Thể lực cầu thủ, quá trình từ bàn ăn đến sân tập

Đừng đổ hết cho hai chữ “cơ địa”

Nhiều bậc cha mẹ lo lắng vì con mình nhỏ con, sợ sau này yếu sức, không thể học hành, chơi thể thao hay làm việc nặng. Khi đó hai chữ “gene di truyền” thường được đem ra mặc định làm lời giải thích.

Đúng là gene quyết định khung xương nhưng khung xương đó phát triển tới đâu, khỏe hay yếu lại phụ thuộc rất lớn vào cách nuôi dưỡng và rèn luyện. Nói một cách dễ hiểu là gene cho bản thiết kế, còn xây được ngôi nhà cao hay thấp là do cách mình xây.

Thế hệ cầu thủ trẻ và sự thay đổi rõ rệt

Những năm gần đây bóng đá Việt Nam xuất hiện nhiều cầu thủ trẻ có thể hình và thể lực tốt hơn trước. Điều này không đến từ may mắn mà là kết quả của một quá trình đầu tư bài bản về dinh dưỡng và khoa học thể thao từ sớm.

Dinh dưỡng, nền móng của thể lực

Nhiều người vẫn nghĩ “ăn nhiều là khỏe”. Tuy nhiên với trẻ đang lớn hay vận động viên, ăn nhiều chưa đủ mà phải ăn đúng.

Hãy hình dung cơ thể như một chiếc xe: tinh bột là nhiên liệu xăng dầu giúp xe chạy (cơm, khoai, bún, mì nên ăn với lượng vừa phải). Chất đạm là vật liệu xây dựng khung xe, tức cơ bắp (trứng, cá, thịt, sữa).

Chất béo vật liệu bôi trơn như dầu nhớt, tức giúp hệ tim mạch và nội tiết hoạt động ổn định, trơn tru. Riêng rau xanh và trái cây đóng vai trò là hệ thống làm mát và bộ lọc, giúp thanh lọc độc tố, làm sạch “động cơ” và bảo trì các chi tiết máy nhờ vitamin và chất xơ.

Cuối cùng, kỹ năng tài xế chính là hệ thần kinh, điều khiển toàn bộ xe vận hành an toàn. Chế độ dinh dưỡng cân bằng chính là chìa khóa để “chiếc xe” bền bỉ. Đặc biệt, các vi chất như canxi, vitamin D và magie có vai trò rất quan trọng đối với chiều cao và sức bền.

Nếu thiếu hụt trong “giai đoạn vàng” trước 18 tuổi, xương khó phát triển tối đa dù gene có tốt đến đâu.

Tập luyện khoa học, không phải là hành xác

Bóng đá hiện đại không còn tập luyện theo kiểu “chạy cho kiệt sức”. Mục tiêu của khoa học thể thao ngày nay là giúp tim, phổi và cơ bắp sử dụng oxy hiệu quả hơn.

Khi tập đúng, tim bơm máu tốt hơn, phổi nở rộng hơn và các “nhà máy năng lượng” trong tế bào, gọi là ti thể, hoạt động mạnh hơn, giúp cầu thủ bền bỉ và hồi phục nhanh hơn.

Một điều rất quan trọng nhưng thường bị bỏ quên là thể lực không tăng lên trong lúc tập mà tăng khi nghỉ ngơi. Sau mỗi buổi tập, cơ bắp có những tổn thương không nhìn thấy được, gọi là tổn thương vi thể.

Nếu được ăn uống và ngủ nghỉ đầy đủ, cơ thể sẽ sửa chữa, làm chúng lành lại và khỏe hơn trước. Đây chính là cơ chế “siêu bù đắp”, nền tảng của thể lực bền vững.

Khoa học thế giới đã chứng minh ngoài gene còn dinh dưỡng, vận động

Nhiều nghiên cứu uy tín cho thấy gene chỉ quyết định khoảng 20-30% chiều cao, phần còn lại phụ thuộc vào dinh dưỡng, vận động và môi trường sống.

Các báo cáo của FIFA và UEFA cũng ghi nhận cầu thủ châu Âu hiện nay cao hơn thế hệ trước trung bình 5-7cm nhờ cải thiện dinh dưỡng và y học thể thao.

Nhật Bản và Hàn Quốc là những ví dụ điển hình cho hiệu quả của đầu tư dài hạn vào dinh dưỡng học đường. Việt Nam đang đi đúng hướng nhờ các trường đào tạo cầu thủ trẻ.

Thể lực không chỉ dành cho cầu thủ

Không chỉ vận động viên mà học sinh, người lao động hay người cao tuổi đều cần một nền tảng thể lực tốt.

Thay vì trông chờ vào các loại “thuốc tăng lực” tức thời, bà con mình hãy quay về ba nguyên tắc căn bản: ăn uống điều độ, vận động đều đặn và nghỉ ngơi đầy đủ.