Thế giới bị tác động ra sao khi Mỹ đồng loạt rút khỏi 66 tổ chức quốc tế?

Tổng thống Mỹ Donald Trump (Ảnh: AFP).

Chính quyền Tổng thống Donald Trump sẽ rút khỏi hàng chục tổ chức quốc tế, bao gồm cơ quan dân số của Liên hợp quốc và hiệp ước đặt nền tảng cho các cuộc đàm phán khí hậu quốc tế, đánh dấu việc Mỹ tiếp tục thu hẹp vai trò hợp tác toàn cầu.

Tổng thống Trump ngày 7/1 đã ký một sắc lệnh hành pháp đình chỉ sự ủng hộ của Mỹ đối với 66 tổ chức, cơ quan và ủy ban, sau khi chính quyền của ông hoàn tất việc rà soát mức độ tham gia và tài trợ của Mỹ đối với toàn bộ các tổ chức quốc tế, bao gồm cả những tổ chức trực thuộc Liên hợp quốc.

Phần lớn các tổ chức bị nhắm tới là các cơ quan, ủy ban và hội đồng tư vấn liên quan đến Liên hợp quốc, tập trung vào các vấn đề khí hậu, lao động, di cư và những lĩnh vực khác mà chính quyền ông Trump cho rằng không mang lại lợi ích cho Mỹ.

Ngoài các tổ chức thuộc Liên hợp quốc, danh sách còn bao gồm một số tổ chức quốc tế khác như Đối tác Hợp tác Đại Tây Dương, Viện Quốc tế về Dân chủ và Hỗ trợ Bầu cử, và Diễn đàn Chống Khủng bố Toàn cầu.

Thu hẹp phạm vi hợp tác quốc tế

Bộ Ngoại giao Mỹ tuyên bố rằng: “Chính quyền nhận thấy các thể chế này có phạm vi hoạt động trùng lặp, quản lý chưa tốt, không cần thiết, lãng phí, vận hành kém hiệu quả, bị chi phối bởi lợi ích của các nhóm thúc đẩy chương trình nghị sự đi ngược lại lợi ích của chúng ta, hoặc gây đe dọa đến chủ quyền, các quyền tự do và sự thịnh vượng chung của quốc gia”.

Đây là đợt rút lui mới nhất của Mỹ khỏi các cơ quan toàn cầu dưới một chính quyền có quan điểm “Nước Mỹ là trên hết”. Trước đó, chính quyền ông Trump đã đình chỉ hỗ trợ đối với các tổ chức như Tổ chức Y tế Thế giới, Cơ quan Liên hợp quốc về người tị nạn Palestine (UNRWA), Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc và Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc, trong khuôn khổ cách tiếp cận “chọn lọc từng phần” trong việc đóng góp tài chính cho Liên hợp quốc.

Theo đó, Mỹ sẽ chỉ chi tiền cho những hoạt động và cơ quan mà họ cho là phù hợp với chương trình nghị sự của ông Trump và rút khỏi những gì không còn phục vụ lợi ích của Mỹ.

“Tôi cho rằng điều chúng ta đang chứng kiến là sự định hình rõ ràng cách tiếp cận của Mỹ đối với chủ nghĩa đa phương, theo kiểu “theo cách của tôi hoặc không có gì cả”. Đó là một tầm nhìn rất rõ ràng về việc chỉ muốn hợp tác quốc tế theo các điều kiện do Washington đặt ra”, ông Daniel Forti, Trưởng bộ phận phụ trách Liên hợp quốc của Tổ chức International Crisis Group, nhận định.

Động thái này đánh dấu một sự thay đổi lớn so với cách các chính quyền Mỹ trước đây đối xử với Liên hợp quốc. Nhiều tổ chức phi chính phủ độc lập, trong đó có các tổ chức hợp tác với Liên hợp quốc, cho biết họ đã phải đóng cửa nhiều dự án do quyết định của chính quyền Mỹ năm ngoái cắt giảm mạnh viện trợ nước ngoài thông qua Cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ.

Bất chấp sự thay đổi lớn này, các quan chức Mỹ, bao gồm cả ông Trump, cho biết họ vẫn nhìn thấy tiềm năng của Liên hợp quốc và muốn tập trung nguồn tiền thuế của người dân Mỹ vào việc mở rộng ảnh hưởng của Mỹ trong các sáng kiến thiết lập tiêu chuẩn quốc tế, nơi Mỹ đang cạnh tranh với các đối thủ, như Liên minh Viễn thông Quốc tế, Tổ chức Hàng hải Quốc tế và Tổ chức Lao động Quốc tế.