Thị trường tài chính toàn cầu vừa trải qua những giờ phút nín thở khi chứng kiến sự biến động điên rồ của giá vàng. Từ vị thế của “ngôi sao sáng nhất” bầu trời tài chính năm 2025-2026, vàng bất ngờ lao dốc không phanh, bốc hơi hàng trăm USD mỗi ounce chỉ trong một thời gian ngắn.
Sự kiện này không chỉ là một nhịp điều chỉnh kỹ thuật đơn thuần mà còn mở ra một lát cắt sâu sắc về cơ chế vận hành giá, tâm lý đám đông và những bàn tay vô hình đang định hình lại trật tự tài chính thế giới.
Sau khi chạm đỉnh lịch sử gần 5.600 USD/ounce, giá vàng thế giới đã có cú rơi thẳng đứng, “thổi bay” thành quả tăng giá của nhiều tuần chỉ trong 48 giờ (Ảnh: Yahoo).
Cơn địa chấn và cái bóng của Fed
Sau khi thiết lập đỉnh lịch sử mọi thời đại ở mức 5.594,82 USD/ounce vào phiên giao dịch ngày 29/1, giá vàng đã gặp phải một áp lực bán tháo dữ dội.
Tính đến phiên cuối tuần, kim loại quý này đã giảm hơn 4%, rơi xuống vùng 5.172 USD/ounce (cập nhật đến 20 giờ ngày 30/1, giá vàng giao dịch ở mức 5.095 USD). Dù vẫn ghi nhận tháng tăng trưởng mạnh nhất kể từ năm 1982 với mức tăng hơn 20%, cú sập này đã khiến không ít nhà đầu tư “đu đỉnh” phải choáng váng.
Nguyên nhân của cú rơi tự do này, theo giới quan sát, bắt nguồn từ một cái tên, đó là Kevin Warsh.
Những đồn đoán về việc cựu Thống đốc Fed Kevin Warsh có thể được Tổng thống Mỹ Donald Trump lựa chọn để kế nhiệm ông Jerome Powell (người sẽ kết thúc nhiệm kỳ vào tháng 5) đã gây chấn động thị trường. Warsh được biết đến với lập trường cứng rắn hơn (diều hâu), ít “bồ câu” hơn so với Powell.
Ông Tim Waterer, Trưởng bộ phận phân tích giao dịch tại KCM, nhận định: “Việc thị trường đặt cược vào một Chủ tịch Fed ít “bồ câu” hơn, kết hợp với sự phục hồi của đồng USD và trạng thái mua quá mức trước đó, đã tạo nên cơn bão hoàn hảo nhấn chìm giá vàng”.
Tâm lý chốt lời ồ ạt sau khi vàng liên tục phá đỉnh cũng là yếu tố then chốt. Ông David Meger, Giám đốc giao dịch kim loại tại High Ridge Futures, thừa nhận: “Chúng ta đang chứng kiến một đợt bán tháo khá dữ dội. Khi tài sản đã tăng quá nóng, nhà đầu tư sẽ tìm cách hiện thực hóa lợi nhuận khi có tin tức bất lợi”.
Ai quyết định giá vàng đắt hay rẻ?
Để hiểu tại sao giá vàng có thể biến động 500 USD chỉ trong vài phiên, chúng ta cần nhìn sâu vào “cấu tạo” của mức giá mà bạn nhìn thấy trên tivi hay tiệm vàng. Giá vàng không đơn thuần là một con số, nó là kết quả của một mạng lưới giao dịch phức tạp.
Theo các chuyên gia, có 2 mức giá cốt lõi định hình thị trường:
Giá giao ngay: Đây là giá “bán sỉ” của vàng nguyên liệu thô trên thị trường quốc tế. Các quỹ ETF vàng khổng lồ thường bám sát mức giá này.
Giá hợp đồng tương lai: Đây là cam kết mua bán tại một thời điểm trong tương lai, được giao dịch trên sàn với thanh khoản cực cao. Đây chính là “chiến trường” nơi các nhà đầu cơ và các quỹ lớn “đấu đá”, tạo ra những đợt sóng giá dữ dội như vừa qua.
Tuy nhiên, người tiêu dùng mua vàng nhẫn hay vàng miếng sẽ phải trả mức giá cao hơn nhiều so với giá giao ngay. Khoản chênh lệch này gọi là phí cộng thêm, bao gồm chi phí tinh luyện, đúc, marketing và biên lợi nhuận của nhà phân phối. Do đó, khi giá thế giới “sập”, giá bán lẻ trong nước thường giảm chậm hơn do lớp đệm phí này.
Giá giao ngay (spot price) cho thấy giá trị vàng vật chất, nhưng giá tương lai (futures price) mới là mặt trận quyết định xu hướng giá (Minh họa: Yahoo).
Bên cạnh yếu tố cung – cầu truyền thống, thị trường vàng năm 2026 đang chứng kiến sự trỗi dậy của những người chơi “hạng nặng” mới:
Ngân hàng Trung ương: Đây là những “cá mập” thực thụ. Năm 2025, nhu cầu vàng toàn cầu vượt mốc 5.000 tấn, phần lớn nhờ lực mua bền bỉ từ các ngân hàng trung ương. Điển hình như Ba Lan đã nâng mục tiêu dự trữ lên 700 tấn. Đáng chú ý, các định chế này thường mua vàng vì mục tiêu chiến lược quốc gia, ít nhạy cảm với giá cả, tạo nên một “sàn cứng” hỗ trợ giá vàng.
