Ông Trump dọa dùng Đạo luật Chống nổi dậy, điều quân tới Minnesota trấn áp biểu tình

Động thái này không chỉ làm dấy lên lo ngại về nguy cơ leo thang đối đầu giữa chính quyền liên bang và chính quyền địa phương, mà còn khơi lại tranh cãi sâu sắc về ranh giới quyền lực của tổng thống trong việc sử dụng quân đội trên lãnh thổ Mỹ.

Leo thang căng thẳng tại Minneapolis

Trong thông điệp đăng trên mạng xã hội Truth Social hôm 15-1, ông Trump cảnh báo sẽ kích hoạt Đạo luật Chống nổi dậy (Insurrection Act) – đạo luật có từ thế kỷ 19 nhằm trấn áp bạo loạn, và vốn đã không được sử dụng trong 30 năm qua.

“Nếu các chính trị gia tham nhũng của Minnesota không tuân thủ pháp luật và không chấm dứt việc để những kẻ kích động cũng như phần tử nổi dậy tấn công lực lượng Cơ quan Thực thi di trú và hải quan (ICE), tôi sẽ áp dụng đạo luật”, ông Trump viết.

Lời đe dọa được đưa ra trong bối cảnh thành phố Minneapolis cũng như toàn bang Minnesota chứng kiến nhiều ngày biểu tình căng thẳng, sau hàng loạt vụ việc liên quan đến việc các đặc vụ liên bang nổ súng.

Đáng chú ý nhất là vụ một đặc vụ ICE bắn chết bà Renee Good (37 tuổi) hôm 7-1, khi bà cùng những người khác đang theo dõi và phản đối hoạt động của ICE trên một con phố dân cư.

Theo hồ sơ của lực lượng cấp cứu, bà Good bị nhiều vết thương do đạn bắn và được xác định tử vong khoảng một giờ sau khi bị bắn.

Căng thẳng tiếp tục gia tăng khi tối 14-1, một đặc vụ ICE khác nổ súng vào một người đàn ông ở Minneapolis trong lúc giằng co khiến người này bị thương. Bộ An ninh Nội địa xác định người bị bắn là Julio Cesar Sosa-Celis, một người Venezuela nhập cư trái phép, nhưng không công bố danh tính đặc vụ đã nổ súng.

Giới chức địa phương và người dân Minneapolis cho rằng việc hàng nghìn đặc vụ liên bang xuất hiện dày đặc trên đường phố, chặn xe, kiểm tra giấy tờ cả công dân Mỹ và sử dụng vũ lực đã đẩy thành phố vào trạng thái bất ổn kéo dài.

Thị trưởng Minneapolis Jacob Frey cảnh báo tình hình hiện tại “không thể duy trì” và kêu gọi giảm leo thang, thay vì tăng cường thêm lực lượng liên bang.

Làn sóng phản đối

Theo Hãng tin AFP, Đạo luật Chống nổi dậy cho phép tổng thống triển khai quân đội trên lãnh thổ Mỹ trong những “tình huống đặc biệt” nhằm trấn áp nổi loạn, bạo loạn hoặc chống đối vũ trang, trao cho quân đội quyền thực thi pháp luật dân sự – điều vốn bị hạn chế nghiêm ngặt.

Trong hơn 200 năm tồn tại, đạo luật này đã được viện dẫn khoảng 30 lần, gần nhất là năm 1992 khi Tổng thống George H.W. Bush điều quân đến Los Angeles theo yêu cầu của thống đốc bang California để đối phó với bạo loạn sau vụ Rodney King.

Việc ông Trump đe dọa sử dụng đạo luật mà không có sự đồng thuận của chính quyền bang đã vấp phải phản ứng gay gắt.

Thống đốc Minnesota Tim Walz cáo buộc các đặc vụ liên bang đang tiến hành “một chiến dịch bạo lực có tổ chức” và kêu gọi người biểu tình tiếp tục lên tiếng nhưng phải giữ ôn hòa. Ông cho biết đã tìm cách liên hệ với Tổng thống Trump để hạ nhiệt căng thẳng, đồng thời vận động các thống đốc, doanh nghiệp và nghị sĩ gây sức ép buộc Nhà Trắng thay đổi hướng đi.

Các nghị sĩ Dân chủ đại diện bang Minnesota tại Quốc hội đồng loạt chỉ trích tuyên bố của ông Trump. Thượng nghị sĩ Tina Smith cho rằng những phát biểu này “chẳng khác nào lời đe dọa tuyên chiến với bang Minnesota”, trong khi Hạ nghị sĩ Ilhan Omar gọi đó là “một hành động độc đoán trắng trợn”.

Ngay cả trong nội bộ chính quyền liên bang cũng chưa có sự khẳng định rõ ràng về việc ông Trump sẽ thực sự hành động.

Bộ trưởng An ninh Nội địa Kristi Noem thừa nhận bà đã thảo luận với tổng thống về khả năng viện dẫn đạo luật, song nói rằng đây là “quyền hiến định” của ông và bà không biết liệu ông có thực hiện hay không.

Người phát ngôn Nhà Trắng Karoline Leavitt cáo buộc các chính trị gia Dân chủ “giữ lực lượng thực thi pháp luật làm con tin” khi từ chối hợp tác với ICE, đồng thời từ chối cho biết điều kiện nào sẽ khiến ông Trump kích hoạt đạo luật này

Theo một cuộc thăm dò của YouGov công bố hôm 15-1, đa số người Mỹ phản đối việc viện dẫn Đạo luật Chống nổi dậy trong bối cảnh hiện nay, với 51% không ủng hộ và chỉ 35% ủng hộ.