng Đức được rao bán trên mạng. Đó là cuốn “Pham Xuan An Kundschafter für die Befreiung Vietnams”, tác giả là “Hoang Hai Van und Tan Tu”, tên nhà xuất bản được ghi là “GNN Verlag”. Nhà xuất bản này hoàn toàn không có liên hệ gì với tôi để mua bản quyền, thậm chí xin phép được in cũng không, và tất nhiên không có trả nhuận bút cho chúng tôi.

Tôi có hỏi Nhà xuất bản Thế giới, họ nói nhà xuất bản đó ở Cộng hòa liên bang Đức, có liên hệ với họ, nhưng họ bảo phải liên hệ trực tiếp với tác giả, nếu tác giả đồng ý thì họ sẽ cho phép sử dụng bản tiếng Anh để dịch ra tiếng Đức. Nhưng mấy ông Đức này vẫn im re ra sách. Chúng tôi nghĩ rằng họ hâm mộ Phạm Xuân Ẩn và giới thiệu tướng Ẩn cho độc giả Đức, cũng là điều tốt, nên không kiện cáo gì về bản quyền. Vào năm 2008, loạt ký sự “Giải mã Phạm Xuân Ẩn” 17 kỳ cũng được đăng tiếp trên Thanh Niên.

Sau khi cuốn “Phạm Xuân Ẩn – A General of the Secret Service” xuất bản (báo điện tử tiếng Anh của Thanh Niên – Thanh Nien News, có đăng lại), có một số sách nước ngoài (Mỹ) viết về tướng Phạm Xuân Ẩn được xuất bản. Dù những người này có gặp ông Ẩn trước khi viết sách, nhưng ông vẫn nói với chúng tôi: “Một nửa nội dung sách của họ là lấy từ báo Thanh Niên các cậu đó”. Ý của ông là ông chỉ nói với họ những chuyện về cuộc đời, chứ không nói gì về hoạt động tình báo.

Sau khi ông Phạm Xuân Ẩn qua đời, Giáo sư Larry Berman đã phát hành cuốn sách ở Mỹ về Phạm Xuân Ẩn, bản dịch tiếng Việt “Điệp viên hoàn hảo” cũng được phát hành ở VN. Trước đó tôi đã gặp và trao đổi vài lần với vị giáo sư này tại nhà Phạm Xuân Ẩn; khi sách in, ông có tặng tôi một cuốn bản tiếng Anh.

Trong cuốn sách này (bản tiếng Anh đầu tiên), Giáo sư Berman có nhắc đến tôi là người “viết tiểu sử Phạm Xuân Ẩn” (điều này không đúng lắm), một số chương ông có tử tế dẫn nguồn từ cuốn sách của chúng tôi (nhưng các bản dịch tiếng Việt đều lược bỏ).

Nói vậy để thấy, Thanh Niên là tờ báo đầu tiên “phăng” ra hết mạng lưới tình báo của Phạm Xuân Ẩn và những điệp vụ cụ thể của ông. Chúng tôi đã gặp hầu hết những người còn sống trong đường dây của ông, nghe họ kể và ghi lại những ghi chép của họ, trong đó có những ghi chép quan trọng của ông Mười Nho và ông Sáu Trí.

Ông Mười Nho, tức đại tá tình báo Nguyễn Xuân Mạnh, từng là Trưởng Ban tình báo đặc khu Sài Gòn – Chợ Lớn khi ông Võ Văn Kiệt làm Bí thư Đặc khu ủy, đã kết nối lại với Phạm Xuân Ẩn khi ông Ẩn đi học ở Mỹ về. Ông Mười Nho còn là người tổng kết các hoạt động tình báo chiến lược trong thời kỳ chống Mỹ, nên toàn bộ các điệp vụ của Phạm Xuân Ẩn ông đều ghi chép đầy đủ, cụ thể đến từng ngày tháng.