Dòng tiền tiền số: Một diễn biến thú vị là sự giao thoa giữa vàng và tiền mã hóa. CEO của Tether mới đây tiết lộ tập đoàn này dự kiến phân bổ 10-15% danh mục đầu tư vào vàng vật chất. Khi các cá voi tiền số tìm đến vàng để trú ẩn, biên độ dao động giá càng trở nên khó lường.
Khi nỗi sợ hãi là nhiên liệu cho đà tăng
Dù vừa trải qua cú sập mạnh, nhưng nhìn rộng ra, vàng đang ở trong chu kỳ tăng giá mạnh mẽ nhất trong 4 thập kỷ. Động lực chính không đến từ niềm vui, mà đến từ nỗi sợ hãi.
Ông Thomas Winmill, quản lý danh mục tại Midas Funds, chỉ ra rằng đà tăng lịch sử này được nuôi dưỡng bởi nhu cầu phòng ngừa rủi ro. Các tiêu đề báo chí về xung đột quân sự, căng thẳng địa chính trị từ Trung Đông đến các điểm nóng khác, cùng với chính sách thuế quan khó đoán của Mỹ dưới thời Tổng thống Trump, đã khiến giới đầu tư “mất ăn mất ngủ”.
Bên cạnh đó là bóng ma của nợ công. Khi nợ công gia tăng làm xói mòn niềm tin vào đồng tiền pháp định (đặc biệt là USD), vàng trở thành “hầm trú ẩn” cuối cùng. Không giống như tiền giấy có thể in thêm, hay ngân hàng có thể sụp đổ, vàng là tài sản hữu hình, độc lập và phi chính trị.
Một yếu tố kỹ thuật khác hỗ trợ vàng là lãi suất thực. Dù Fed có thể “diều hâu” hơn, nhưng kỳ vọng về việc cắt giảm lãi suất trong năm 2026 vẫn còn đó. Khi lãi suất thực thấp, chi phí cơ hội của việc nắm giữ vàng (vốn không sinh lãi) giảm xuống, khiến nó trở nên hấp dẫn hơn so với trái phiếu hay tiền mặt.
Kịch bản tương lai: Hướng tới 6.200 USD hay vực sâu 4.600 USD?
Câu hỏi triệu đô lúc này là: Sau cú sập về 5.100 USD, vàng sẽ đi về đâu?
Ngân hàng UBS, một trong những định chế tài chính hàng đầu, vẫn giữ cái nhìn cực kỳ lạc quan. Bất chấp biến động ngắn hạn, UBS vừa nâng mục tiêu giá vàng lên mức 6.200 USD/ounce cho các mốc tháng 3, 6 và 9/2026.
Tuy nhiên, con đường đi lên sẽ không bằng phẳng. UBS dự báo giá có thể hạ nhiệt về khoảng 5.900 USD vào cuối năm 2026. Trong kịch bản lạc quan nhất (thiên nga đen địa chính trị hoặc khủng hoảng tiền tệ), vàng có thể vọt lên 7.200 USD/ounce. Ngược lại, ở kịch bản tiêu cực (Fed thắt chặt tiền tệ cực đoan, lạm phát biến mất), giá có thể rơi về 4.600 USD/ounce.
Cần lưu ý rằng, lịch sử giá vàng luôn đi kèm với những cơn sóng thần. Như ông Winmill dẫn chứng: Vàng từng tăng hơn 100% năm 1979, nhưng sau đó giảm 33% vào năm 1981. Giai đoạn 1980 – 2001, giá vàng thậm chí đã “ngủ đông” và mất tới 82% giá trị. Do đó, việc nắm giữ vàng đòi hỏi một “tinh thần thép” và chiến lược phân bổ vốn hợp lý.
Mọi ánh mắt của giới đầu tư vàng đang đổ dồn về chiếc ghế Chủ tịch Fed, nơi quyết định xu hướng lãi suất và sức mạnh đồng USD trong năm 2026 (Minh họa: FT).
Vàng, rốt cuộc, vẫn là tấm gương phản chiếu sự bất an của thế giới. Mức giá 5.100 USD hay 6.200 USD không chỉ là những con số vô tri, mà là thước đo niềm tin của con người vào hệ thống tiền tệ và ổn định chính trị.
Trong ngắn hạn, thị trường có thể tiếp tục rung lắc dữ dội trước các thông tin về nhân sự của Fed hay các dòng tweet của Tổng thống Mỹ. Nhưng với việc các ngân hàng trung ương vẫn âm thầm gom hàng và rủi ro địa chính trị chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, “cơn điên” của vàng có lẽ vẫn chưa đến hồi kết.
Như ông Brian Lan, Giám đốc điều hành GoldSilver Central nhận định: “Kim loại quý đang ở tâm điểm chú ý và dòng tiền luôn bị hút về những nơi có khả năng mang lại lợi suất, bất chấp sự tách rời khỏi các quy luật cung cầu vật chất thông thường”. Nhà đầu tư, vì thế, cần tỉnh táo để không bị cuốn trôi trong những đợt sóng thần của thị trường.
Nguồn: https://dantri.com.vn/kinh-doanh/giai-ma-cu-sap-500-usd-cua-vang-ai-dang-thuc-su-giat-day-gia-kim-loai-quy-20260130201509232.htm
