Vì sao ung thư đại trực tràng đứng top đầu nhưng lại dễ đánh chặn từ sớm?

Tại buổi công bố chiến lược nâng cấp và mở rộng mô hình hoạt động từ chuyên khoa sang đa khoa của Bệnh viện Quốc tế Hạnh Phúc (TP.HCM) ngày 17-1, bác sĩ Cao Thanh Vinh – khoa nội tiêu hóa của bệnh viện – cho biết hiện nay ung thư đại trực tràng là một trong những loại ung thư phổ biến nhất, đứng thứ ba về mức độ phổ biến ở cả nam và nữ.

Tại Việt Nam, theo GLOBOCAN 2022, mỗi năm có khoảng 16.835 ca mắc mới và hơn 8.454 ca tử vong do ung thư đại trực tràng. Đáng lo ngại, 20 – 30% bệnh nhân được chẩn đoán ở giai đoạn đã di căn xa, khiến việc điều trị trở nên phức tạp.

Tuy nhiên, nhiều năm qua, tỉ lệ mắc mới và tỉ lệ tử vong do ung thư đại tràng đã giảm đều đặn, lần lượt khoảng 1,7% và 3,2% mỗi năm, chủ yếu nhờ vào việc triển khai hiệu quả các chương trình sàng lọc sớm và cắt bỏ các polyp tiền ung thư thông qua nội soi đại tràng.

Nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau, trong đó yếu tố gia đình đóng vai trò quan trọng.

Những người có thân nhân thế hệ thứ nhất như cha, mẹ hoặc anh chị em ruột từng mắc ung thư đại trực tràng được ghi nhận có nguy cơ mắc bệnh cao hơn, thậm chí có thể tăng gấp đôi so với người bình thường.

Bên cạnh đó, lối sống thiếu lành mạnh, chế độ ăn uống không hợp lý, ít vận động và tình trạng béo phì cũng được xem là những yếu tố nguy cơ. Ngoài ra, hút thuốc lá và hội chứng chuyển hóa cũng được xác định là các yếu tố góp phần làm gia tăng nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng trong cộng đồng.

Theo bác sĩ Vinh, ung thư đại trực tràng phần lớn không xuất hiện đột ngột mà hình thành âm thầm qua nhiều năm, bắt nguồn từ các polyp trong lòng đại tràng.

Khoảng 70% trường hợp ung thư đại trực tràng xuất phát từ một loại polyp gọi là u tuyến. Ngoài ra, khoảng 25 – 30% trường hợp khác bắt nguồn từ một nhóm polyp khác, polyp răng cưa không cuống. Nếu các polyp này không được phát hiện và xử lý sớm, chúng có thể tiến triển thành ung thư.

Tuy vậy, giới chuyên môn nhấn mạnh không phải mọi polyp đều mang nguy cơ ung thư như nhau, điều này càng cho thấy vai trò quan trọng của việc phát hiện sớm và phân loại chính xác polyp trong phòng ngừa ung thư đại trực tràng.

Hiệu quả của nội soi đại tràng trong phòng, chống ung thư đại trực tràng đã được khẳng định qua nhiều nghiên cứu với những con số hết sức ấn tượng, giúp giảm tới gần 70% tỉ lệ mắc mới và 68% tỉ lệ tử vong do căn bệnh này.

Phương pháp này cho phép thực hiện đồng thời hai nhiệm vụ quan trọng: vừa chẩn đoán, vừa điều trị. Thông qua nội soi, bác sĩ có thể phát hiện ung thư ở giai đoạn sớm cũng như nhận diện các polyp tiền ung thư ngay khi chúng chưa gây triệu chứng.

Đặc biệt, các polyp phát hiện trong quá trình nội soi có thể được cắt bỏ, qua đó ngăn chặn nguy cơ tiến triển thành ung thư, góp phần giảm tỉ lệ mắc và tử vong do ung thư đại trực tràng.

Bác sĩ Vinh khuyến cáo, đối với nhóm nguy cơ trung bình trong chương trình sàng lọc, nội soi đại tràng định kỳ mỗi 10 năm được xem là phương án chuẩn.

Riêng những người có tiền sử gia đình mắc ung thư đại trực tràng thuộc nhóm nguy cơ cao, cần được nội soi đại tràng với tần suất dày hơn, trung bình mỗi 5 năm, nhằm phát hiện sớm và can thiệp kịp thời.