Khi Guardiola biến họp báo bóng đá thành diễn đàn thời sự quốc tế

Buổi họp báo ngày 3/2 trước thềm bán kết lượt về Cup Liên đoàn Anh với Newcastle của Guardiola bắt đầu như mọi khi. Ông vẫn đến muộn 5 phút, lách người qua cửa phòng, khẽ thở dài khi ngồi phịch xuống chiếc ghế xoay và đung đưa qua lại cho đến khi cảm thấy thoải mái.

Guardiola yêu thích công việc HLV tại bóng đá Anh, nhưng đối thoại với truyền thông có lẽ không nằm trong danh sách đó. Một phần vì ông đang có mâu thuẫn với đài Sky Sports sau những bình luận của một vài chuyên gia. Do đó, các câu trả lời của người thuyền trưởng Man City dành cho các phóng viên truyền hình ở phần đầu họp báo thường rất cụt ngủn, thậm chí có những buổi trước đây chỉ kéo dài vỏn vẹn ba phút. Tuy nhiên, những phản hồi của ông ở phần hai dành cho nhóm phóng viên báo in lại cởi mở và chi tiết hơn nhiều.

Theo truyền thống, một buổi họp báo trước các trận ở bóng đá Anh được chia làm hai đến ba phần, tổng thời lượng dao động từ 30 đến 60 phút. Phần đầu dành cho phóng viên từ các đơn vị truyền hình, được phát trực tiếp công khai và tập trung vào các chủ đề đội hình, chấn thương, đối thủ.

Phần hai dành cho phóng viên báo in và phát thanh địa phương hoặc trong nước. Phần ba là tùy chọn, vốn trước đây được dành cho một số phóng viên được HLV hoặc CLB chọn lọc. Phần tùy chọn này có thể được lồng ghép vào phần hai.

Sự khác biệt quan trọng giữa phần đầu và phần còn lại mà đôi khi các nhóm phóng viên ngoài nước Anh cảm thấy lạ lẫm là quy định “cấm công bố sớm” (embargo). Về cơ bản, quy định “ngầm” này là đặc quyền của nhóm phóng viên báo in nội địa, để họ có những câu chuyện độc quyền xuất bản vào đúng ngày diễn ra trận đấu.

“Lệnh cấm vận thông tin” được ấn định vào lúc 22 giờ 30 tối trước ngày thi đấu, vì đó là thời điểm nội dung báo in bắt đầu được đưa lên bản điện tử. Bất kỳ cá nhân nào “dám” đăng tải thông tin trong phần họp báo đó trước giờ ấn định, trên bất kỳ nền tảng nào, đều sẽ bị tẩy chay và công kích dữ dội.

“Tâm trạng của Guardiola đóng vai trò quan trọng trong các cuộc họp báo, không có khái niệm về những câu hỏi hay hoặc dở”, là nhận xét năm 2020 của phóng viên Sam Lee chuyên trách về Man City của báo Anh The Athletic. Và gần như xuyên suốt phần một buổi họp báo hôm 3/2 của Guardiola, ông lộ ra vẻ mặt “bất cần” và trả lời… cho có.

Những phát biểu có thể “khai thác” nhất từ HLV 55 tuổi nằm ở câu hỏi về đánh giá tình hình chuyển nhượng giữa mùa của Man City. Bấy giờ, ông tiếp tục bộc lộ lối hài hước có phần khô khan nhưng đầy tính mỉa mai quen thuộc.

“Kỳ chuyển nhượng này tuyệt vời đấy”, Guardiola mở đầu. “Nhưng tôi vẫn thấy hơi buồn và thất vọng vì xét về chi tiêu ròng trong 5 năm qua, Man City chỉ đứng thứ 7 tại Ngoại hạng Anh. Tôi muốn mình phải dẫn đầu cơ. Tôi không hiểu nổi tại sao CLB lại không chi nhiều tiền hơn nữa. Tôi đang thấy hơi bực mình với họ đây”.

Theo The Athletic, ông nói vậy để ám chỉ đến những chỉ trích về việc Man City vô địch nhờ “vung tiền” trong quá khứ, và so sánh với tình hình hiện tại. “Nhưng cũng giống như cái cách chúng tôi từng chiến thắng trong quá khứ nhờ chi tiêu mạnh tay, giờ đây, 6 đội bóng xếp trên về mức chi tiêu buộc phải giành chức vô địch Ngoại hạng Anh, Champions League và Cup FA, bởi họ đã vung tiền nhiều hơn chúng tôi trong suốt 5 năm qua”, ông nói tiếp.

