‘Một sản phẩm công nghệ chịu sự quản lý của rất nhiều bộ ngành’

Sáng 9-1, báo Nhân Dân phối hợp Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương tổ chức hội thảo với chủ đề “Nghị quyết số 57-NQ/TW và 68-NQ/TW: Nền tảng để doanh nghiệp tư nhân đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số”.

Tháo gỡ rào cản vô hình với đổi mới sáng tạo

Phát biểu tại hội thảo, ông Lê Quốc Minh – Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng biên tập báo Nhân Dân – nhấn mạnh Đảng đã xác định rõ kinh tế tư nhân là một trong những động lực quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, cùng với kinh tế nhà nước tạo ra đột phá trong đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và tham gia sâu chuỗi giá trị toàn cầu, qua đó hiện thực hóa khát vọng xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

Theo khảo sát của VCCI với 1.297 doanh nghiệp tư nhân tại 34 tỉnh, thành phố, có tới 91,2% doanh nghiệp đánh giá việc thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến thuận lợi hơn so với phương thức truyền thống.

Đồng thời, 90,4% doanh nghiệp cho biết thực hiện điện tử giúp rút ngắn thời gian xử lý, và 89% doanh nghiệp ghi nhận hình thức này giúp giảm đáng kể chi phí tuân thủ.

Theo ông Nguyễn Trung Thực – Viện trưởng Viện Tin học doanh nghiệp, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), doanh nghiệp hiện đang bắt đầu có dấu hiệu phục hồi, nhưng còn thận trọng. Khảo sát của VCCI cho thấy có 59,3% doanh nghiệp dự kiến có lãi trong năm 2025. 

Tuy nhiên, chỉ có 11,2% doanh nghiệp đạt mức lãi theo kế hoạch; 40,7% doanh nghiệp không tạo ra tích lũy vốn, hoạt động hòa vốn hoặc thua lỗ; 69% doanh nghiệp có doanh thu dưới 10 tỉ đồng/năm; 51% doanh nghiệp dự kiến giữ nguyên quy mô trong 2 năm tới, thể hiện tâm lý thận trọng.

Đáng chú ý, 93% doanh nghiệp cho biết họ khó dự đoán thay đổi chính sách pháp luật. Khi chính sách thay đổi nhanh, thiếu ổn định và khả năng dự báo, doanh nghiệp rất khó xây dựng chiến lược công nghệ và đầu tư R&D trung, dài hạn. Đây là rào cản vô hình nhưng rất lớn đối với đổi mới sáng tạo.

Từ thực tiễn trên, VCCI nhận thấy hiện nay còn một số điểm nghẽn về thể chế, trong đó hiện thể chế thiên về quản lý, kiểm soát hơn là khuyến khích, chia sẻ rủi ro. Doanh nghiệp đầu tư đổi mới sáng tạo phải tự chịu gần như toàn bộ rủi ro; cơ chế bảo lãnh, đồng đầu tư, thí điểm chính sách (sandbox) còn hạn chế.

Bên cạnh đó, chính sách ưu đãi cho R&D và đổi mới công nghệ chưa đủ hấp dẫn và khó tiếp cận. Quỹ đổi mới công nghệ quốc gia, quỹ phát triển khoa học và công nghệ, quỹ hỗ trợ tổ chức chưa được thông tin rộng rãi tới cộng đồng doanh nghiệp, các thủ tục phức tạp, nhiều ràng buộc, thiếu linh hoạt so với nhu cầu thực tế.

5 đòn bẩy chính sách, thủ tục hành chính là then chốt

Ông Nguyễn Bá Diệp – đồng sáng lập Tập đoàn Công nghệ tài chính MoMo – cho biết công nghệ tài chính (fintech) trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế tại nhiều quốc gia. Theo thống kê của Ngân hàng Nhà nước, Việt Nam có 57 triệu người sử dụng ví điện tử.

Theo ông, để thúc đẩy doanh nghiệp công nghệ phát triển cần 5 đòn bẩy chính sách, gồm: tối thiểu hóa thủ tục hành chính, hỗ trợ về nguồn vốn, chính sách, thị trường, nguồn nhân lực chất lượng cao và công nghệ chuyên sâu. Trong đó, thủ tục hành chính là đòn bẩy đơn giản và quan trọng nhất, giúp tăng tốc độ vận hành của doanh nghiệp.

“Phần lớn các công ty công nghệ rất giỏi về chuyên môn, giỏi công nghệ, nhưng thiếu kinh nghiệm xử lý thủ tục hành chính và các quy định phải tuân thủ. Trong khi đó, chi phí hành chính tại Việt Nam hiện cao hơn hầu hết các nước trong khu vực và tác động đến việc triển khai dịch vụ trên phạm vi rộng.

Một sản phẩm công nghệ hiện nay có thể chịu sự quản lý của rất nhiều bộ khác nhau, riêng MoMo đang có 5 bộ quản lý cùng lúc”, ông Diệp nói.

Từ thực tế trên, ông Diệp đề xuất cần có các văn phòng hỗ trợ khởi nghiệp và đầu tư ở các thành phố lớn. Các văn phòng này sẽ đóng vai trò đầu mối hỗ trợ 1 cửa cho các doanh nghiệp các vấn đề liên quan đến giấy phép, thuế, VISA, sở hữu trí tuệ, kế toán tài chính, pháp lý. 

Đây là những năng lực cơ bản nhưng thiết yếu cho doanh nghiệp an tâm hoạt động, giảm rủi ro pháp lý, gia tăng hiệu quả vận hành.