Ngộ độc thực phẩm dịp Tết: Không chỉ xin lỗi là xong

Tết Nguyên đán là thời điểm thị trường thực phẩm sôi động nhất trong năm, với lượng hàng hóa phong phú, đa dạng. Tuy nhiên, bên cạnh sản phẩm bảo đảm chất lượng, vẫn xuất hiện thực phẩm không rõ nguồn gốc, bảo quản kém, tiềm ẩn nguy cơ gây ngộ độc cho người tiêu dùng.

Khi rơi vào tình huống này, người tiêu dùng cần làm gì để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình?

Hình ảnh bệnh nhân bị ngộ độc thực phẩm (Ảnh minh họa: Hoàng Lê).

Giải đáp thắc mắc trên, luật sư Đặng Thị Thúy Huyền (Đoàn luật sư TPHCM) cho biết, theo Điều 7 Luật An toàn thực phẩm 2010 quy định tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm có trách nhiệm bảo đảm an toàn đối với thực phẩm do mình cung cấp và phải bồi thường thiệt hại nếu thực phẩm không bảo đảm an toàn gây tổn hại cho người tiêu dùng. Đồng thời, Điều 4 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 cũng khẳng định người tiêu dùng có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại về sức khỏe, tính mạng, tài sản khi sử dụng hàng hóa, dịch vụ không bảo đảm an toàn.

Trên cơ sở đó, khi xảy ra ngộ độc thực phẩm, người tiêu dùng cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được khám, điều trị và lưu giữ đầy đủ hồ sơ bệnh án, kết luận chuyên môn làm căn cứ chứng minh tình trạng ngộ độc. Song song đó, nên bảo quản mẫu thực phẩm còn lại (nếu có), bao bì, nhãn mác, hóa đơn, chứng từ hoặc các tài liệu, tin nhắn, hình ảnh liên quan đến giao dịch để xác định nguồn gốc sản phẩm gây hại.

Sau khi có căn cứ xác định thực phẩm là nguyên nhân gây ngộ độc, người tiêu dùng có quyền yêu cầu cơ sở sản xuất, kinh doanh bồi thường thiệt hại theo quy định. Về phía cơ sở vi phạm, tùy mức độ và hậu quả, có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo khoản 8 Điều 22 Nghị định 115/2018/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 124/2021/NĐ-CP). Cụ thể, hành vi nhập khẩu, sản xuất, chế biến, cung cấp, bán thực phẩm gây ngộ độc ảnh hưởng đến sức khỏe của từ 5 người trở lên mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự có thể bị phạt tiền từ 80 triệu đến 100 triệu đồng; đối với tổ chức vi phạm, mức phạt gấp đôi.

Ngoài hình phạt tiền, cơ sở vi phạm còn có thể bị áp dụng các biện pháp xử lý bổ sung và khắc phục hậu quả như: đình chỉ một phần hoặc toàn bộ hoạt động sản xuất, kinh doanh từ 3 đến 5 tháng; buộc thu hồi, tiêu hủy thực phẩm vi phạm; buộc chi trả toàn bộ chi phí xử lý ngộ độc, chi phí khám, điều trị cho người bị hại; đồng thời buộc thu hồi bản tự công bố sản phẩm đối với sản phẩm thuộc diện tự công bố.

Trường hợp hành vi vi phạm gây hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe cộng đồng, người bán còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội “Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm” theo Điều 317 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), với mức phạt tù có thể lên đến 20 năm và phạt tiền từ 40 triệu đến 200 triệu đồng, tùy tính chất, mức độ và hậu quả của hành vi.

Trong bối cảnh tiêu dùng tăng mạnh dịp Tết, người dân không nên chỉ thỏa thuận “cho qua chuyện” hoặc nhận lại tiền mua hàng khi xảy ra ngộ độc thực phẩm. Việc chủ động phản ánh, tố giác đến cơ quan y tế, công an hoặc lực lượng quản lý thị trường không chỉ bảo vệ quyền lợi của bản thân mà còn góp phần ngăn chặn thực phẩm không an toàn tiếp tục lưu thông, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng.