10 món ăn tốt và hại thận ngày Tết

Tết là thời điểm sum họp bên mâm cơm gia đình, nhưng một số món ăn truyền thống ngày Tết không tốt cho thận nếu ăn uống thiếu kiểm soát. BS.CKII Đinh Cẩm Tú, Trưởng đơn vị Thận Nhân tạo, khoa Nội thận – Lọc máu, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, gợi ý 5 món ăn ngày Tết tốt cho thận cũng như 5 món ăn hại thận mà người bệnh nên tránh.

5 món ăn tốt cho thận

Thịt gà không thể thiếu trong mâm cơm ngày Tết. Đây là nguồn đạm dồi dào thiết yếu cho cơ thể vì ít phospho và chất béo hơn thịt đỏ. Thịt gà rất tốt cho người bệnh thận nếu ăn đúng cách, bỏ da và ăn nhạt, luộc hoặc hấp, tránh chiên rán, tẩm ướp nhiều gia vị. Tuy nhiên, người bệnh không nên ăn quá nhiều trong một lần vì dư đạm có thể gây áp lực lên thận.

Cá hấp, cá kho nhạt có trong mâm cơm cúng và mâm cơm đầu năm của nhiều gia đình. Cá là nguồn đạm chất lượng cao, dễ tiêu, hàm lượng purin thấp hơn so với thịt đỏ phù hợp với người bệnh thận, đồng thời giàu omega-3 có lợi cho mạch máu thận. Người bệnh thận nên bổ sung cá trong ngày Tết, ưu tiên hấp hoặc kho nhạt để hạn chế muối và dầu mỡ.

Rau luộc, rau hấp các loại như bông cải xanh, cải thìa, đậu que, cà rốt… luộc chín, rửa qua nước sạch (để hạn chế kali) giàu chất xơ, vitamin và khoáng chất, đồng thời ít đạm và ít natri rất tốt cho bữa cơm ngày Tết của người bệnh thận. Việc tăng cường rau xanh cũng giúp giảm gánh nặng chuyển hóa cho thận, hỗ trợ kiểm soát huyết áp và đường huyết để phòng ngừa bệnh thận mạn.

Canh rau củ nấu nhạt từ bí đao, bầu, mướp, cà rốt… cung cấp nước, vitamin và khoáng chất tự nhiên, hỗ trợ duy trì cân bằng dịch trong cơ thể. Món ăn này giúp thận giảm áp lực lọc, hạn chế tình trạng mất nước khi ăn mặn hoặc sử dụng rượu bia ngày Tết.

Trái cây ít kali như táo, lê, dâu tây, việt quất, thanh long là những loại bổ sung nước, vitamin, hạn chế táo bón, phù hợp cho người bệnh thận. Tuy nhiên, người bệnh lưu ý không nên ăn quá nhiều.

5 món ăn hại thận

Giò chả chứa nhiều chất béo và hàm lượng protein khá cao, dễ chứa hàn the, không tốt cho người bệnh thận. Bệnh nhân suy thận có kèm theo tăng huyết áp, suy tim hoặc suy thận giai đoạn điều trị bảo tồn, chỉ nên ăn khoảng 100-150 g một ngày hoặc ít hơn. Cần lựa chọn thực phẩm uy tín, có nguồn gốc rõ ràng, tránh các sản phẩm giòn dai bất thường, có mùi thơm nồng.

Dưa, hành, kiệu muối là các món “chống ngán” ngày Tết nhưng có hại cho thận do chứa làm lượng muối cao, tăng gánh nặng cho thận, gây tăng huyết áp, phù nề. Do vậy, những người mắc bệnh thận, thận yếu không nên ăn nhiều món này.

Nội tạng động vật chứa hàm lượng purin cao, ăn quá nhiều làm tăng nồng độ axit uric trong nước tiểu gây lắng đọng tinh thể, dẫn đến bệnh gout cấp hoặc sỏi thận, làm suy giảm chức năng thận. Người bệnh nên hạn chế tối đa, thay bằng các nguồn đạm ít purin từ thịt nạc, trứng, sữa ít béo…

Mứt Tết, nước ngọt có gas chứa nhiều đường tinh luyện, ăn nhiều làm tăng đường huyết, rối loạn chuyển hóa và gián tiếp gây tổn thương thận, đặc biệt ở người có nguy cơ đái tháo đường.

Rượu bia gây mất nước nghiêm trọng, giảm lưu lượng máu đến thận, làm chậm quá trình lọc chất thải và dễ dẫn đến sỏi thận. Chất cồn (đặc biệt là purin trong bia) khiến cơ thể tăng sản sinh axit uric và cản trở thận đào thải chất này. Đây là nguyên nhân trực tiếp gây ra các cơn đau gout cấp tính. Khi uống rượu, thận phải làm việc gấp đôi để lọc độc tố, lâu dần dẫn đến suy giảm chức năng thận khó hồi phục.

Để bảo vệ thận trong những ngày Tết, bác sĩ Tú khuyên mỗi người cần ăn uống điều độ, nêm nhạt, uống đủ nước. Người bệnh nên dung nạp lượng nước qua ăn hoặc uống hàng ngày bằng số lượng nước tiểu trong 24 giờ cộng thêm khoảng 500 ml; riêng những người bị phù nhiều hoặc tăng huyết áp uống ít hơn. Người bệnh tuyệt đối không uống rượu bia, kiêng các loại nước ngọt có ga vì dễ gây biến chứng đột quỵ, nhất là người suy thận có tăng huyết áp.

Hà Thanh