Thứ trưởng Bộ Công Thương nói về những ngành chiến lược đóng góp cho tăng trưởng

Nhân dịp Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, bà Phan Thị Thắng – Thứ trưởng Bộ Công Thương – đã trả lời báo chí, phân tích rõ vai trò nòng cốt, trụ cột của ngành công thương trong phát triển kinh tế đất nước, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia cũng như những nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm trong năm 2026 và giai đoạn tiếp theo.

Vai trò nòng cốt, chiến lược thúc đẩy tăng trưởng 

Theo Thứ trưởng Phan Thị Thắng, với vai trò nòng cốt, trụ cột chiến lược, ngành công thương tiếp tục là một trong những động lực chủ yếu thúc đẩy tăng trưởng, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển theo hướng tự chủ, hiện đại hóa, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng, hiệu quả.

Đó là sản xuất công nghiệp phục hồi rõ nét và duy trì đà tăng trưởng khá, với tốc độ bình quân 6,1%/năm. Công nghiệp chế biến, chế tạo – động lực trung tâm của tăng trưởng – đạt mức tăng bình quân 6,9%/năm; quy mô toàn ngành tăng gần 1,5 lần so với đầu nhiệm kỳ.

Hệ thống năng lượng quốc gia phát triển mạnh mẽ, quy mô vươn lên nhóm 20 nước hàng đầu thế giới và đứng đầu khu vực Đông Nam Á. An ninh năng lượng quốc gia cơ bản được bảo đảm, cơ cấu năng lượng chuyển dịch theo hướng xanh, bền vững hơn.

Xuất nhập khẩu đạt mức tăng trưởng bình quân 10,9%/năm và kim ngạch xác lập các kỷ lục đạt trên 930 tỉ USD, gấp đôi so với đầu nhiệm kỳ. Thặng dư thương mại được giữ vững ở mức cao, đóng góp tích cực vào cân đối vĩ mô, bổ sung dự trữ ngoại hối và củng cố niềm tin thị trường.

Thị trường trong nước tăng trưởng bình quân 7,7%/năm, là trụ cột quan trọng của nền kinh tế. Thương mại điện tử tăng trên 20%/năm, đưa Việt Nam vào nhóm 10 quốc gia có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất thế giới. 

Hội nhập kinh tế quốc tế với việc tham gia 17 hiệp định thương mại tự do đã mở ra không gian thị trường gần 6 tỉ người tiêu dùng, góp phần đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, thu hút đầu tư nước ngoài, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và thúc đẩy tái cơ cấu nền kinh tế theo hướng hiện đại, bền vững.

* Thưa Thứ trưởng, yêu cầu đặt ra cho giai đoạn mới là phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng. Vậy những thách thức nào đặt ra cho ngành công thương trong giai đoạn mới?

– Với ngành công thương, bên cạnh những kết quả đạt được, ngành công nghiệp và thương mại vẫn còn một số hạn chế, tồn tại cần sớm khắc phục. 

Cụ thể: Công nghiệp phát triển chưa đi vào chiều sâu, giá trị gia tăng còn thấp, thiếu các ngành công nghiệp nền tảng, công nghiệp vật liệu và công nghệ nguồn; liên kết giữa doanh nghiệp trong nước và khu vực FDI chưa chặt chẽ, chuyển đổi xanh, chuyển đổi thông minh còn chậm.

Hạ tầng và thể chế năng lượng chưa theo kịp yêu cầu phát triển, cơ cấu nguồn điện còn mất cân đối; xuất khẩu vẫn phụ thuộc nhiều vào khu vực FDI và nguyên liệu nhập khẩu, thị trường và sản phẩm chưa đa dạng. 

Hạ tầng thương mại, logistics còn thiếu kết nối, chi phí cao; hiệu quả hội nhập kinh tế quốc tế chưa tương xứng với tiềm năng, thiếu các doanh nghiệp, ngành mũi nhọn có sức cạnh tranh và dẫn dắt trên thị trường khu vực và toàn cầu…

Trong bối cảnh đó, để tiếp tục thúc đẩy phát triển công nghiệp và thương mại, góp phần thực hiện thắng lợi, toàn diện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, ngành sẽ tiếp tục quán triệt, thể chế hóa đầy đủ, kịp thời các quan điểm, chủ trương, nghị quyết của Đảng về phát triển kinh tế – xã hội và đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa thành các cơ chế, chính sách đồng bộ, khả thi.

Lấy “chuyển đổi kép” là đột phá của đột phá

* Vậy Thứ trưởng có thể chia sẻ những định hướng chiến lược, giải pháp Bộ Công Thương sẽ triển khai để hoàn thành các nhiệm vụ mà Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV đặt ra?

– Ngành công thương sẽ tập trung hoàn thiện thể chế theo tinh thần Nghị quyết số 66, lấy “chuyển đổi kép” (chuyển đổi xanh và chuyển đổi số) là đột phá của đột phá, tạo môi trường đầu tư, kinh doanh thông thoáng, tháo gỡ điểm nghẽn, làm mới các động lực tăng trưởng truyền thống và thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới.

Yêu cầu đổi mới tư duy, cơ cấu lại ngành công nghiệp, thương mại cũng đặt ra để hướng nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh; lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển kinh tế tư nhân làm động lực chủ yếu.

Tập trung phát triển các ngành công nghiệp nền tảng, chiến lược và từng bước làm chủ công nghệ trong một số ngành mới nổi; xây dựng cơ chế phát triển doanh nghiệp dân tộc, doanh nghiệp quy mô lớn; thu hút đầu tư đồng bộ hạ tầng năng lượng, công nghiệp, thương mại và logistics theo hướng hiện đại, xanh, số hóa, gắn với yêu cầu hội nhập sâu.

Cùng đó, ngành sẽ nâng cấp, phát triển toàn diện chuỗi sản xuất, chuỗi cung ứng nhằm tăng tính tự chủ của nền kinh tế và nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu. Có chính sách đủ mạnh hỗ trợ doanh nghiệp trong nước tham gia sâu vào chuỗi toàn cầu, tăng tỉ lệ nội địa hóa; thúc đẩy chuyển giao công nghệ, kỹ năng quản trị; phát triển các cụm liên kết ngành và chuỗi sản xuất khép kín.

Tập trung đẩy mạnh hội nhập kinh tế quốc tế gắn với cơ cấu lại nền kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng; khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do; tăng cường phòng vệ thương mại hợp pháp; đa dạng hóa thị trường, đổi mới xúc tiến thương mại, phát triển thương mại điện tử và kinh tế số.

Thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện trong công nghiệp, thương mại; đẩy mạnh cải cách hành chính, đơn giản hóa thủ tục, điều kiện kinh doanh để giảm chi phí tuân thủ. Gắn đó là việc chú trọng phát triển nhân lực, tăng truyền thông chính sách, tạo đồng thuận xã hội, bảo vệ cán bộ dám nghĩ dám làm, chuyển sang hậu kiểm gắn quản lý rủi ro…