“Đây là những con số thực tế, không phải quan điểm cá nhân. Các anh có thể đưa ra ý kiến, chẳng hạn như nói chúng tôi đá tốt hay dở trước Tottenham, chuyện đó chúng ta có thể đồng tình hoặc không. Nhưng thực tế thì không thể chối cãi. Chúc 6 đội bóng đang xếp trên chúng tôi về mức chi tiêu ròng trong 5 năm qua may mắn nhé! Cứ tới đây. Tôi đang đợi họ đấy. Câu trích dẫn này hay chứ hả?”, Guardiola khép lại bằng ngụ ý châm chọc rằng các phóng viên truyền hình có thể dẫn lại phát biểu này của mình để “câu view”.

“Giờ đến phần thú vị rồi đây!”

Đến phần họp báo dành cho phóng viên báo in, tâm trạng của Guardiola thay đổi hoàn toàn: mọi câu trả lời đều dài hơn và ông còn gọi tên các phóng viên như một cử chỉ thân thiện.

“James, sướng nhé! Man Utd ‘ngồi’ đúng chỗ rồi đó. Đấy là đội anh thích còn gì”, ông mở đầu bằng việc trêu một phóng viên chuyên đưa tin về Man Utd, sau đó hào hứng bắt đầu. “Phần đầu toàn những câu hỏi hơi chán nhỉ, giờ đến phần thú vị rồi đây, hãy bắt đầu với những câu hỏi hay nào”.

Sau phần đánh giá về phong độ Phil Foden mùa này, nhà cầm quân sinh năm 1971 được hỏi về việc các học trò chỉ trích trọng tài sau trận hòa Tottenham 2-2, từ đó ông sẽ làm cách nào để giúp họ tập trung trở lại cho trận chiến trước mắt.

Trong phần trả lời gần 5 phút, Guardiola bất ngờ liên hệ với những sự việc bất ổn đang diễn ra trên khắp thế giới. “Có một sự thật là những gì đang xảy ra trong mùa giải này chưa bao giờ tồn tại trong lịch sử nhân loại, chúng ta có thông tin hiển hiện và rõ ràng ngay trước mắt”, ông nói. “Vụ diệt chủng ở Palestine, chiến sự Ukraine – Nga, ở Sudan và khắp nơi trên thế giới. Mọi thứ đang diễn ra ngay trước mặt chúng ta, các anh có muốn thấy không? Đó mới là vấn đề của chúng ta với tư cách là con người, đó mới là vấn đề thực sự, chứ không phải chuyện bóng đá”.

Ông nói tiếp về trọng tâm câu hỏi, nhấn mạnh rằng những thành công trong quá khứ của Man City là do chính nỗ lực của cả tập thể, khẳng định không bao giờ đổ lỗi cho trọng tài và trách nhiệm cho sự sa sút hiện tại thuộc về chính ông và các học trò.

Lập tức, một phóng viên đặt câu hỏi xoáy vào chủ đề ngoài bóng đá mà Guardiola vừa khởi xướng. Câu hỏi liên hệ đến sự xuất hiện của ông tại một buổi hòa nhạc từ thiện cho Palestine ở thành phố Barcelona tuần trước cùng bài phát biểu được chia sẻ toàn cầu, rằng tại sao ông lại xem những vấn đề này lại có ý nghĩa lớn với mình, đến mức thoải mái công khai lên tiếng. Và đó chính là lúc buổi họp báo hôm qua của Guardiola mang âm hưởng của một phiên họp Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, như cách tờ The Times mô tả.

“Thú thật, tôi rất trân trọng câu hỏi này”, Guardiola trả lời. “Bởi trong suốt 10 năm qua, hay ít nhất là hai năm gần đây, đây là lần đầu tiên một phóng viên hỏi tôi về vấn đề đó. Có vẻ các bạn không được phép làm điều đó trong công việc, tôi cũng không rõ nữa. Nhưng nếu một ai đó chứng kiến những hình ảnh về những gì đang xảy ra trên khắp thế giới, về những cuộc chiến tranh bủa vây, liệu người đó có thể không bị lay động? Ở đây không còn là câu hỏi về việc ai đúng ai sai. Mọi chính trị gia, dù cánh hữu hay cánh tả, tất nhiên, ai cũng có quyền giữ quan điểm riêng của mình”.

