Phòng ngừa hóc dị vật cho trẻ trong ngày Tết

ThS.BS Phạm Đình Tuấn, khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết trẻ có thể bị hóc hạt ngũ cốc, kẹo cứng, thạch dẻo hoặc những mảnh đồ chơi nhỏ. Dị vật lọt vào đường thở (thanh quản, khí quản, phế quản) gây nguy hiểm cho tính mạng nếu không xử trí kịp thời. Dấu hiệu trẻ hóc dị vật có thể xuất hiện đột ngột. Trẻ đang ăn hoặc chơi bỗng ho sặc sụa, khó thở, thở rít, mặt đỏ hoặc tím tái, không nói hoặc khóc được. Trường hợp nặng, trẻ có thể lơ mơ, mất ý thức do thiếu oxy.

Để phòng ngừa hóc dị vật trong dịp Tết, phụ huynh cần để xa tầm tay trẻ các vật nhỏ, tròn, trơn dễ rơi vào đường thở. Chọn thực phẩm phù hợp độ tuổi; không cho trẻ dưới 3 tuổi ăn kẹo cứng, thạch dẻo, bánh nếp dính hay tự bốc các loại hạt. Thịt cần tách xương kỹ, thức ăn cắt nhỏ, mềm, dễ nhai. Khi ăn, trẻ nên ngồi yên, tránh chạy nhảy, cười đùa.

Đồ chơi cũng cần chọn loại kích thước đủ lớn, không sắc nhọn, không có chi tiết nhỏ dễ tháo rời. Người lớn nên quan sát trẻ thường xuyên, không để trẻ ngậm hay nhét đồ vật vào miệng, mũi.

Nguyên tắc quan trọng nhất khi trẻ hóc dị vật là phải giữ bình tĩnh. Tâm lý hoảng loạn có thể khiến người lớn xử trí sai cách. Nếu trẻ còn tỉnh, hồng hào, khóc, phụ huynh nên đặt ở tư thế ngồi thở. Trường hợp trẻ không thể ho ra dị vật, nên giữ yên bé, đưa đến bệnh viện để khám.

Nếu trẻ không ho được, khó thở hoặc có dấu hiệu tím tái do tắc nghẽn đường thở, gia đình cần gọi cấp cứu, tiến hành sơ cứu phù hợp với từng độ tuổi.

Với trẻ dưới một tuổi, người lớn đặt trẻ nằm sấp trên cẳng tay, đầu thấp hơn thân, dùng lòng bàn tay vỗ mạnh 5 cái liên tiếp vào vùng giữa hai bả vai. Sau đó, lật trẻ ngửa, dùng hai ngón tay ấn nhanh, dứt khoát 5 lần vào giữa ngực (vị trí 1/3 dưới xương ức). Lặp lại chu kỳ này cho đến khi dị vật được tống ra hoặc trẻ có dấu hiệu thở lại.

Trường hợp trẻ trên một tuổi, người lớn áp dụng thủ thuật Heimlich. Phụ huynh đứng hoặc quỳ phía sau trẻ, vòng tay ôm lấy bụng bé, đặt một tay nắm lại đặt trên rốn 2-3cm và dưới mũi ức, tay còn lại ôm lấy nắm tay kia giữ chặt, sau đó ép nhanh – mạnh – hướng lên trên và vào trong, chú ý giật mạnh, nhanh, hướng vào trong, lên trên. Động tác này tạo áp lực đột ngột trong ổ bụng, lồng ngực, đẩy dị vật ra khỏi đường thở.

Nếu trẻ bất tỉnh, hôn mê cần kiểm tra xem trẻ còn thở hay ngừng tuần hoàn. Lúc này cần cấp cứu ép tim ngoài lồng ngực. Đặt trẻ nằm ngửa trên nền đất hoặc ván cứng. Người lớn quỳ gối, hai đầu gối đặt mé ngoài gối của trẻ. ‎Đặt hai bàn tay chồng lên nhau, đặt gót bàn tay lên vùng dưới xương ức trẻ. Đột ngột ấn mạnh, nhanh 5 lần theo hướng từ trước ra sau và kiểm tra đường thở.

Trong mọi trường hợp, tuyệt đối không để dốc đầu trẻ xuống có thể gây nôn trớ. Không dùng tay móc họng trẻ khi không nhìn thấy rõ dị vật. Không cho trẻ uống nước hay nuốt thêm thức ăn vì dễ khiến dị vật trôi sâu vào khí quản.

Sau khi dị vật được lấy ra, phụ huynh vẫn nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để kiểm tra. Bác sĩ Tuấn khuyên các thành viên trong gia đình cần trang bị kiến thức sơ cứu hóc dị vật.

Trịnh Mai