Những cư dân nông thôn đứng sau cuộc cách mạng AI toàn cầu

Chandmani Kerketta, cư dân 27 tuổi sống tại bang Jharkhand ở miền đông Ấn Độ, làm nghề nông ban ngày và dán nhãn dữ liệu vào ban đêm. Cô nằm trong nguồn nhân lực nông thôn đang nổi lên ở quốc gia Nam Á, đóng vai trò ngày càng quan trọng nhằm thúc đẩy cuộc cách mạnh AI trên toàn thế giới

Nhiệm vụ của họ mang tính cơ bản nhưng thiết yếu với học máy, đó là dán nhãn và chú thích dữ liệu, cũng như kiểm tra chất lượng – những thông tin then chốt với nhiều ứng dụng AI hiện đại, như xe tự lái.

“Công việc này giúp tôi hoàn thành quá trình học hành, cũng như cho phép ở nhà trông coi nông trường”, Kerketta nói.

Cô là người đầu tiên trong dòng họ theo học tại trường cao đẳng. Cô ban đầu làm trợ lý văn phòng tại một công ty xử lý dữ liệu ở thủ phủ Ranchi của bang Jharkhand.

Sau khi theo học khóa đào tạo sử dụng máy tính ở quê nhà, cô bắt đầu gia nhập lực lượng lao động gồm hơn 200.000 người dán nhãn đang sinh sống tại các làng mạc và thị trấn nhỏ ở Ấn Độ. Con số này tương đương một nửa nguồn lao động dán nhãn dữ liệu toàn cầu và vẫn tiếp tục tăng, theo công ty Scry AI có trụ sở tại Mỹ.

Mỗi nhân công ở vùng nông thôn Ấn Độ có thể dán nhãn cho hàng trăm hình ảnh, video và tài liệu trong 8 tiếng làm việc tại nhà hoặc những trung tâm dữ liệu.

“Sau ca làm việc ban đêm, tôi sẽ ngủ một chút rồi tiếp tục làm nông vào ban ngày. Ở Jharkhand, nông nghiệp là tất cả”, cô nói.

Ấn Độ hiện đứng thứ ba thế giới về sức mạnh AI, vượt qua Hàn Quốc và Nhật Bản, xét trên hơn 40 tiêu chí do Viện AI hướng đến Con người (HAI) thuộc Đại học Stanford đưa ra.

Trong những tháng gần đây, hàng loạt tập đoàn hàng đầu ngành công nghệ Mỹ như Google, Microsoft và Amazon đã công bố khoản đầu tư hàng tỷ USD để xây dựng những trung tâm dữ liệu lớn nhất thế giới ở Ấn Độ.

Quốc gia này cũng không xa lạ với công việc gia công sản phẩm cho những doanh nghiệp công nghệ toàn cầu. Các thành phố như Bengaluru, Hyderabad và Chennai là nơi đặt trụ sở nhiều doanh nghiệp chủ chốt của thế giới, nhưng nỗ lực thúc đẩy AI tại Ấn Độ cũng đang mở rộng đến những vùng hẻo lánh.

Nhiều doanh nghiệp công nghệ đang chuyển dịch hoạt động đến những khu vực xa xôi nhằm tận dụng nguồn lao động và mặt bằng rẻ hơn nhiều. Xu hướng này được gọi là “cloud farming” (canh tác lao động số từ xa) và AI trở thành động lực mới thúc đẩy nó.

Mohan Kumar, sinh sống tại thị trấn TN Palayam ở bang Tamil Nadu, nằm trong số lao động hưởng lợi từ xu thế này. “Nhiệm vụ của tôi là chú thích dữ liệu cho AI. Tôi thu thập thông tin từ nhiều nguồn, dán nhãn và huấn luyện mô hình AI để có thể nhận diện, dự đoán vật thể. Qua thời gian đào tạo, các mô hình có thể tự giám sát một phần và đủ sức tự ra quyết định”, anh nói.

Kumar khẳng định không có sự khác biệt khi làm việc ở nông thôn và thành thị. “Dù ngồi ở vùng xa xôi hay đại đô thị, chúng tôi vẫn làm việc với các khách hàng quốc tế từ Mỹ và châu Âu, kỹ năng cần thiết cũng giống nhau”, anh cho hay.

Kumar đang làm việc cho Desicrew, công ty thành lập năm 2005 tại Chennai và được coi là doanh nghiệp tiên phong về canh tác lao động số từ xa.

