Quỹ công không phải “ví riêng”

Tuy nhiên, trước pháp luật, hành vi này không phải vay mượn mà là cánh cửa dẫn đến vòng lao lý.

Trong quá trình tư vấn, tôi gặp không ít người lao động hiền lành trở thành bị cáo chỉ vì phút “làm liều”. Ranh giới giữa nhân viên gương mẫu và tội phạm chỉ cách nhau một ý nghĩ: “Mượn tạm sinh lời rồi trả ngay, ai biết được”.

Vụ việc của Nguyễn Thị H. (35 tuổi), kế toán kiêm thủ quỹ Công ty M.N (TP HCM), là ví dụ điển hình. H. được đánh giá cao bởi sự cẩn trọng. Bi kịch bắt đầu khi cô thấy hơn 2 tỉ đồng tiền mặt nằm trong két chờ thanh toán vào cuối tháng.

Sẵn tài khoản chứng khoán, H. nảy sinh ý định: Dùng số tiền này “lướt sóng” trong 3 ngày, hưởng chênh lệch rồi nộp lại đủ vào đầu tuần sau. H. chủ quan nghĩ đây là kế hoạch lấy “mỡ nó rán nó”, công ty không mất gì, còn mình thì có thêm thu nhập.

H. rút tiền trót lọt. Nhưng thị trường tài chính không dành cho những toan tính rủi ro bằng tiền người khác. Thị trường lao dốc, tài khoản của H. “bốc hơi” 30% giá trị chỉ sau 2 phiên giao dịch. Trong khi đang hoảng loạn xoay xở bù lỗ, Công ty M.N bất ngờ kiểm tra quỹ đột xuất. Không thể xuất trình đủ số tiền khớp với sổ sách, H. suy sụp thú nhận.

Sai lầm lớn nhất của H. là sự ngộ nhận chết người: Tin rằng “có trả lại thì không phải ăn cắp”. Tuy nhiên, hành vi của H. đã vượt lằn ranh đỏ ngay thời điểm cô tự ý mang tiền ra khỏi quỹ sai mục đích mà không được phép. Pháp luật hình sự xét hành vi cấu thành tội phạm tại thời điểm chiếm đoạt. Việc trả lại tiền sau đó (nếu có) chỉ là tình tiết giảm nhẹ hoặc khắc phục hậu quả, không làm thay đổi bản chất tội danh.

Bộ Luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) đã mở rộng phạm vi xử lý tội “Tham ô tài sản” (điều 353) sang khu vực doanh nghiệp tư nhân. Người lợi dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản mà mình có trách nhiệm quản lý từ 2 triệu đồng trở lên hoặc dưới 2 triệu đồng nhưng thuộc các trường hợp sau: Đã bị xử lý kỷ luật về hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản mà mình có trách nhiệm quản lý mà còn vi phạm; đã bị kết án về một trong các tội quy định tại mục 1 chương XXIII Bộ Luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2017 thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Trường hợp của H. là hành vi “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản mà mình có trách nhiệm quản lý”. Dù H. chỉ muốn “chiếm dụng” tạm thời, nhưng việc đầu tư vào kênh rủi ro (chứng khoán, tiền ảo…) dẫn đến mất khả năng hoàn trả khi bị phát hiện đã đủ yếu tố cấu thành tội phạm.

Câu chuyện của Nguyễn Thị H. là bài học đắt giá: Quỹ công không phải ví riêng. Dùng tiền tập thể cho mục đích cá nhân là đã vi phạm pháp luật. Đừng đánh cược tự do bằng những khoản đầu tư “mượn tạm”, bởi khi rủi ro ập đến, bạn mất không chỉ tiền mà là cả cuộc đời.