Lãnh đạo nhiều cơ quan, đơn vị còn hút thuốc
Tại Hội nghị tham vấn, góp ý việc thực hiện chính sách phòng, chống tác hại (PCTH) của thuốc lá, diễn ra ngày 13/10 ở TPHCM, ThS.BS Phan Thị Hải, Phó Giám đốc Quỹ PCTH của thuốc lá chia sẻ, trong 13 năm thi hành Luật, công tác tuyên truyền phổ biến luật đã diễn ra với hình thức đa dạng, bao phủ các nhóm đối tượng.
Việc tuyên truyền tạo chuyển biến rõ rệt về nhận thức của cộng đồng, đặc biệt là giới trẻ về tác hại của việc sử dụng thuốc lá, bao gồm cả thuốc lá mới.
Tỷ lệ người dân hiểu biết về Luật đến năm 2024 là 61,5%. Có 73,2% người dân được tiếp cận thông tin về công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá; 77-97% người dân biết việc hút thuốc lá gây ra những căn bệnh nguy hiểm như ung thư phổi, đột quỵ, tim mạch…
Hơn 85% người trưởng thành tin rằng hít phải khói thuốc lá gây ra các bệnh nguy hiểm cho người không hút thuốc lá.
Đại diện Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá chia sẻ công tác thực hiện quy định pháp luật 13 năm qua (Ảnh: Hoàng Lê).
Bên cạnh các thành quả đã đạt, vẫn còn một số tồn tại trong công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật.
Cụ thể, công tác tuyên truyền PCTH thuốc lá chưa thường xuyên, chủ yếu tập trung vào Tuần lễ quốc gia không thuốc lá. Hoạt động tuyên truyền chủ yếu tập trung ở đô thị và khu vực trung tâm của các tỉnh, thành phố.
Một số Bộ, ngành, địa phương chưa chủ động lồng ghép truyền thông về PCTH thuốc lá vào các hoạt động thường xuyên. Ngoài ra, chưa xây dựng được nhiều chiến dịch truyền thông thực sự hiệu quả và gắn kết giữa các kênh truyền thông khác nhau.
Về việc thực hiện môi trường không khói thuốc, bác sĩ Hải phân tích, hầu hết các địa điểm cấm hút thuốc lá đã có nội quy, treo biển cấm hút thuốc nhưng số lượng biển ít, kích thước biển nhỏ, vị trí đặt biển khó quan sát.
Ở một số địa điểm như khách sạn, nhà hàng, quán ăn, quán cafe, quán bar, karaoke…, tình trạng vi phạm quy định cấm hút thuốc còn phổ biến. Ý thức tuân thủ quy định cấm hút thuốc lá tại nơi công cộng của người dân còn chưa tốt.
Lãnh đạo của nhiều cơ quan, đơn vị còn hút thuốc và chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm của người đứng đầu, người quản lý địa điểm cấm hút thuốc lá. Việc nhắc nhở người vi phạm còn chưa thường xuyên, việc xử phạt vi phạm còn ít và còn nhẹ…
Về chính sách thuế thuốc lá, Phó Giám đốc Quỹ PCTH của thuốc lá cho biết, trong giai đoạn 2013-2025, Việt Nam đã thực hiện 2 lần tăng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá. Cụ thể, năm 2016 tăng từ 65% lên 70%, và đến nay đã tăng lên 75%.
Từ ngày 1/1/2027, Việt Nam sẽ áp dụng thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt theo tỷ lệ 75% đối với thuốc lá như hiện hành, đồng thời bổ sung mức thuế tuyệt đối, theo lộ trình tăng từ 2.000 đồng/bao năm 2027 đến 10.000 đồng/bao vào năm 2031.
Tình trạng vi phạm quy định cấm hút thuốc ở quán bar, karaoke còn phổ biến (Ảnh minh họa: Hoàng Lê).
