Các loại xe hybrid khác nhau như thế nào?

Có 3 loại xe hybrid, còn gọi là xe lai, gồm: hybrid thông thường, hybrid sạc ngoài (PHEV) và hybrid nhẹ (mild hybrid), phù hợp với cơ sở hạ tầng sạc và nhu cầu sử dụng khác nhau.

Việc xác định đâu là loại phù hợp nhất với bạn không phải lúc nào cũng đơn giản (Ảnh: Jeff Perez/Motor1).

Xe hybrid là gì?

Đây là dạng xe hybrid tiêu chuẩn, điển hình là Toyota Prius đời đầu. Xe sử dụng kết hợp động cơ xăng và mô-tơ điện. Trong đó, động cơ xăng đảm nhiệm phần lớn công việc vận hành xe, còn mô-tơ điện hỗ trợ vận hành ở tốc độ thấp. Xe không cần cắm sạc, cũng không cần người dùng can thiệp thủ công.

Công nghệ này cho phép mỗi nguồn năng lượng phát huy điểm mạnh riêng. Động cơ xăng hoạt động khi tăng tốc mạnh hoặc chạy đường cao tốc, trong khi mô-tơ điện đảm nhiệm việc di chuyển ở tốc độ thấp, tăng tốc nhẹ và khi xe đang lăn bánh nhờ quán tính (tốc độ giảm dần).

Một số hệ thống, như cấu hình hai mô-tơ của Honda, thậm chí có thể tắt động cơ xăng trong thời gian ngắn khi chạy cao tốc để tiết kiệm nhiên liệu hơn nữa.

Pin của xe được sạc thông qua quá trình giảm tốc và chính động cơ xăng. Nhờ đó, các mẫu hybrid phổ thông hiện nay dễ dàng đạt mức tiêu thụ nhiên liệu chỉ khoảng 4,7-5,9 lít/100km, theo tiêu chuẩn của Cơ quan Bảo vệ môi trường Mỹ (EPA).

Ở xe hybrid tiêu chuẩn, động cơ xăng gánh phần lớn tải, còn mô-tơ điện hỗ trợ vận hành ở tốc độ thấp (Ảnh: Kia).

Ưu điểm lớn của xe hybrid thông thường là không đòi hỏi người dùng phải thay đổi thói quen sử dụng xe. Bạn vẫn đổ xăng như xe truyền thống, mọi thứ còn lại xe tự xử lý. Trải nghiệm lái xe hybrid cũng đã cải thiện rất nhiều so với những mẫu hybrid “ì ạch” trước đây.

Ngày nay, hybrid thậm chí còn được định vị là phiên bản mạnh mẽ, cao cấp hơn trong cùng một dòng xe, nếu người dùng còn lựa chọn khác trong cùng dòng xe.

Nhiều mẫu xe như Toyota Camry, Sienna hay RAV4 hiện đã chỉ bán phiên bản hybrid. Trong trường hợp vẫn có bản thuần xăng, hybrid thường có nhược điểm là giá mua hoặc thuê ban đầu cao hơn đôi chút.

Tại Việt Nam, các mẫu Toyota Yaris Cross HEV, Toyota Corolla Cross HEV, Toyota Camry HEV, Honda CR-V e:HEV RS hay Honda Civic e:HEV RS.

Xe hybrid sạc ngoài (PHEV) là gì?

Nếu bạn có ngân sách dư dả hơn và có thể tiếp cận điểm sạc thường xuyên thì xe hybrid sạc ngoài là lựa chọn còn hiệu quả hơn nữa. Thường được gọi là PHEV (plug-in hybrid electric vehicle) hoặc đơn giản là “plug-in”, loại xe này vẫn kết hợp động cơ xăng và mô-tơ điện, nhưng mô-tơ điện đóng vai trò lớn hơn rất nhiều so với ở xe hybrid thông thường.

Đúng như tên gọi, PHEV có cổng sạc để người dùng cắm điện trực tiếp, sạc pin độc lập với động cơ xăng – tương tự như xe thuần điện.

Có thể xem PHEV là “công nghệ chuyển tiếp” giữa xe hybrid thông thường và xe điện thuần, vì chúng thường có khả năng chạy hoàn toàn bằng điện trong quãng đường tương đương một ngày đi làm. Tầm hoạt động này khác nhau tùy mẫu xe.

Ví dụ, mẫu Prius PHEV hiện được công bố chạy điện tối đa khoảng 71km, trong khi RAV4 PHEV đời mới hướng tới mốc khoảng 80km không cần dùng xăng. Tất nhiên, tầm hoạt động thực tế còn phụ thuộc vào thời tiết, tải trọng, giao thông và thói quen đạp ga của người lái.

