Về quê sớm vì nhớ mẹ và mấy trái bưởi, con gà ở chợ Tết quê nhà

Mỗi năm tôi đều về quê vào dịp gần Tết để thắp nhang tưởng nhớ mẹ hiền. Năm nay ngoại lệ, tôi phải về quê sớm hơn – mùng 10 tháng chạp, để đại diện gia đình lo đám cưới cho đứa cháu gái ruột mồ côi cha. Lỡ mất dịp đi chợ Tết cuối năm. 

Mẹ đi chợ Tết bán xấp lá chuối, mấy mớ trầu cau 

Nỗi thương cha nhớ mẹ dâng ngang, nghẹn ngang. Mà “bị” phải về quê sớm. Thiếu mất cái “khí quyển” của chợ quê những ngày sắp Tết. Những người trẻ sẽ không mấy cảm nhận được nỗi nhớ cái khí quyển đó khi lớn lên ở đô thành.

Thương cảm nhất là những bà mẹ quê chỉ có một hai con gà, con vịt đem xuống chợ bán để kiếm chút tiền chi tiêu cuối năm. 

Có bà mẹ chỉ có vài xấp lá chuối. Có bà chỉ có loe hoe vài trái bưởi vườn nhà, mớ trầu, cau. Tôi thường xuống chợ để cám cảnh chợ quê ba bữa cuối năm như những thước phim luôn quay lùi với mình suốt cả đời.

Về sớm lại phải vô sớm vì đang bận việc. Mất chợ quê. Mất bên mẹ mấy ngày bận rộn không khí cuối năm. Mất rong ruổi chợ cá đầy ắp sản vật mẹ trùng dương tốt bụng hiếu khách tặng cho.

Nhớ mẹ nên xin chữ “Dĩ”

Theo thói quen mỗi năm, vào những ngày gần cuối năm, có nhiều nơi ở Sài Gòn thường tổ chức cho chữ. Dốt chữ Hán, nhưng vì quen bạn bè theo nghiệp những con chữ này nên tôi học đòi. 

Nhiều năm liên tiếp tôi có thời thường hay xin chữ cuối năm ở miếu Thành Hoàng bổn cảnh trong một con hẻm gần góc đường Điện Biên Phủ và Cao Thắng.

Nhớ có lần tôi đi với đứa con út. Những người viết chữ quen ở miếu hỏi đùa nó muốn xin chữ gì. Nó thật thà nói: “Cho con xin chữ ‘sữa'”.

Ông đồ già, tên chữ là Lý Lược Tam, người gốc Hoa, chuyên đứng bên cạnh tư vấn cho ông đồ trẻ Phạm Hoàng Quân bị sựng lại. Sữa là tiếng Nôm. Lý tiên sinh nghĩ một lúc mới ra chữ “nãi”. Người Quảng hay Tiều gì đó đọc là “nại” trong “nại phé” nghĩa là cà phê sữa.

Có lần, tôi có ông bạn trẻ mới cưới vợ chừng ba năm, chưa có con. Ông nhờ tôi tư vấn năm đó xin chữ gì. Tôi suy nghĩ và khuyên anh ta xin chữ “phồn”. Quả y năm đó vợ anh sanh con trai lúc gần cuối năm.

Năm nay, có tin sẽ mở bàn cho chữ tại Nhị Phủ hội quán trên đường Hải Thượng Lãn Ông vào sáng ngày 8-2 (21 tháng chạp).

Tôi loay hoay cố lục lọi trong đầu coi năm nay mình sẽ xin chữ gì. Cuối cùng tôi nghĩ đến chữ “Dĩ”.

Tôi dự tính sẽ đến xin chữ “Dĩ”. Xa xưa trong Kinh Thi của Trung Quốc có kể lại chuyện một người lính lên núi Dĩ để nhớ về mẹ: “Trắc bỉ Dĩ hề, chiêm vọng mẫu hề” (Trèo lên núi Dĩ kia, để trông ngóng mẹ vậy).

Nó làm ta nhớ đến mẹ đã đành, còn nhớ đến những ngọn núi ở quê miền Trung đau thương trong trận lụt vừa qua. Núi Dĩ trống trải để người lính dễ “chiêm vọng mẫu hề”. Núi miền Trung như những hiền mẫu bao năm chở che con dân lại hứng chịu đớn đau.

Lên núi cao tìm hướng cố hương, để nghe thương nhớ, có nhiều cố sự trong văn chương Trung Hoa. Như câu “Vân hoành Tần Lĩnh gia hà tại” (Mây che ngang núi Tần Lĩnh biết nhà ta ở đâu?) của Hàn Dũ.

Dĩ còn là chữ đầu của thành ngữ “Dĩ hòa vi quý” để ta chiêm niệm suốt một năm dài.