Dù vậy, thực tế cho thấy thu nhập của người Việt đã tăng đáng kể hàng năm, nhưng giá bán thuốc lá chỉ tăng rất nhẹ, nên việc mua thuốc lá khá dễ dàng, kể cả với người chưa đủ 18 tuổi. Theo nghiên cứu thực hiện năm 2024, tỷ lệ chủ cửa hàng đã bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi là 30,5%.
Giai đoạn 2012-2025, tỷ lệ thuế trên giá bán lẻ sản phẩm thuốc lá chiếm khoảng 36,8% rất thấp so với khuyến cáo của WHO (70-75%), thấp hơn nhiều so với trung bình của các quốc gia thu nhập trung bình (59%) và chỉ bằng 1/2 của hầu hết các nước ASEAN.
Nhiều kiến nghị chỉnh sửa quy định hiện hành
Từ các tồn tại đã nêu, đại diện Quỹ PCTH của thuốc lá kiến nghị 6 nội dung để chỉnh sửa các quy định hiện hành của Luật PCTH thuốc lá
Thứ nhất, thể chế hóa đầy đủ Nghị quyết của Đảng, Quốc hội về kiểm soát thuốc lá và sản phẩm thuốc lá mới. Thứ hai, đặt mục tiêu giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá, giảm tỷ lệ tử vong và mắc các bệnh do sử dụng thuốc lá gây ra lên trên các lợi ích về kinh tế.
Thứ ba, rà soát, hệ thống hóa, hoàn thiện pháp luật PCTH thuốc lá, bảo đảm thống nhất – đồng bộ – khả thi. Thứ tư, tiếp tục thực hiện đầy đủ các cam kết của Công ước khung về kiểm soát thuốc lá.
Thứ năm, chú trọng hơn đến các giải pháp giảm cung cấp, giảm tiếp cận và giảm tính hấp dẫn của sản phẩm thuốc lá. Thứ sáu, bảo đảm quyền có môi trường không khói thuốc cho người không hút thuốc.
TS.BS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), cho biết Luật PCTH thuốc lá đã ban hành cách đây 13 năm.
Sau thời gian vận hành, một số bối cảnh thực tế đã khác, như các chính sách về phát triển kinh tế xã hội, chuyển đổi số có sự thay đổi, hay sự xuất hiện của các loại thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng mới. Do đó, cần thiết phải sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật PCTH thuốc lá.
TS.BS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh phát biểu tại hội nghị (Ảnh: Hoàng Lê).
Ông Hà Anh Đức chỉ ra, Luật PCTH thuốc lá không có định nghĩa về thuốc lá nung nóng hay thuốc lá điện tử, cũng như quy định cấm 2 sản phẩm này. Trong khi đó, Nghị quyết số 173/2024/QH15 và Luật đầu tư đã cấm toàn diện sử dụng, kinh doanh 2 loại thuốc lá trên.
Điều này dẫn đến việc khi cơ quan chức năng muốn xử lý các hành vi chứa chấp, vận chuyển, tàng trữ, mua bán trái phép các loại thuốc dạng trên có thể gặp khó khăn trong việc áp dụng quy định.
Vì vậy, chính sách mới của Luật PCTH thuốc lá đã được xây dựng định nghĩa hoàn chỉnh về thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và thuốc lá mới khác, cũng như bổ sung các loại này vào quy định cấm.
Một chính sách khác là tăng cường các biện pháp giảm nhu cầu sử dụng thuốc lá điếu, bao gồm cấm trưng bày sản phẩm tại điểm bán; mở rộng thêm các địa điểm cấm hoàn toàn; tăng diện tích cảnh báo sức khỏe bằng chữ và hình ảnh trên bao thuốc.
Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh thông tin, dự thảo Luật PCTH thuốc lá sửa đổi, bổ sung sẽ được trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI vào tháng 4 tới.
Nguồn: https://dantri.com.vn/suc-khoe/nguoi-quan-ly-noi-cam-hut-thuoc-la-van-hut-thuoc-phong-chong-the-nao-20260113152911899.htm
