Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres (Ảnh: Reuters).
Ông Guterres đã gửi một bức thư cho Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, cảnh báo về kịch bản Liên hợp quốc có thể đưa Tel Aviv ra Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) nếu nước này không bãi bỏ các đạo luật nhắm vào UNRWA, đồng thời không hoàn trả các tài sản và bất động sản đã bị tịch thu.
Ông Guterres cho biết Liên hợp quốc không thể phớt lờ trước những hành động do Israel thực hiện mà ông cáo buộc là không tuân thủ các nghĩa vụ của Israel theo luật pháp quốc tế. “Những hành động này phải được đảo ngược ngay lập tức, không được trì hoãn”, ông kêu gọi.
Quốc hội Israel đã thông qua một đạo luật vào tháng 10/2024 cấm UNRWA hoạt động tại Israel và cấm các quan chức Israel tiếp xúc với cơ quan này. Sau đó, tháng trước, Israel sửa đổi đạo luật để cấm cung cấp điện hoặc nước cho các cơ sở của UNRWA.
Tháng trước, chính quyền Israel cũng đã tịch thu trụ sở của UNRWA tại khu vực Đông Jerusalem mà phía Tel Aviv đang kiểm soát.
Ông Guterres nhấn mạnh rằng UNRWA là “một bộ phận không thể tách rời của Liên hợp quốc”, đồng thời lưu ý rằng “Israel vẫn có nghĩa vụ dành cho UNRWA và nhân viên của cơ quan này các đặc quyền và quyền miễn trừ được quy định trong Công ước năm 1946 về Đặc quyền và Quyền miễn trừ của Liên hợp quốc”. Công ước này quy định rằng “trụ sở của Liên hợp quốc là bất khả xâm phạm”.
Đại sứ Israel tại Liên hợp quốc, ông Danny Danon, đã bác bỏ bức thư của ông Guterres gửi Thủ tướng Netanyahu. Ông Danon cho biết Israel sẽ “không nao núng” trước cảnh báo từ Tổng Thư ký Liên hợp quốc.
Israel từ lâu đã tìm cách giải thể UNRWA, cơ quan được Đại hội đồng Liên hợp quốc thành lập năm 1949. Kể từ đó, UNRWA đã cung cấp viện trợ, dịch vụ y tế và giáo dục cho hàng triệu người Palestine tại Gaza, Bờ Tây, Syria, Li Băng và Jordan.
Israel cáo buộc rằng khoảng một chục nhân viên của UNRWA đã tham gia vào các cuộc tấn công do Hamas dẫn đầu nhằm vào miền nam Israel ngày 7/10/2023, khiến 1.139 người thiệt mạng và khoảng 240 người bị bắt cóc. Đáp lại cuộc tấn công này, Israel đã phát động một cuộc chiến khiến hơn 71.400 người thiệt mạng, theo cơ quan y tế tại Gaza.
Liên hợp quốc cho biết 9 nhân viên UNRWA có thể đã liên quan đến cuộc tấn công do Hamas dẫn đầu đã bị sa thải. Liên hợp quốc cũng cam kết điều tra tất cả các cáo buộc nhằm vào UNRWA và đã nhiều lần yêu cầu Israel cung cấp bằng chứng, nhưng theo Liên hợp quốc, các bằng chứng này vẫn chưa được đưa ra.
Theo một báo cáo của Liên hợp quốc công bố ngày 5/1, chiến sự ở Gaza đã khiến 382 nhân viên UNRWA thiệt mạng trong vùng lãnh thổ này, con số cao nhất về thương vong của Liên hợp quốc kể từ khi tổ chức được thành lập năm 1945.
Các quan chức cấp cao của Liên hợp quốc và Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc đã mô tả UNRWA là xương sống của hoạt động cứu trợ tại Gaza, nơi chiến sự đã gây ra thảm họa nhân đạo.
Tháng 10/2025, Tòa án Công lý Quốc tế đã tái khẳng định nghĩa vụ của Israel trong việc bảo đảm tôn trọng đầy đủ các đặc quyền và quyền miễn trừ được trao cho Liên hợp quốc, bao gồm UNRWA và nhân viên của cơ quan này, đồng thời cho rằng Israel phải bảo đảm các nhu cầu cơ bản của dân thường tại Gaza được đáp ứng.
Ý kiến của ICJ được đưa ra theo yêu cầu của Đại hội đồng Liên hợp quốc gồm 193 quốc gia thành viên. Các ý kiến tư vấn của Tòa án Công lý Quốc tế, có giá trị pháp lý và chính trị, nhưng không mang tính ràng buộc và tòa án này không có quyền thực thi.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/lien-hop-quoc-canh-bao-dua-israel-ra-toa-quoc-te-tel-aviv-len-tieng-20260114103455739.htm