Ông Mannivannan J K, CEO Desicrew, cho hay họ nhận ra có thể mang công việc đến nơi người lao động sinh sống, thay vì buộc chuyển đến thành phố để tìm kiếm việc làm. “Lâu nay cơ hội việc làm vẫn tập trung ở đô thị lớn, bỏ mặc người trẻ ở vùng nông thôn. Nhiệm vụ của chúng tôi là giúp họ gây dựng sự nghiệp tầm cỡ thế giới ngay tại quê nhà, đồng thời chứng minh chất lượng sản phẩm luôn được bảo đảm ở bất kỳ nơi nào”, ông nói.

Desicrew nhận nhiều công việc gia công cho bên ngoài, từ thử nghiệm phần mềm đến xây dựng bộ dữ liệu huấn luyện AI và quản lý nội dung. Ông Mannivannan cho biết 30-40% đơn hàng của công ty liên quan đến AI và hy vọng tăng lên 75-100%.

“Mọi người thường nghĩ vùng nông thôn luôn kém phát triển, nhưng các trung tâm của chúng tôi không thua kém so với thành phố lớn. Tất cả đều có khả năng truy cập dữ liệu bảo mật, đường truyền Internet ổn định và nguồn điện không bị gián đoạn. Khác biệt duy nhất là vị trí địa lý”, ông nhấn mạnh.

Indu Nadarajan, cư dân tại bang Tamil Nadu, hàng ngày vượt con đường quanh co để tới văn phòng tại thị trấn nhỏ gần đó, nơi cô dán nhãn ảnh chụp vạch kẻ và đèn đường, cũng như động vật để làm dữ liệu huấn luyện xe tự lái.

“Nhiều người đến Chennai và Bengaluru để học về AI. Nhưng tôi cảm thấy rất tự hào khi có thể học về AI ngay tại quê nhà”, Nadarajan, có bằng thạc sĩ toán học, cho hay.

Cô làm việc cho NextWealth, công ty dịch vụ AI đặt trụ sở ở Bengaluru và mạng lưới văn phòng trải khắp nhiều vùng quê Ấn Độ. Khách hàng của họ đến từ Mỹ, châu Âu và châu Á. Công ty thành lập năm 2008, là một trong các doanh nghiệp đi đầu lĩnh vực canh tác lao động số. Công ty đặt trụ sở tại Bangalore và đang có hơn 5.000 nhân viên làm việc tại 11 văn phòng ở các thị trấn nhỏ trên khắp lãnh thổ Ấn Độ.

“60% cử nhân Ấn Độ đến từ các thị trấn nhỏ, nhưng phần lớn doanh nghiệp IT chỉ thuê lao động ở thành phố lớn, khiến họ bỏ lỡ số lượng khổng lồ cử nhân trình độ cao”, Mythily Ramesh, đồng sáng lập và giám đốc quản lý NextWealth, cho hay.

NextWealth bắt đầu với công việc làm thuê tại những doanh nghiệp lớn, trước khi chuyển sang lĩnh vực AI hồi năm 2021. “Những thuật toán tiên tiến nhất thế giới đang được huấn luyện và xác thực tại các thị trấn nhỏ ở Ấn Độ”, bà nói.

Khoảng 70% đơn hàng của NextWealth đến từ Mỹ. “Mọi mô hình AI, từ sản phẩm như ChatGPT đến phần mềm nhận diện khuôn mặt, cần lượng lớn dữ liệu do con người dán nhãn. Đó là cốt lõi của canh tác lao động số”, Ramesh cho hay.

Bà tin rằng lĩnh vực này vẫn còn nhiều cơ hội mở rộng và phát triển, bày tỏ hy vọng Ấn Độ vẫn đóng vai trò đầu mối trong tương lai.

“Trong 3-5 năm tới, AI và AI tạo sinh sẽ tạo ra gần 100 triệu công việc xoay quanh huấn luyện, xác thực và kiểm soát theo thời gian thực. Các thị trấn nhỏ ở Ấn Độ sẽ là xương sống của lực lượng này. Những nước như Philippines có thể bám đuổi, nhưng khởi đầu sớm và quy mô quốc gia sẽ giúp Ấn Độ duy trì lợi thế trong 5-7 năm. Cần tận dụng điều này trước khi khoảng cách thu hẹp”, Ramesh nói.

Điệp Anh (Theo AFP, BBC)