Con đường thành “nhím thép” của Ukraine

Trong bối cảnh các cuộc đàm phán hòa bình đang trở thành tâm điểm của dư luận quốc tế, chính quyền Ukraine đang ráo riết chuẩn bị cho một kịch bản “Kế hoạch B” đầy quyết liệt.

Theo ghi nhận từ tờ POLITICO, Ukraine đang nỗ lực tự biến mình thành “nhím thép” – một thực thể quân sự có năng lực tự vệ mạnh mẽ đến mức Nga sẽ không thể tấn công trở lại. 

Khái niệm “nhím thép” bắt nguồn từ lời kêu gọi của Chủ tịch Ủy ban Châu Âu (EC) Ursula von der Leyen vào năm ngoái. Điều này đồng nghĩa với việc duy trì một quân đội thường trực khổng lồ, đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ tên lửa, drone hiện đại và tự chủ sản xuất vũ khí.

Thay đổi tư duy về bảo trợ quốc tế

Đối với Tổng thống Volodymyr Zelenskyy, việc ngăn chặn Nga trong tương lai đồng nghĩa với việc xây dựng năng lực phòng thủ độc lập và tự cường. 

Cụ thể hóa tầm nhìn này, bà Alyona Getmanchuk, trưởng phái đoàn ngoại giao của Ukraine tại NATO, khẳng định với POLITICO rằng nước này đã trải qua một cuộc “tái tư duy căn bản” về an ninh. 

Theo bà, cốt lõi của mọi cam kết bảo vệ phải nằm ở chính quân đội và nền công nghiệp quốc phòng nội địa, trong khi các thỏa thuận ràng buộc pháp lý với Mỹ, châu Âu hay sự hiện diện của lực lượng đa phương – vốn là trọng tâm trong các cuộc đàm phán hòa bình – giờ đây “chỉ được coi là yếu tố bổ trợ, không thể thay thế cho thực lực của Ukraine”.

Dưới góc nhìn của đối tác, Tổng thư ký NATO Mark Rutte trong chuyến thăm Kiev gần đây cũng nhấn mạnh sự song hành giữa nội lực và ngoại lực: “Ngoài một lực lượng vũ trang mạnh mẽ, Ukraine cần những đảm bảo an ninh vững chắc để làm chốt chặn”.

Tuy nhiên, bài học từ các cam kết không thành trong quá khứ cùng sự bất định chính trị tại Mỹ khiến Kiev thận trọng đối với các thỏa thuận đa phương.

Củng cố quân đội và ưu tiên công nghệ

Để hiện thực hóa chiến lược tự cường, Ukraine dự kiến duy trì một đội quân thường trực lên tới 800.000 người. 

Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedoro đưa ra cam kết về một cuộc cải cách sâu rộng: “Mục tiêu của chúng tôi là thay đổi hệ thống, xóa bỏ tham nhũng và thúc đẩy văn hóa lãnh đạo mới để những người có kết quả thực sự được trao cơ hội phát triển”.

Bên cạnh nhân lực, công nghệ là “xương sống” của chiến lược. 

Trong năm 2025, Ukraine đã chi hơn 2,1 tỉ euro để sản xuất 4,5 triệu drone FPV (drone góc nhìn thứ nhất). Đồng thời, Kiev đang xúc tiến kế hoạch sở hữu 150 tiêm kích Saab Gripen từ Thụy Điển và phối hợp với Anh phát triển tên lửa đạn đạo tầm bắn 500 km. Năng lực tấn công tầm xa này được kỳ vọng sẽ tạo ra thế cân bằng răn đe mới, buộc đối phương phải dè chừng.

Bài toán tài chính 

Dù năng lực sản xuất quốc phòng nội địa đạt 35 tỉ USD, Kyiv hiện chỉ đủ kinh phí ký kết các hợp đồng trị giá 12 tỉ USD. 

Trả lời phỏng vấn của POLITICO, ông Ihor Fedirko, Giám đốc Hội đồng Công nghiệp Quốc phòng Ukraine (UCDI), nhận định rằng an ninh tương lai của đất nước trước hết nằm ở khả năng phục hồi sản xuất. 

Ông Fedirko cảnh báo hiện có tới 60% năng lực sản xuất trong nước chưa được khai thác do thiếu vốn và các hợp đồng dài hạn: “Nếu không có tài chính có thể dự báo và các địa điểm sản xuất được bảo vệ, việc sản xuất hàng loạt không thể duy trì”.