Cuộc họp báo như phiên họp hội đồng Liên hợp quốc của Guardiola

“Nhưng có những người ngoài kia đang phải chịu đựng những tác động tàn khốc mỗi ngày”, ông tiếp tục. “Ngày nay chúng ta được chứng kiến nó, trước đây thì không. Những gì chúng ta thấy không chỉ là những thứ chạm vào da thịt. Nó làm tôi đau đớn. Với cá nhân tôi, nó thực sự nhức nhối. Dù là ở phía bên kia chiến tuyến, tôi cũng sẽ đau lòng như vậy. Nếu một quốc gia khác bị xâm hại, tôi cũng thấy đau đớn. Đây không phải là chuyện chọn phe. Mọi lập luận đều vô nghĩa, tôi xin lỗi, nhưng đây là cảm xúc của tôi. Khi các bạn thảo luận về việc hàng nghìn người vô tội bị sát hại, điều đó khiến tôi đau xót. Mọi chuyện không có gì phức tạp hơn thế cả. Chỉ đơn giản vậy thôi”.

“Tôi có rất nhiều người quen, những người bạn đến từ rất nhiều quốc gia khác nhau. Nhưng khi bạn nhân danh một tư tưởng để bảo vệ quan điểm của mình mà phải sát hại hàng nghìn, hàng nghìn người vô tội, tôi xin lỗi, tôi phải đứng lên. Tôi sẽ luôn ở đó để lên tiếng. Tôi không thể tưởng tượng nổi có ai lại không cảm nhận được nỗi đau đó. Khi các bạn nhìn thấy những hình ảnh đó mỗi ngày, những người cha, người mẹ, những đứa trẻ, và những gì đang xảy ra với họ, cuộc sống của họ bị hủy hoại hoàn toàn, mà chúng ta lại không cảm thấy một chút mảy may xúc động nào sao? Tôi xin lỗi, tôi không thể làm ngơ, tôi không thể không cảm nhận nỗi đau ấy”, Guardiola khép lại phần trả lời của mình.

Buổi họp báo tạm thời quay lại chủ đề bóng đá, với câu hỏi về cái mác “vung tiền mua danh hiệu” luôn gắn với Man City. Guardiola rướn người về phía micro để đảm bảo từng lời của mình được nghe rõ, đáp rằng ông không thấy bị tổn thương trước những lập luận đó, vì “mỗi khi Man City giành chiến thắng, họ luôn dùng lý do đó để giải thích cho thành công của chúng tôi”.

Và như một cách nhắc lại câu trả lời ở phần họp báo đầu tiên với các kênh truyền hình, ông còn chêm thêm: “Đôi khi tôi đưa ra một vài bình luận chỉ để làm bầu không khí buổi họp báo bớt tẻ nhạt sau 10 mùa giải cầm quân ở Anh, nhưng những con số mới là thực tế, chúng không bao giờ biết nói dối và thực trạng đó sắp sửa thay đổi”.

Những tưởng mọi thứ sẽ trở lại đường ray bóng đá, nhưng một phóng viên khác tiếp tục đặt câu hỏi đâu là động cơ khiến Guardiola lên tiếng mạnh mẽ về những vấn đề có ý nghĩa với mình. Một lần nữa, cựu thuyền trưởng Barca tỏ ra sôi nổi và tâm huyết, với câu trả lời dài gần ba phút.

“Không chỉ là về nạn diệt chủng hay Palestine, mà là bất kỳ điều gì có thể giúp nhân loại trở thành một nơi tốt đẹp hơn”, Guardiola chia sẻ, kèm theo động tác quàng tay quanh người, ám chỉ mình là người ủng hộ tổ chức từ thiện Tây Ban Nha Open Arms, vốn thường có logo xuất hiện trên trang phục của ông. “Nhiều năm qua tôi luôn sẵn lòng giúp đỡ, thông qua những bộ trang phục mình mặc, đối với những người tìm cách vượt Địa Trung Hải, bỏ xứ mà đi để trốn chạy khỏi những cuộc chiến do chính con người tạo ra. Họ buộc phải rời bỏ quê hương, lênh đênh trên biển và rồi chúng ta phải lên tàu để nỗ lực cứu lấy họ. Đừng chất vấn là đúng hay sai, hãy cứ cứu người trước đã”.

“Đó là câu chuyện về tình người”, ông tiếp tục. “Chúng ta có thể đồng ý hoặc chỉ trích quan điểm này hay lập trường nọ, nhưng ai cũng có cái lý của mình. Khi có một ý tưởng, các bạn phải bày tỏ nó. Nhưng khi một mạng người đang đứng trước cửa tử, các bạn buộc phải cứu lấy họ”.

