Tàu sân bay USS Gerald R. Ford của Hải quân Mỹ (Ảnh: US Navy).
USS Gerald R. Ford, tàu sân bay hiện đại nhất của Hải quân Mỹ và là chiến hạm lớn nhất thế giới, đã đi qua eo biển Gibraltar ngày 20/2 và tiến vào Địa Trung Hải trong bối cảnh căng thẳng giữ Mỹ và Iran leo thang.
Theo một quan chức Mỹ, Washington hiện có 13 tàu chiến ở Trung Đông: một tàu sân bay USS Abraham Lincoln, 9 tàu khu trục và 3 tàu tác chiến ven bờ.
Tàu USS Gerald R. Ford, tàu sân bay lớn nhất thế giới, được nhìn thấy đi qua eo biển Gibraltar hướng về Địa Trung Hải trong một bức ảnh chụp hôm 20/2. Tàu được hộ tống bởi 3 tàu khu trục và khi đến nơi, sẽ nâng tổng số tàu chiến Mỹ ở Trung Đông lên 17 chiếc.
Hàng nghìn thủy thủ vận hành cả 2 tàu sân bay, mỗi tàu có không đoàn gồm hàng chục máy bay chiến đấu. Việc có 2 tàu chiến khổng lồ này cùng hiện diện tại Trung Đông cùng lúc là điều hiếm thấy.
Ngày 13/2, khi Tổng thống Donald Trump được hỏi về lý do triển khai thêm một nhóm tác chiến tàu sân bay thứ hai tới Trung Đông, ông nói: “Chúng tôi sẽ cần nó nếu không đạt được thỏa thuận (với Iran)”.
USS Gerald R. Ford sẵn sàng đến mức nào?
Việc triển khai USS Gerald R. Ford tới Trung Đông đánh dấu lần điều động lớn thứ hai trong một đợt triển khai có thể gọi là kéo dài bất thường.
USS Gerald R. Ford rời cảng nhà tại Norfolk, bang Virginia, ngày 24/6/2025, ban đầu để thực hiện các hoạt động thường lệ tại Địa Trung Hải và vùng biển châu Âu trong khuôn khổ nhóm tác chiến tàu sân bay 12.
Sau nhiều tháng tham gia các cuộc tập trận của NATO, thăm cảng và tuần tra, bao gồm tham gia cuộc tập trận Neptune Strike, nhóm tác chiến đã được điều chuyển qua Đại Tây Dương sang vùng Caribe nhằm gia tăng sức ép đối với Venezuela.
Đợt triển khai ban đầu của USS Gerald R. Ford dự kiến kết thúc vào tuần cuối tháng 12/2025. Tuy nhiên, việc tái triển khai tới Caribe đã khiến mốc thời gian này bị kéo dài. Thủy thủ đoàn trên chiến hạm lớn nhất thế giới khi đó hy vọng được trở về vào đầu tháng 3, song kế hoạch này cũng sẽ tiếp tục bị trì hoãn.
Mặc dù Hải quân Mỹ thường xuyên duy trì các tàu sân bay triển khai trong 9 tháng hoặc lâu hơn trong các cuộc chiến hậu sự kiện 11/9, nhưng các đợt triển khai thời bình thường không kéo dài quá 6 tháng.
USS Gerald R. Ford vốn dự kiến bước vào giai đoạn bảo dưỡng và đại tu lớn tại xưởng đóng tàu hải quân Newport News ở bang Virginia vào đầu năm nay. Việc triển khai tới Trung Đông đồng nghĩa không chỉ khiến con tàu phải dành nhiều thời gian hơn cho bảo dưỡng, mà chi phí sửa chữa và nâng cấp cũng có thể tăng vọt.
Một quan chức Mỹ năm ngoái nói rằng USS Gerald R. Ford dự kiến được thực hiện các sửa đổi cần thiết đối với một trong những hệ thống dùng để hạ cánh máy bay phản lực trên boong tàu. Những sửa đổi này đã được lên kế hoạch suốt 8 năm qua, cùng với nhiều nâng cấp khác chỉ có thể hoàn thành khi tàu nằm trong cơ sở sửa chữa công nghiệp.
Các nâng cấp đó được xác định là cần thiết trong nhiều năm thử nghiệm kể từ khi USS Gerald R. Ford đi vào hoạt động năm 2017. Trong khi đó, 2 tàu sân bay lớp Ford tiếp theo, gồm John F. Kennedy và Enterprise, được đóng mới với các thay đổi này ngay từ đầu.
