Giới phân tích dự báo Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết trung gian, không bỏ thuế hoàn toàn và chỉ yêu cầu chính phủ hoàn một phần thuế.
Ngày 9/1, Tòa án Tối cao Mỹ được kỳ vọng ra phán quyết về tính hợp pháp của các chính sách thuế nhập khẩu đang được Tổng thống Donald Trump áp dụng. Giới phân tích cho rằng quyết định này có thể tạo ra tác động lớn với chính sách thương mại và tình hình tài khóa của Mỹ.
Trước đó, Tòa án Thương mại Quốc tế (CIT) tại Manhattan và Tòa Phúc thẩm Liên bang khu vực Washington đều ra phán quyết các mức thuế nhập khẩu ông Trump áp dụng dựa trên Đạo luật Quyền Kinh tế Khẩn cấp (IEEPA) là bất hợp pháp.
Dù vậy, hiện còn chưa chắc chắn Tòa án sẽ công bố phán quyết về thuế nhập khẩu trong hôm nay. Cơ quan này chỉ thông báo ngày 9/1 là “ngày ra quyết định” với các vụ kiện đang xem xét. Tuy nhiên, thị trường cho rằng sẽ có phán quyết liên quan đến thuế nhập khẩu. Vì các thẩm phán đã nghe tranh luận của các bên từ tháng 11/2025 và chính quyền Trump yêu cầu Tòa án đẩy nhanh tiến độ.
Tòa Tối cao phải đưa ra ý kiến về 2 vấn đề. Thứ nhất, chính phủ Mỹ có quyền viện dẫn IEEPA để áp thuế hay không. Thứ hai, nếu việc áp dụng là không phù hợp, Mỹ có phải hoàn trả các khoản thuế cho các hãng nhập khẩu hay không.
Tổng thống Mỹ Donald Trump trong cuộc họp báo ở Mar-a-Lago, bang Florida ngày 3/1. Ảnh: AP
Quyết định cuối cùng có thể là một phương án trung gian. Theo giới phân tích, Tòa án sẽ trao quyền hạn chế theo IEEPA và chỉ yêu cầu chính phủ hoàn trả một phần thuế. Nhiều kịch bản khác cũng có thể xảy ra. Đây là vấn đề nhạy cảm đang được Phố Wall theo dõi sát sao.
Ngay cả trong trường hợp Nhà Trắng thua kiện, chính quyền Trump vẫn có những công cụ khác để triển khai thuế nhập khẩu mà không cần dựa vào IEEPA. “Chúng tôi vẫn có thể thu được thuế ở mức xấp xỉ hiện nay. Nhưng điều đáng tiếc với người dân Mỹ là Tổng thống sẽ mất đi sự linh hoạt trong việc sử dụng thuế nhập khẩu để bảo vệ an ninh quốc gia cũng như làm đòn bẩy đàm phán”, Bessent giải thích.
Ông Trump hồi tháng 4 viện dẫn IEEPA để áp thuế nhập khẩu với hầu hết đối tác thương mại, nhằm giảm thâm hụt. Trước đó, ông cũng dùng IEEPA để áp thuế với Trung Quốc, Canada và Mexico nhằm ngăn chặn việc buôn bán ma túy vào Mỹ.
Jose Torres – kinh tế trưởng cấp cao tại Interactive Brokers cho rằng phán quyết vô hiệu hóa thuế nhập khẩu sẽ kéo theo nhiều hệ quả. “Nếu tòa án chặn áp thuế, chính quyền sẽ tìm cách khác để lách. Tổng thống Trump rất tham vọng với chương trình nghị sự này, bất chấp những tranh cãi phát sinh”, Torres nói.
Ông cho rằng chặn thuế sẽ gây bất lợi cho mục tiêu đưa sản xuất quay về Mỹ của ông Trump, đồng thời gây bất lợi cho điều kiện tài khóa và khiến lãi suất tăng. “Nhưng điều đó lại có lợi cho lợi nhuận doanh nghiệp. Giá đầu vào thấp hơn và thương mại diễn ra suôn sẻ”, ông nhận định.
Chính quyền ông Trump đưa ra một số phương án để bù đắp nếu phán quyết của Tòa án không theo hướng có lợi. Nền tảng dự báo thị trường Kalshi hiện chỉ đánh giá khả năng Tòa ủng hộ thuế nhập khẩu là 28%. Torres cho biết các khách hàng của công ty ông cũng có dự báo tương tự.
Bessent cho biết chính quyền có ít nhất 3 lựa chọn khác thông qua Đạo luật Thương mại năm 1962 để duy trì phần lớn các mức thuế. Tuy nhiên, ông cũng lo ngại việc hoàn trả thuế có thể gây áp lực lên chính quyền và nỗ lực giảm thâm hụt ngân sách. Theo dữ liệu của Bộ Tài chính Mỹ, thuế nhập khẩu mang về khoảng 195 tỷ USD trong tài khóa 2025 và thêm 62 tỷ USD trong tài khóa 2026.
Các nhà phân tích của Morgan Stanley cho rằng Tòa tối cao “có dư địa lớn trong việc ra phán quyết mang sắc thái trung gian”. “Tòa án có quyền linh hoạt rất lớn khi đưa ra phán quyết. Một loạt kịch bản có thể xảy ra, như thu hẹp phạm vi của các mức thuế hiện tại nhưng không buộc bãi bỏ hoàn toàn, hoặc hạn chế việc áp thuế trong tương lai”, các nhà phân tích Ariana Salvatore và Bradley Tian của Morgan Stanley viết trong một báo cáo.
“Chúng tôi cho rằng chính quyền cũng có thể áp dụng cách tiếp cận nhẹ tay hơn với chính sách thuế nói chung, trong bối cảnh vấn đề khả năng chi trả được quan tâm gần đây”, họ nói thêm.
Đến nay, tác động của thuế nhập khẩu đã đi ngược lại nhiều dự báo. Lạm phát chỉ tăng nhẹ, trong khi thâm hụt thương mại giảm mạnh. Điều này trái với một số ý kiến rằng thuế có thể khiến Mỹ bị cô lập trên thị trường thương mại toàn cầu. Thâm hụt thương mại trong tháng 10 của Mỹ đã xuống thấp nhất kể từ năm 2009.
Hà Thu (theo Reuters, CNBC)
Nguồn: https://vnexpress.net/toa-toi-cao-my-co-the-phan-quyet-the-nao-ve-thue-cua-ong-trump-5003660.html
