Rủi ro từ ‘nội chiến’ lãi suất điều hành của Mỹ

Hôm qua (14.1), tờ The Washington Post đưa tin Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nặng lời chỉ trích Chủ tịch Fed Jerome H. Powell. Cụ thể, đề cập về Chủ tịch Powell khi phát biểu trước Câu lạc bộ Kinh tế Detroit (bang Michigan), Tổng thống Trump tuyên bố: “Kẻ xuẩn ngốc đó sẽ sớm biến mất”.

Căng thẳng dâng cao

Trước đó, Bộ Tư pháp Mỹ đã thông báo mở cuộc điều tra và đe dọa truy tố ông Powell bằng cáo buộc ông đã nói dối trong phiên điều trần tại Thượng viện hồi tháng 6.2025 liên quan dự án tân trang 2 tòa nhà Fed tại Washington D.C. Hành động này của chính quyền bị ông Powell chỉ trích là nhằm gây sức ép về chính sách lãi suất điều hành của Fed.

Thời gian qua, Tổng thống Trump không ngừng gây sức ép với Fed để nhanh giảm lãi suất điều hành. Ngược lại, Chủ tịch Powell giữ quan điểm cẩn trọng trong việc giảm lãi suất do lạm phát tăng cao xuất phát từ các chính sách thuế của Nhà Trắng.

Ông Trump luôn khẳng định rằng lạm phát ở mức thấp đủ để đẩy nhanh cắt giảm lãi suất điều hành nhằm thúc đẩy kinh tế phát triển. Tuy nhiên, theo kết quả thống kê thì chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 12.2025 cho thấy lạm phát toàn phần của Mỹ tăng 2,7% so với một năm trước, trong khi CPI cốt lõi (không bao gồm giá thực phẩm và năng lượng biến động) ở mức 2,6%. Tất cả những con số này đều cao hơn mực tiêu 2% mà Fed đề ra. Vì thế, Fed vẫn giữ nguyên quan điểm. “Mối đe dọa của các cáo buộc hình sự là hậu quả của việc Cục Dự trữ liên bang thiết lập lãi suất dựa trên đánh giá tốt nhất của chúng tôi về những gì sẽ phục vụ công chúng, thay vì làm theo sở thích của tổng thống”, Chủ tịch Powell nói.

“Bóng ma” thập niên 1970

Căng thẳng giữa Nhà Trắng và Fed hiện nay tương tự như những gì từng diễn ra vào thập niên 1970. Lúc ấy, lạm phát của Mỹ đã tăng vọt sau khi Tổng thống Richard Nixon gây áp lực lên Chủ tịch Fed lúc bấy giờ là ông Arthur Burns nhằm nới lỏng chính sách tiền tệ để giúp chiến dịch tranh cử năm 1972 của ông Nixon suôn sẻ. Kết quả, Fed đã giảm lãi suất dẫn đến lạm phát cao theo sau.

Khi đó, lạm phát tăng cao đến mức Tổng thống Nixon đã phải tiến hành hàng loạt liệu pháp “sốc”, bao gồm việc đóng băng mức lương và giá cả. Lạm phát còn gây ảnh hưởng giá USD, khiến Washington đơn phương đình chỉ một phần hệ thống Bretton Woods (hệ thống quản lý tiền tệ tồn tại từ năm 1944 – 1976 có sự tham gia của 44 quốc gia bao gồm Hoa Kỳ, Canada, các quốc gia Tây Âu và Úc).

Chính vì thế, nhiều chuyên gia kinh tế đang lo ngại “bóng ma” 1970 sẽ quay lại khi Tổng thống Trump gây sức ép với Fed. Tờ The Guardian dẫn lời chuyên gia kinh tế người Mỹ Atakan Bakiskan, thuộc Ngân hàng Berenberg, nhận định: “Nếu Fed theo đuổi chính sách tiền tệ cực kỳ nới lỏng bất chấp lạm phát cao hơn, kết quả có thể giống với những năm 1970 trong kịch bản xấu nhất”.

Giới đầu tư đã trở nên lo lắng về điều đó. Kết quả thực tế là sau khi có thông tin về cáo buộc hình sự nhằm vào Chủ tịch Powell, USD đã giảm đồng thời giá vàng thiết lập mức cao kỷ lục mới vì các nhà đầu tư tìm cách “trú ẩn” an toàn.

Không những vậy, thực tế đang diễn ra còn nêu bật rủi ro việc điều hành chính sách của Fed bị chính trị hóa, trong khi cơ quan này cần có sự độc lập. Điều này không chỉ ảnh hưởng nền kinh tế xứ cờ hoa mà còn ảnh hưởng đến thị trường tài chính toàn cầu, vì lãi suất điều hành của Mỹ có tác động lớn đến kinh tế thế giới.

Chính vì thế, ngày 13.1 vừa qua, Chủ tịch Ngân hàng trung ương châu Âu Christine Lagarde cùng các thống đốc ngân hàng trung ương Anh, Thụy Điển, Đan Mạch, Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland, Úc, Canada, Hàn Quốc, Brazil, New Zealand, và Chủ tịch Ngân hàng Thanh toán quốc tế đã có thông cáo chung. Qua đó, lãnh đạo các ngân hàng khẳng định đứng về phía Fed và Chủ tịch Powell để giữ vững tính độc lập cho Fed. “Chủ tịch Powell đã phục vụ với sự chính trực, tập trung vào nhiệm vụ của mình và cam kết vững chắc đối với lợi ích công cộng”, thông cáo khẳng định.

Tại Mỹ, không chỉ phía Dân chủ, một số nghị sĩ đảng Cộng hòa cũng tuyên bố ngăn cản hành động pháp lý nhằm vào Chủ tịch Powell. Điển hình, các thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa như Thom Tillis, Lisa Murkowski, John Kennedy và các hạ nghị sĩ Cộng hòa như Frank Lucas và Mike Lawler đều đã lên tiếng ủng hộ ông Powell.