Khi một tàu sân bay được triển khai quá 6 tháng, nó sẽ đối mặt với nhiều vấn đề bảo dưỡng.
Ví dụ, lớp phủ nhám trên boong tàu bắt đầu bong tróc nhiều hơn sau thời gian dài lênh đênh trên biển. Điều này đòi hỏi phải tạm dừng hoạt động bay trong vài ngày để phủ lại bề mặt boong nhằm tránh việc máy bay chiến đấu bị trượt khi không được cố định bằng xích.
Thượng nghị sĩ Mỹ Mark Kelly, bản thân là một phi công hải quân kỳ cựu đã nghỉ hưu, cho biết việc triển khai tàu liên tục hơn 6 tháng có thể kéo theo nhiều vấn đề.
“Nó khiến con tàu bị bào mòn dần, sự cố bắt đầu xảy ra, không nhất thiết là phi công làm rơi máy bay, mà là các tai nạn trên boong như thủy thủ tác nghiệp quá gần cửa hút gió động cơ phản lực hoặc cánh quạt đang quay. Đủ thứ chuyện bắt đầu xảy ra khi tàu ở ngoài khơi quá lâu”, ông Kelly nói.
Phó Đô đốc đã nghỉ hưu Mike Franken cho biết giai đoạn bảo dưỡng mà USS Gerald R. Ford dự kiến thực hiện sau đợt triển khai này có thể mất 4-6 tháng tại xưởng tàu. Việc trì hoãn bảo dưỡng bằng cách liên tục gia hạn triển khai sẽ dẫn đến chi phí leo thang.
Nếu các thiết bị bổ trợ như thang nâng máy bay (dùng để đưa máy bay từ khoang chứa lên boong) bắt đầu hỏng hóc, con tàu sẽ không thể hoàn thành nhiệm vụ được giao.
Những sự cố hoặc vấn đề bảo dưỡng như vậy có thể phải trả giá đắt trong tình huống xung đột.
Tháng trước, sĩ quan cao cấp nhất của Hải quân Mỹ cho biết ông sẽ “phản đối” các lệnh kéo dài đợt triển khai của USS Gerald R. Ford.
“Tôi nghĩ USS Gerald R. Ford, xét về năng lực, sẽ là một lựa chọn vô cùng giá trị cho bất kỳ nhiệm vụ quân sự nào mà Tổng thống muốn thực hiện. Nhưng nếu điều đó đòi hỏi phải gia hạn, thì sẽ có sự phản đối. Tôi sẽ xem liệu có điều gì khác tôi có thể làm”, Đô đốc Daryl Caudle, Tham mưu trưởng Tác chiến Hải quân (CNO), phát biểu bên lề hội nghị thường niên của Hiệp hội Hải quân Mặt nước tháng trước.
Những nguy cơ tiềm ẩn
Cần lưu ý rằng nhóm tác chiến tàu sân bay USS Harry S. Truman đã gặp một loạt sự cố trong đợt triển khai 2024-2025 tới Trung Đông khi thực hiện các hoạt động quân sự chống lại lực lượng Houthi ở Yemen tại Biển Đỏ.
Trong một sự cố bắn nhầm tháng 12/2024, tàu USS Gettysburg thuộc nhóm tác chiến đã vô tình phóng tên lửa vào 2 máy bay F/A-18 Super Hornet, bắn rơi một chiếc và suýt trúng chiếc còn lại.
Tháng 2/2025, USS Harry S. Truman va chạm với một tàu thương mại gần Ai Cập. Hai chiếc F/A-18 Super Hornet khác bị mất, một chiếc vào tháng 4 khi thực hiện cơ động né tránh mối đe dọa đang tới, và chiếc còn lại vào tháng 5 do dây hãm đà bị hỏng.
Các cuộc điều tra của Hải quân Mỹ kết luận cả 4 sự cố đều có thể phòng tránh được. Nguyên nhân được cho là do các lỗ hổng trong quản lý, thiếu sót trong huấn luyện và cường độ hoạt động quá cao.
Việc triển khai kéo dài bất thường của USS Gerald R. Ford làm dấy lên lo ngại về những sự cố tương tự mà USS Harry S. Truman đã phải trải qua.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/tau-san-bay-lon-nhat-the-gioi-co-nguy-co-truc-trac-neu-tham-chien-o-iran-20260222103218216.htm

