Tổng thư ký NATO Mark Rutte (Ảnh: AFP).
Các bên lên tiếng về khung thỏa thuận Greenland
Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 21/1 tuyên bố đã đạt được một thỏa thuận sơ bộ về tương lại của đảo Greenland sau cuộc gặp với Tổng thư ký NATO Mark Rutte. Trên cơ sở thỏa thuận này, Mỹ đồng ý rút lại kế hoạch áp thuế với 8 nước châu Âu từ ngày 1/2 .
Ông Trump cho biết thêm, Mỹ và NATO sẽ có thêm các cuộc thảo luận liên quan tới khu vực Greenland và dự án phòng thủ mang tên Vòm vàng của Mỹ.
Nhà Trắng cho biết chi tiết của thỏa thuận khung về Greenland mà Tổng thống Trump công bố vẫn cần được tất cả các bên liên quan hoàn thiện, và sẽ được công bố sau khi quá trình này kết thúc.
“Nếu thỏa thuận này được thông qua, và Tổng thống Trump rất hy vọng điều đó, thì Mỹ sẽ đạt được toàn bộ các mục tiêu chiến lược của mình liên quan tới Greenland, với chi phí rất thấp, và là vĩnh viễn”, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho hay.
Bà Leavitt nói thêm: “Tổng thống Trump một lần nữa chứng minh ông là Tổng tư lệnh của các thỏa thuận. Khi các chi tiết được tất cả các bên liên quan hoàn tất, chúng sẽ được công bố một cách thích hợp”.
Về phía NATO, Tổng thư ký Mark Rutte cho biết bài đăng trên Truth Social của tổng thống Mỹ Donald Trump về việc đạt được một khung thỏa thuận liên quan đến Greenland là “hoàn toàn đi đúng trọng tâm”.
“Bài đăng trên Truth Social của ông ấy hoàn toàn đi đúng trọng tâm, và tôi hoàn toàn đồng ý với điều đó”, ông Rutte nói với các phóng viên, đồng thời cho biết ông đã có một “cuộc gặp rất tốt đẹp” với Tổng thống Mỹ.
Khi được hỏi về chi tiết thỏa thuận, người đứng đầu NATO cho hay: “Các bạn sẽ thấy mọi thứ. Sẽ còn nhiều cuộc trao đổi nữa”.
Người phát ngôn NATO Alison Hart nói rằng các cuộc đàm phán giữa Đan Mạch, Greenland và Mỹ sẽ được tiếp tục, đồng thời nhấn mạnh các đồng minh NATO sẽ tập trung bảo đảm an ninh Bắc Cực thông qua “nỗ lực tập thể”.
“Các cuộc thảo luận giữa các đồng minh NATO về khuôn khổ mà Tổng thống Trump đã đề cập sẽ tập trung vào việc bảo đảm an ninh Bắc Cực thông qua nỗ lực tập thể của các đồng minh, đặc biệt là 7 đồng minh Bắc Cực”, bà Hart nói.
Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Lokke Rasmussen hoan nghênh tuyên bố của Tổng thống Trump rằng ông loại trừ khả năng “kiểm soát Greenland bằng vũ lực và tạm dừng cuộc chiến thương mại” với các đồng minh châu Âu. “Ngày hôm nay khép lại với gam màu tích cực hơn so với lúc bắt đầu”, ông viết trên nền tảng X.
Ngoại trưởng Đan Mạch nói rằng 2 bên vẫn cần giải quyết các quan ngại về an ninh của Mỹ tại Bắc Cực, đồng thời tôn trọng những “lằn ranh đỏ” của Đan Mạch.
Bình luận trên X, Thủ tướng Hà Lan Dick Schoof viết: “Việc lựa chọn con đường hướng tới hạ nhiệt căng thẳng và loại bỏ áp thuế nhập khẩu 10% là điều tích cực. Giờ đây, điều quan trọng là Mỹ, Canada và châu Âu tiếp tục hợp tác với nhau trong khuôn khổ NATO nhằm tăng cường an ninh Bắc Cực”.
Ngoại trưởng Thụy Điển Eva Stenergard cũng ca ngợi quyết định của chính quyền Trump về dỡ bỏ thuế quan. Bà cho rằng đây là kết quả từ những nỗ lực của các đồng minh về Greenland những ngày qua.
Các lãnh đạo Liên minh châu Âu (EU) vẫn giữ nguyên kế hoạch họp khẩn cấp vào ngày 22/1. Cuộc họp này ban đầu được định hình là cuộc thảo luận các biện pháp nhằm đáp trả kế hoạch áp thuế của Mỹ.
Trong khi đó, Bộ trưởng Tài chính Đức Lars Klingbeil cảnh báo không nên quá lạc quan sớm khi Tổng thống Trump bất ngờ rút lại các đe dọa áp thuế như một đòn bẩy nhằm tiến tới kiểm soát Greenland.
“Việc họ đối thoại với nhau là điều tốt, nhưng chúng ta cần chờ thêm một chút và không nên nuôi hy vọng quá sớm”, ông Klingbeil nói.
Hé lộ khung thỏa thuận về Greenland
Tuy chi tiết khung thỏa thuận về Greenland chưa được công bố và vẫn đang trong quá trình hoàn tất, các nguồn thạo tin cho hay một đề xuất đã được thảo luận trong các cuộc họp giữa các quan chức NATO và cũng từng được nêu ra trong những cuộc trao đổi trước đây giữa các thành viên của liên minh. Đề xuất này là khả năng Đan Mạch cho phép Mỹ xây dựng thêm các căn cứ quân sự tại Greenland, trên phần đất được coi là lãnh thổ có chủ quyền của Mỹ.
Hiện vẫn chưa rõ liệu đề xuất này cuối cùng có trở thành một phần của khuôn khổ thỏa thuận mà Tổng thống Trump công bố hay không.
Tuy nhiên, theo nguồn tin, việc gia tăng sự hiện diện quân sự của Mỹ tại Greenland nhìn chung vẫn là một chủ đề xuyên suốt trong các cuộc thảo luận.
Nguồn tin của NBC cho hay, một phần của khung thỏa thuận tiềm năng về Greenland bao gồm việc đàm phán lại thỏa thuận năm 1951, văn kiện đã chính thức hóa sự hiện diện quân sự của Mỹ trên hòn đảo này.
Hiệp ước giữa Mỹ và Đan Mạch cho phép quân đội Mỹ hiện diện tại Greenland vô thời hạn. Trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, đã có hơn 10 cơ sở quân sự của Mỹ được bố trí tại đây.
Tất cả, trừ một cơ sở, đã đóng cửa sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc. Tuy nhiên, trong bối cảnh ông Trump dọa tiếp quản Greenland, Đan Mạch cho biết họ sẵn sàng chào đón thêm các nguồn lực quân sự. Tổng thư ký NATO Mark Rutte đã thúc đẩy việc đàm phán lại thỏa thuận này như một cách để đáp ứng các yêu cầu của ông Trump.
Hiện vẫn chưa rõ thỏa thuận sẽ được đàm phán lại theo cách nào, nhưng một manh mối xuất hiện trong tuyên bố của một phát ngôn viên NATO cho biết các cuộc đàm phán trong tương lai sẽ tập trung một phần vào việc “đảm bảo rằng Nga và Trung Quốc sẽ không bao giờ có được chỗ đứng về kinh tế hoặc quân sự tại Greenland”.
Điều đó cho thấy một hiệp ước được cập nhật có thể bao gồm các điều khoản cụ thể nhằm ngăn Bắc Kinh và Moscow hoạt động tại Greenland.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/phan-ung-cua-cac-ben-ve-khung-thoa-thuan-greenland-20260122061416046.htm