Những nhân vật như Sáu Trí (tướng tình báo Nguyễn Đức Trí, từng phụ trách tình báo miền), Tư Cang (Cụm trưởng cụm tình báo trong mạng lưới Phạm Xuân Ẩn) và nhiều người khác trong đường dây đã kể lại những chuyện vui buồn gay cấn xung quanh hoạt động của ông Ẩn, trong đó có ông Hai Thương (thiếu tá anh hùng tình báo Nguyễn Văn Thương), người mang tài liệu Phạm Xuân Ẩn gửi về căn cứ, đã bị bắt và bị CIA tra tấn man rợ bằng cách cắt đứt chân ông đến 6 lần nhưng ông vẫn giữ vững khí tiết không để lộ đường dây Phạm Xuân Ẩn.

Có thể nói thẳng, những nhân vật và các điệp vụ của Phạm Xuân Ẩn các tác giả nước ngoài không thể biết để tiếp cận nếu không có loạt ký sự trên Thanh Niên. Các tác giả nước ngoài chỉ có thể lần theo báo Thanh Niên (bản tiếng Anh) để tiếp cận và phỏng vấn những người đó. Ông Ẩn không “hé răng”, Tổng cục 2 thì chắc chắn không cho họ biết, họ tiếp cận bằng con đường nào?

Sự khiêm nhường vĩ đại

Chúng tôi đã đặt ông Phạm Xuân Ẩn trong lịch sử của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, trong tương quan với các lưới tình báo khác, và đối chiếu với lịch sử tình báo thế giới để khẳng định Phạm Xuân Ẩn là nhà tình báo vĩ đại hoàn hảo độc nhất vô nhị của mọi thời đại, rằng những tin tức tình báo chiến lược mà Phạm Xuân Ẩn báo cáo về cấp trên chưa một nhà tình báo nào trên thế giới làm được.

Richard Sorge, một điệp viên Liên Xô, được biết với 2 tin tức quan trọng: Báo trước việc Đức tấn công Liên Xô và báo trước việc Nhật không mở mặt trận phía đông tấn công Liên Xô, giúp Hồng quân giảm nhiều xương máu, sau đó đã bị lộ và bị sát hại, được coi là nhà tình báo vĩ đại của thế kỷ 20.

Còn ông Ẩn, trong suốt cuộc chiến tranh, Tổng hành dinh kháng chiến “biết Mỹ” chủ yếu thông qua những tin tức tình báo chiến lược của ông Ẩn, từ năm 1964 về trước thì chỉ một mình ông Ẩn. Ông đã báo trước những thay đổi chiến lược, các kế hoạch quân sự hằng năm cùng các cuộc hành quân càn quét lớn, các chương trình bình định nông thôn, kế hoạch xây dựng biệt kích dù, các kế hoạch về tình báo, kế hoạch xây dựng quân đội Sài Gòn khi Mỹ thực hiện chiến lược Việt Nam hóa chiến tranh.

Và tin tức cuối cùng ông báo về khẳng định Mỹ không mang quân sang, đã giúp cho tổng hành dinh rút ngắn thời gian thống nhất đất nước.

Những tin tình báo chiến lược của ông đã thực sự giúp giảm thiểu nhiều xương máu, không chỉ cho lực lượng kháng chiến, cho người dân, mà cả xương máu của đối phương nữa.

Tất nhiên, nhiều nhà tình báo khác trong hệ thống tình báo của chúng ta cũng có nhiều công lao to lớn với những điệp vụ vô cùng ngoạn mục, trong đó có những điệp vụ siêu hạng của tướng tình báo Đặng Trần Đức, những hoạt động cam go phi phàm của đại tá Phạm Ngọc Thảo và của nhiều lưới tình báo khác. Có vô số những cán bộ, chiến sĩ tình báo đã hy sinh trong cuộc kháng chiến, trong đó có rất nhiều người đã hy sinh để bảo vệ sự an toàn cho Phạm Xuân Ẩn.

Bởi vậy, ông lưu ý với chúng tôi, “Tôi chỉ là một khâu, một điểm, một điểm nhỏ bé cuối cùng trong hệ thống tình báo của ta thôi, chẳng có gì đáng nói”, rằng tin tức tình báo gửi về dù chính xác đến đâu cũng chỉ có giá trị 50%, 50% còn lại là sự sáng suốt của cấp trên khi biết sử dụng thông tin tình báo đó. Ông nói về tình báo mà gián tiếp dạy chúng tôi về đức tính khiêm nhường của nghề báo.