“Việc con người được sống và bảo vệ sự sống là điều duy nhất chúng ta có. Nhưng hiện tại điều đó đang không xảy ra, không chỉ ở khu vực này mà ở khắp nơi trên thế giới. Nhìn những gì đang diễn ra đi, ngay lúc này đây, với tất cả công nghệ và những tiến bộ mà chúng ta đang có, nhân loại đang ở thời điểm tiềm năng hơn bao giờ hết”, ông nhấn mạnh. “Chúng ta có thể đặt chân lên mặt trăng, có thể làm được mọi thứ. Vậy mà đến giờ phút này, chúng ta vẫn giết hại lẫn nhau vì cái gì? Vì cái gì chứ?”.

“Tôi nhìn những hình ảnh đó, tôi đã thấy tận mắt. Tôi xin lỗi, nhưng nó thực sự rất đau đớn. Nó làm tôi đau lòng. Đó là lý do dù ở bất kỳ vị trí nào, tôi sẽ lên tiếng để giúp xã hội này tốt đẹp hơn. Tôi không ảo tưởng rằng mình có thể thay đổi mọi thứ, nhưng tôi sẽ thử, tôi sẽ luôn ở đó. Luôn luôn là vậy. Tôi làm điều đó vì con cái, vì gia đình tôi, vì các bạn và gia đình các bạn, vì các cầu thủ và toàn thể đội ngũ cộng sự của tôi. Và mỗi người hãy cứ làm hết sức mình, trong công việc và trong cuộc sống của chính họ”.

Guardiola còn đề cập đến việc các đặc vụ liên bang Mỹ liên tiếp bắn chết người. “Đứng trước sự bất công, theo quan điểm của tôi, bạn buộc phải lên tiếng, bạn phải nói ra. Nếu không, sự bất công sẽ cứ thế lấn tới. Hãy nhìn những gì xảy ra tại Mỹ. Rene Good và Alex Pretti đã bị sát hại, một người là y tá. Hãy tưởng tượng nếu có một nhân viên của Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh bị 5-6 người vây quanh, đè gục xuống bãi cỏ với 10 phát súng. Nói tôi nghe xem làm thế nào các bạn có thể bào chữa cho hành động đó?”.

“Nếu ai đó làm sai, hãy đưa họ ra tòa, tống họ vào tù. Đó mới là cách thế giới hiện đại đáng lẽ phải được vận hành. Nhưng thực tế những gì đang xảy ra lại không như vậy, ngay cả trong thời đại văn minh này. Chẳng có một xã hội nào là hoàn hảo. Tôi biết không ai là hoàn hảo cả. Tôi cũng không, và chẳng ai cả. Các xã hội cũng vậy. Nhưng chúng ta phải nỗ lực để trở nên tốt đẹp hơn. Một người xả thân bảo vệ một người phụ nữ rồi bị giết hại vì điều đó. Ai có thể bao biện cho điều này? Tôi không biết. Nhưng tôi sẽ luôn đứng ra để đối đầu với những điều như vậy”.

Sau những phút liên tục trao đổi dồn dập, Guardiola đứng dậy khỏi ghế trước khi nhận thấy một phóng viên ở hàng ghế đầu vẫn chưa được nhân viên truyền thông sắp xếp lượt đặt câu hỏi. Phóng viên này sau đó đã xoáy sâu vào ẩn ý của Rodri sau trận hòa 2-2 với Tottenham, rằng các trọng tài đã không giữ được sự “trung lập” trong một số trận đấu của Man City.

Một màn đối đáp qua lại dài 4 phút diễn ra, dù Guardiola quyết liệt bảo vệ học trò và quan điểm của ông. Nhưng bầu không khí không căng thẳng, và HLV Man City còn nhướng người về gần phóng viên để chú tâm giải thích.

“Lúc đó, bạn sẽ cảm nhận tình huống theo bản năng khi vừa kết thúc trận đấu và bước vào phỏng vấn. Nhưng Rodri biết rằng chúng tôi cần phải chơi tốt hơn”, ông nói, trước khi nhấn mạnh bản thân không cho rằng các trọng tài đang âm mưu chống lại Man City. “Tuyệt đối không! Tôi rất tử tế với các trọng tài nhưng họ chẳng tin tôi đâu”.

Và với một lời chào tạm biệt hóm hỉnh, “Lúc nào cũng vui khi được gặp các bạn”, Guardiola rời phòng họp báo, tự do dành phần còn lại của buổi chiều để nghiên cứu sơ đồ chiến thuật của Newcastle, xem xét danh sách trọng tài điều hành cuối tuần này, hoặc cập nhật những tin tức mới nhất từ Trung Đông.

Hoàng Thông tổng hợp