Ai có nguy cơ cao bị dị ứng thuốc?

Nhằm giúp cộng đồng hiểu đúng và nhận biết sớm các dấu hiệu nguy hiểm, TS Nguyễn Hữu Trường – Phó giám đốc Trung tâm Dị ứng và Miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai – đã đưa ra những khuyến cáo chuyên sâu về vấn đề này.

Dị ứng thuốc nguy hiểm hơn bạn tưởng

Dị ứng thuốc là phản ứng có cơ chế miễn dịch, không thể dự báo trước. Theo chuyên gia, các thể dị ứng thường gặp gồm:

Phản ứng tức thì: Xảy ra nhanh chóng, ngay sau khi dùng thuốc hoặc trong thời gian ngắn, như phản vệ, mày đay, phù mạch…

Phản ứng muộn: Xuất hiện sau vài ngày đến vài tuần, với các biểu hiện như hồng ban đa dạng, hội chứng Lyell, hội chứng Stevens-Johnson…

Các phản ứng này không chỉ làm gián đoạn quá trình điều trị mà còn có thể đe dọa trực tiếp đến tính mạng người bệnh nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.

Ai là người có nguy cơ cao?

Không phải ai cũng có nguy cơ dị ứng thuốc như nhau. Bạn cần đặc biệt thận trọng nếu:

Có tiền sử mắc các bệnh dị ứng như hen phế quản, viêm mũi dị ứng, dị ứng thức ăn hoặc từng dị ứng thuốc.

Đang nhiễm một số vi rút như HIV, Epstein-Barr, Herpes hoặc suy giảm chức năng gan, thận.

Sử dụng đồng thời nhiều loại thuốc, dùng thuốc ngắt quãng hoặc lặp lại nhiều lần một loại thuốc.

Dùng thuốc tại chỗ (bôi, đắp) kéo dài – đây là đường dùng có nguy cơ gây mẫn cảm cao nhất.

Những dấu hiệu không được bỏ qua

Theo bác sĩ Trường, nhận biết sớm các biểu hiện ở da và niêm mạc chính là “chìa khóa” để can thiệp kịp thời.

Dấu hiệu báo động phản vệ và phù mạch

Đột ngột nổi ban đỏ, ngứa quanh miệng, gan bàn tay, bàn chân, da đầu

Cảm giác bốc hỏa vùng mặt và ngực, kèm ngạt mũi, đỏ mắt

Tâm lý bất thường: lo lắng, bồn chồn, kích thích, cảm giác sợ hãi sau khi dùng thuốc

Cảm giác vướng họng, bó chặt cổ họng, khàn giọng, khó nói – cảnh báo phù mạch lưỡi, thanh quản.

Dấu hiệu báo động các hội chứng dị ứng muộn nguy hiểm

Sốt cao liên tục trên 39 độ C

Nổi hạch, đau sưng khớp

Ban đỏ lan tỏa vùng lưng, ngực; sưng nề mặt

Tổn thương dạng “bia bắn”, nổi bọng nước, viêm trợt loét niêm mạc miệng, họng, mắt, cơ quan sinh dục (gặp trong hội chứng Lyell, Stevens-Johnson)

Đỏ da toàn thân, da sưng nề, bong vảy

Bảng nhận biết các dấu hiệu dị ứng thuốc nguy hiểm:

Xử trí nhanh khi nghi ngờ dị ứng thuốc

Ngay khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào sau khi bôi, uống hoặc tiêm thuốc, cần:

– Ngừng thuốc ngay lập tức. Tuyệt đối không dùng thêm liều nào của thuốc nghi ngờ gây dị ứng.

– Liên hệ cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu nếu có khó thở, phù cổ họng, tụt huyết áp.

– Ghi nhớ tên thuốc, lưu lại đơn hoặc vỏ thuốc để cung cấp thông tin chính xác cho bác sĩ, tránh tái sử dụng hoặc dùng thuốc có phản ứng chéo trong tương lai.

Lưu ý đặc biệt về đường dùng thuốc

Theo chuyên gia, nguy cơ gây dị ứng thay đổi tùy theo đường dùng, giảm dần theo thứ tự:

Dùng tại chỗ (bôi, đắp) → Tiêm dưới da → Tiêm bắp → Uống → Tiêm tĩnh mạch.

Việc tự ý bôi kháng sinh hoặc thuốc lên vết thương hở trong thời gian dài tiềm ẩn nguy cơ mẫn cảm rất cao.

Trước khi dùng bất kỳ loại thuốc nào, người bệnh cần chủ động thông báo tiền sử dị ứng cho bác sĩ. Thầy thuốc cần khai thác kỹ tên thuốc từng gây dị ứng để tránh dùng lại hoặc tránh các thuốc có mẫn cảm chéo.

“Ngay khi xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ, phải ngừng thuốc và xử trí theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Việc chậm trễ có thể khiến tình trạng chuyển nặng, thậm chí đe dọa tính mạng.

Dị ứng thuốc không hiếm gặp, nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được nhận biết sớm và xử trí đúng cách”, bác sĩ Trường khuyến cáo.