Tránh ‘ăn bù ngày Tết’ phòng đái tháo đường thai kỳ

Chuyên viên Nguyễn Thị Thu Huyền, Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết dịp Tết là thời điểm thai phụ dễ ăn quá mức, dùng nhiều thực phẩm ngọt, giàu chất béo, làm tăng nguy cơ rối loạn dung nạp glucose, tăng đường huyết. Nếu không kiểm soát khẩu phần ăn uống, thai phụ có nguy cơ mắc đái tháo đường thai kỳ gây thai to, sinh mổ, tiền sản giật…

Ăn lượng vừa phải

Tâm lý ăn Tết khiến nhiều thai phụ tiêu thụ lượng calo vượt nhu cầu. Phụ nữ mang thai nên tăng khoảng 11,5-16 kg nếu có chỉ số BMI bình thường trước mang thai, tăng ít hơn nếu thừa cân hoặc béo phì. Tăng cân quá mức là yếu tố nguy cơ quan trọng của đái tháo đường thai kỳ.

Thai phụ nên duy trì khẩu phần vừa phải, chia thành 5-6 bữa nhỏ trong ngày thay vì 2-3 bữa lớn. Nhờ đó, đường huyết không tăng đột ngột sau ăn, giảm gánh nặng chuyển hóa cho cơ thể.

Ưu tiên tinh bột hấp thu chậm trong mâm cỗ Tết

Tinh bột là nguồn năng lượng chính nhưng cũng là yếu tố làm tăng đường huyết nhanh. Trong mâm cỗ Tết, thai phụ nên ưu tiên cơm gạo lứt, ngũ cốc nguyên hạt, bánh mì nguyên cám, khoai lang luộc. Ngược lại, mẹ bầu hạn chế bánh kẹo, mứt Tết, bánh quy, nước ngọt, xôi, bánh chưng, món chế biến từ bột tinh chế. Chế độ ăn có chỉ số đường huyết thấp (GI thấp) giúp giảm nguy cơ đái tháo đường thai kỳ, kiểm soát đường huyết tốt.

Ăn nhiều rau xanh, trái cây ít ngọt

Chất xơ có thể làm chậm hấp thu glucose, cải thiện đáp ứng insulin. Thai phụ nên ăn ít nhất 400 g rau và trái cây mỗi ngày, ưu tiên rau lá xanh, bông cải, cà chua, dưa leo, cà rốt, trái cây ít ngọt như ổi, bơ, cam, bưởi, thanh long. Hạn chế trái cây sấy khô, nước ép đóng hộp, sinh tố thêm đường vì dễ làm tăng đường huyết nhanh hơn so với ăn nguyên quả.

Chọn protein, chất béo lành mạnh

Protein giúp ổn định đường huyết, kéo dài cảm giác no. Trong mâm cỗ Tết, thai phụ ưu tiên thịt nạc, cá, trứng, đậu phụ, các loại đậu và hạt. Cá biển giàu omega-3, hỗ trợ kiểm soát chuyển hóa, tốt cho sự phát triển não bộ thai nhi. Chất béo nên ưu tiên dầu thực vật, quả bơ, các loại hạt, hạn chế mỡ động vật, món chiên rán, thịt chế biến sẵn vì dễ làm tăng kháng insulin và rối loạn mỡ máu.

Hạn chế đồ ngọt và đồ uống có đường

Nước ngọt, trà sữa, nước trái cây đóng hộp và sữa có đường cung cấp đường nhanh. Dùng đồ uống có đường thường xuyên làm tăng nguy cơ đái tháo đường thai kỳ và đái tháo đường type 2 sau sinh. Thai phụ nên uống nước lọc, sữa không đường, trà hoa cúc, trà bạc hà không thêm đường.

Kết hợp ăn uống với vận động ngày Tết

Trong kỳ nghỉ Tết, nhiều người giảm vận động, dành phần lớn thời gian ngồi chơi, ăn uống, trò chuyện. Thai phụ nên hoạt động nhẹ nhàng như đi bộ 20-30 phút mỗi ngày, yoga bầu hoặc bơi lội giúp cải thiện độ nhạy insulin và kiểm soát cân nặng. Đi bộ sau bữa ăn có thể làm giảm tăng đường huyết sau ăn.

Thai phụ vẫn cần tầm soát đái tháo đường thai kỳ bằng nghiệm pháp dung nạp glucose, thường vào tuần thai 24-28. Với người có nguy cơ cao như béo phì, tiền sử gia đình đái tháo đường, từng mắc đái tháo đường thai kỳ hoặc mang thai muộn, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm sớm hơn.

Thanh Ba