Quy trình bầu Ủy viên Trung ương, Bộ Chính trị, Tổng Bí thư

Đại hội Đảng XIV đang diễn ra tại Hà Nội sẽ tiến hành một trong những nội dung quan trọng nhất là bầu Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV. Cơ cấu dự kiến gồm 180 Ủy viên chính thức và 20 Ủy viên dự khuyết, bầu bằng hình thức bỏ phiếu kín.

Theo Quy chế bầu cử trong Đảng, trước khi bỏ phiếu, Đoàn Chủ tịch sẽ báo cáo Đại hội về yêu cầu, tiêu chuẩn, cơ cấu và số lượng Ban Chấp hành Trung ương khóa mới do Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII chuẩn bị để Đại hội thảo luận, biểu quyết thông qua.

Trên cơ sở đề án đã được thông qua, Đoàn Chủ tịch trình danh sách nhân sự; đại biểu thực hiện quyền ứng cử, đề cử, đồng thời Đại hội xem xét các trường hợp xin rút theo quy định trước khi chốt danh sách và thực hiện các bước bầu cử.

Bầu Bộ Chính trị

Theo Quyết định 190 ngày 10/10/2024 về Quy chế bầu cử trong Đảng, sau khi Ban Chấp hành Trung ương khóa mới ra mắt, hội nghị lần thứ nhất sẽ được triệu tập để bầu Đoàn Chủ tịch hội nghị và tiến hành quy trình bầu Ủy viên Bộ Chính trị.

Tại hội nghị, Đoàn Chủ tịch trình đề án và đề nghị số lượng Ủy viên Bộ Chính trị cần bầu để Trung ương thảo luận, biểu quyết. Danh sách nhân sự do Ban Chấp hành Trung ương khóa trước chuẩn bị được báo cáo để hội nghị xem xét; các Ủy viên Trung ương thực hiện quyền ứng cử, đề cử, thảo luận tại tổ, sau đó Đoàn Chủ tịch tổng hợp danh sách, báo cáo những trường hợp xin rút theo quy định và chốt danh sách bầu cử. Hội nghị biểu quyết thông qua danh sách, số lượng và tiến hành bầu Bộ Chính trị, công bố kết quả.

Theo Quy định 365/2025 của Ban Chấp hành Trung ương, các Ủy viên Bộ Chính trị phải thật sự tiêu biểu, mẫu mực của Trung ương về bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, trí tuệ, ý chí chiến đấu, năng lực lãnh đạo, quản lý, quản trị, ý thức tổ chức kỷ luật; không bị chi phối bởi sự can thiệp, sức ép bên ngoài và lợi ích nhóm.

Các Ủy viên Bộ Chính trị cần có phẩm chất quyết đoán, quyết liệt, hiệu quả trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao; hiểu biết sâu rộng tình hình đất nước, khu vực và thế giới; nhạy cảm về chính trị, nhạy bén về kinh tế, am hiểu sâu sắc xã hội, quốc phòng, an ninh và đối ngoại. Những vị trí này đồng thời cần có khả năng xây dựng chiến lược phát triển dài hạn cho đất nước.

Bên cạnh đó, những nhân sự được bầu vào Bộ Chính trị phải là Ủy viên Trung ương chính thức trọn một nhiệm kỳ; đã kinh qua và hoàn thành tốt nhiệm vụ ở các chức vụ lãnh đạo chủ chốt cấp tỉnh hoặc trưởng ban, bộ, ngành, mặt trận tổ quốc, tổ chức chính trị xã hội ở Trung ương. Nếu Ủy viên Bộ Chính trị, Ban Bí thư công tác trong quân đội thì phải kinh qua chức vụ chủ trì cấp quân khu. Trường hợp đặc biệt do Ban Chấp hành Trung ương quyết định.

Bầu Tổng Bí thư

Tại hội nghị Trung ương lần thứ nhất, Đoàn Chủ tịch sẽ báo cáo về yêu cầu, tiêu chuẩn Tổng Bí thư và dự kiến nhân sự Tổng Bí thư được Trung ương khóa trước giới thiệu; ý kiến giới thiệu của Bộ Chính trị khóa mới; kết quả giới thiệu nhân sự Tổng Bí thư của Đại hội để hội nghị tham khảo. Sau đó, Trung ương họp tổ thảo luận và tiến hành ứng cử, đề cử.

Đoàn Chủ tịch sẽ tổng hợp danh sách những người tự ứng cử, được đề cử; đề xuất những trường hợp được rút và không được rút khỏi danh sách bầu cử, báo cáo hội nghị xem xét, quyết định. Nếu cần thiết, Đoàn Chủ tịch sẽ lấy phiếu xin ý kiến hội nghị với những người ứng cử, được đề cử tại hội nghị.

Sau khi lập danh sách bầu cử, hội nghị biểu quyết thông qua số lượng và danh sách bầu cử và tiến hành bầu cử, kiểm phiếu, công bố kết quả bầu Tổng Bí thư.

Quy định 365/2025 nêu nhân sự Tổng Bí thư phải đảm bảo tiêu chuẩn chung của Bộ Chính trị, Ban Bí thư và tiêu biểu, có uy tín cao trong Trung ương, Bộ Chính trị, trong toàn Đảng và nhân dân.

Tổng Bí thư là hạt nhân lãnh đạo, trung tâm đoàn kết, quy tụ và phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, toàn Đảng, toàn dân và sức mạnh thời đại để thực hiện thắng lợi hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” trong giai đoạn cách mạng mới.

Người đứng đầu Đảng cần tiêu biểu nhất về đạo đức, trí tuệ của toàn Đảng; có tư duy lý luận chính trị sắc sảo; kiến thức sâu, rộng, toàn diện trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại, xây dựng Đảng, quản lý nhà nước. Tổng Bí thư phải “bình tĩnh, sáng suốt trước những vấn đề khó, phức tạp liên quan đến vận mệnh của Đảng, quốc gia, dân tộc”; cần kinh qua và hoàn thành tốt nhiệm vụ ở chức bí thư tỉnh thành hoặc trưởng ban, bộ, ngành Trung ương; tham gia Bộ Chính trị trọn một nhiệm kỳ trở lên. Trường hợp đặc biệt do Ban Chấp hành Trung ương quyết định.

Bầu Ban Bí thư

Sau khi hội nghị Trung ương lần thứ nhất bầu Tổng Bí thư, Tổng Bí thư khóa mới thay mặt Đoàn Chủ tịch hội nghị báo cáo đề án và đề nghị số lượng Ủy viên Ban Bí thư để Ban Chấp hành Trung ương thảo luận, biểu quyết.

Đoàn Chủ tịch tiếp đó báo cáo danh sách nhân sự do Ban Chấp hành Trung ương khóa trước giới thiệu vào Ban Bí thư. Hội nghị thực hiện quyền ứng cử, đề cử, thảo luận tại tổ; Đoàn Chủ tịch tổng hợp danh sách người tự ứng cử, được đề cử, báo cáo hội nghị xem xét, quyết định các trường hợp xin rút theo quy định. Trường hợp cần thiết, Đoàn Chủ tịch lấy phiếu xin ý kiến hội nghị đối với các trường hợp ứng cử, được đề cử.

Sau khi lập danh sách bầu cử, hội nghị biểu quyết thông qua số lượng và danh sách bầu Ban Bí thư, tiến hành bầu cử, kiểm phiếu và công bố kết quả. Ngoài các Ủy viên Ban Bí thư do Ban Chấp hành Trung ương bầu, một số thành viên Ban Bí thư do Bộ Chính trị phân công theo quy định.

Vũ Tuân