Căn cứ Anh – Mỹ trên quần đảo Chagos (Ảnh: Guardian).
Tổng thống Donald Trump đã chỉ trích kế hoạch của Thủ tướng Anh Keir Starmer về việc trả lại quần đảo Chagos cho Mauritius, cho rằng đây là hành động kém sáng suốt.
Ngày 20/1, Tổng thống Mỹ nói rằng thỏa thuận bàn giao lãnh thổ này, nơi có căn cứ quân sự chung Mỹ – Anh, được ký kết “mà hoàn toàn không có lý do gì.”
Ông Trump cũng viện dẫn thỏa thuận này như một nguyên nhân vì sao Mỹ nên giành quyền kiểm soát Greenland, một yêu cầu mà cả Đan Mạch và châu Âu đều bác bỏ trong những ngày qua.
Thủ tướng Starmer đã ký thỏa thuận Chagos vào tháng 5 năm ngoái, sau khi tuyên bố đây là cách duy nhất để bảo vệ căn cứ quân sự Diego Garcia khỏi ảnh hưởng của các quốc gia đối thủ.
Ông Trump từng hoan nghênh thỏa thuận này vào năm ngoái, cho rằng việc bàn giao có thể “diễn ra rất tốt”. Tuy nhiên, ông nói rằng cần xem các chi tiết của thỏa thuận. Theo thỏa thuận, Anh sẽ phải thuê lại Diego Garcia với chi phí hơn 30 tỷ bảng Anh trong 99 năm.
Chính phủ Anh khẳng định thỏa thuận là cần thiết vì lý do an ninh và giúp tránh một cuộc chiến pháp lý tốn kém liên quan đến lãnh thổ này.
Đáp lại phát biểu của ông Trump, Phủ Thủ tướng Anh đã bảo vệ thỏa thuận, đồng thời lưu ý rằng thỏa thuận này đã được Nhà Trắng cũng như các đồng minh phương Tây chủ chốt hoan nghênh.
“Anh sẽ không bao giờ thỏa hiệp về an ninh quốc gia. Chúng tôi hành động vì căn cứ tại Diego Garcia đã bị đe dọa sau các phán quyết của tòa án làm suy yếu vị thế của chúng tôi và có thể ngăn cản căn cứ này hoạt động đúng như dự kiến trong tương lai.
Thỏa thuận này bảo đảm hoạt động của căn cứ chung Mỹ – Anh tại Diego Garcia trong nhiều thế hệ, với các điều khoản chặt chẽ nhằm duy trì đầy đủ năng lực đặc thù của căn cứ và ngăn chặn các đối thủ”, tuyên bố viết.
Vị trí của quần đảo Chagos (Ảnh: BBC).
Thỏa thuận Chagos được đưa ra sau một tranh chấp kéo dài giữa Anh và Mauritius, một thuộc địa cũ của Anh, về quyền chủ quyền đối với quần đảo ở Ấn Độ Dương.
Quần đảo Chagos bị tách ra khỏi Mauritius vào năm 1965, khi Mauritius vẫn còn là một thuộc địa của Anh. Anh mua các đảo này với giá 3 triệu bảng, nhưng Mauritius cho rằng họ đã bị ép buộc bất hợp pháp phải nhượng lại như một phần của thỏa thuận để giành độc lập.
Năm 2019, Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) ra phán quyết không mang tính ràng buộc, cho rằng Anh “có nghĩa vụ chấm dứt việc quản lý quần đảo này trong thời gian sớm nhất có thể”.
Theo thỏa thuận được ký kết vào tháng 5 năm ngoái, Anh sẽ bàn giao quyền chủ quyền đối với quần đảo cho Mauritius, trong khi vẫn giữ quyền kiểm soát căn cứ quân sự ở Diego Garcia.
Thủ tướng Keir Starmer nói rằng điều đó là cần thiết để bảo vệ căn cứ khỏi “ảnh hưởng xấu”. Một dự luật của chính phủ nhằm thực hiện thỏa thuận giữa chính phủ Anh và chính phủ Mauritius đang ở giai đoạn xem xét cuối cùng.
Lập luận được đưa ra là an ninh của Anh sẽ được bảo đảm tốt hơn nếu có sự chắc chắn về mặt pháp lý đối với Chagos, do nguy cơ các vụ kiện tụng quốc tế tiếp diễn. Điều này cũng được coi là sự thừa nhận rằng Anh tôn trọng luật pháp quốc tế.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/tong-thong-my-noi-anh-thieu-sang-suot-khi-tra-dao-cho-mauritius-20260120215029240.htm