Xe hybrid sạc ngoài kết hợp động cơ xăng và mô-tơ điện, nhưng trong đó mô-tơ điện đảm nhiệm phần lớn công việc (Ảnh: Mitsubishi).

Trong điều kiện lý tưởng, bạn có thể đi lại hằng ngày chỉ bằng điện, sạc xe qua đêm và lặp lại chu trình đó, gần như không cần ghé trạm xăng. Khi xe chạy đường dài, động cơ xăng sẽ phát huy tác dụng và xe vẫn vận hành như một chiếc ô tô thông thường.

Nếu bạn chủ yếu chỉ dùng ô tô để đi làm hằng ngày ở đô thị thì PHEV là một lựa chọn rất đáng cân nhắc. Tuy nhiên, cũng giống xe điện, chỉ nên chọn PHEV khi bạn có điều kiện sạc pin thường xuyên.

Nếu bạn hay quên cắm sạc, mức tiêu hao nhiên liệu của xe PHEV sẽ không tối ưu bằng xe động cơ đốt trong thuần túy. Lý do là pin cạn, động cơ xăng sẽ phải gánh trọng lượng của toàn bộ hệ thống hybrid mà riêng bộ pin đã nặng tới vài trăm kg, nên hiệu quả vận hành sẽ giảm.

So với hybrid thông thường, PHEV thường đắt hơn vài nghìn USD và số lượng mẫu xe cũng hạn chế hơn.

Tại Việt Nam, các xe như BYD Sealion 6 hay Jaecoo J7 sử dụng công nghệ PHEV, với khả năng hoạt động thuần điện tối đa 100km và 106km. 

Xe mild-hybrid là gì?

Nếu PHEV giống như hybrid thông thường nhưng “điện hóa nhiều hơn”, thì hybrid nhẹ, đúng như tên gọi, là hybrid “ít điện hơn”.

Xe hybrid nhẹ cũng kết hợp động cơ xăng với một mô-tơ điện nhỏ và pin dung lượng thấp. Thậm chí, mô-tơ điện thường kiêm luôn vai trò khởi động động cơ. Hệ thống này thường được gọi là hệ thống 48V, dựa trên điện áp pin sử dụng.

Xe mild-hybrid chủ yếu giúp hệ thống tự động tắt/mở động cơ (stop-start) hoạt động mượt mà hơn. Động cơ xăng sẽ tắt khi xe dừng đèn đỏ, cũng như trong vài giây trước và sau khi dừng, còn mô-tơ điện sẽ bù đắp phần công suất bị thiếu hụt.

Nếu xe hybrid sạc ngoài là hybrid “điện hơn”, thì hybrid nhẹ chính là hybrid “ít điện hơn” (Ảnh: BMW).

Giống hybrid thông thường, xe hybrid nhẹ không cần cắm sạc và không yêu cầu thay đổi thói quen lái xe. Người dùng chỉ đơn giản là lái xe như bình thường, và chiếc xe sẽ vận hành êm ái, tiết kiệm hơn một chút so với khi không có hệ thống này.

Xe mild-hybrid thường không có mức chênh giá rõ rệt, vì hiếm khi được bán song song với phiên bản không hybrid nhẹ. Hệ thống này thường được tích hợp sẵn trong hệ truyền động của xe.

Công nghệ hybrid nhẹ phổ biến nhất trên các mẫu xe sang đời mới, đặc biệt là xe Đức như Audi, BMW, Mercedes-Benz. Mazda cũng áp dụng công nghệ này trên các phiên bản 6 xi-lanh của CX-90 và CX-70.

Tại Việt Nam hiện có một số mẫu xe sử dụng công nghệ mild-hybrid là Suzuki XL7 Hybrid và Suzuki Ertiga Hybrid.

Loại xe hybrid nào phù hợp nhất với bạn?

Xe mild-hybrid về bản chất chỉ là “mô-tơ đề nâng cấp”, chủ yếu nhằm giúp hệ thống stop-start hoạt động mượt mà hơn. Dù có cải thiện hiệu suất nhiên liệu, đây chủ yếu vẫn là một trang bị mang tính xa xỉ, “làm hình ảnh”.

Khi đặt ra câu hỏi: “Nên chọn loại xe hybrid nào?”, đa số đang cân nhắc giữa hybrid sạc ngoài và hybrid thông thường.

Lựa chọn khá đơn giản. Nếu bạn có thể sạc xe thường xuyên tại nhà hoặc nơi làm việc, hiếm khi chạy quá 50-65km mỗi ngày và chấp nhận mức giá ban đầu cao hơn, hãy chọn hybrid sạc ngoài. Còn với phần lớn người dùng khác, xe hybrid thông thường vẫn là một trong những cách dễ dàng và kinh tế nhất để tiết kiệm nhiên liệu, mà không cần thay đổi cuộc sống xoay quanh trạm sạc.

Theo Motor1