Ông Trịnh Văn Quyết: Dành tối thiểu 2% tổng chi ngân sách cho văn hóa là ‘đột phá lớn, chưa từng có’

Sáng 25-2, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết đã quán triệt chuyên đề nội dung trọng tâm, cốt lõi của nghị quyết 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.

Văn hóa phải trở thành nền tảng vững chắc cho phát triển đất nước

Theo ông Trịnh Văn Quyết, nghị quyết 80 không chỉ xác định văn hóa là “nền tảng tinh thần”, mà phải trở thành nền tảng vững chắc của sự phát triển đất nước.

Nghị quyết nêu yêu cầu, nhiệm vụ cao hơn và đòi hỏi văn hóa phải thấm sâu “từ chính trị, kinh tế, xã hội, môi trường tới quốc phòng, an ninh, đối ngoại, thực sự trở thành sức mạnh mềm của quốc gia trong kỷ nguyên mới”.

Nghị quyết còn nhấn mạnh yêu cầu có tính nguyên tắc “văn hóa phải thấm sâu vào mọi quy hoạch, kế hoạch, đề án, dự án với tầm nhìn dài hạn và tiêu chuẩn cao, đảm bảo đồng bộ, tương hỗ với các chính sách, giải pháp đột phá về phát triển kinh tế, giáo dục, khoa học, công nghệ và chuyển đổi số”.

Ông cho hay, những năm qua, chúng ta đã có nhiều giải pháp kiên trì để triển khai thực hiện quan điểm “thấm sâu”, song kết quả còn nhiều hạn chế.

Trong đó, có những biểu hiện như thiếu văn hóa, dưới văn hóa, thậm chí phản văn hóa, vô văn hóa chưa được ngăn chặn hiệu quả, có khi còn gia tăng đáng lo ngại…

Từ thực tiễn đó, theo ông, nội dung của nghị quyết là một đòi hỏi cao, một thách thức gay gắt, mang tính thực tiễn sâu sắc cả trước mắt và lâu dài, đòi hỏi sự chỉ đạo và tổ chức thực hiện hết sức kiên trì và sáng tạo.

Đặc biệt, nghị quyết 80 lần đầu tiên đã đưa hai phạm trù mới về văn hóa, đó là văn hóa là “trụ cột” và là “hệ điều tiết” cho phát triển nhanh và bền vững đất nước.

Cùng với chính trị, kinh tế, xã hội thì văn hóa trở thành một trong bốn trụ cột của sự phát triển.

Từ đó, hai luận điểm “văn hóa là nền tảng” và “văn hóa là trụ cột” của sự phát triển đã khẳng định một tầm nhìn mới, vừa kế thừa các quan điểm trước đó, vừa có tính đột phá trong nhận thức lý luận về văn hóa thời kỳ phát triển mới của dân tộc.

Thực hiện tư tưởng trên, theo Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, đòi hỏi phải kiên quyết khắc phục khuynh hướng chỉ chú trọng tăng trưởng kinh tế đơn thuần mà coi nhẹ xây dựng văn hóa, xây dựng con người.

Ông nhấn mạnh trong nghị quyết 80 đặt văn hóa ngang tầm với chính trị, kinh tế, xã hội. Điều này, thể hiện một tầm nhìn mới, chỉ ra chất lượng và vị thế của văn hóa trong việc “định vị quốc gia”.

Bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho văn hóa, tăng dần theo yêu cầu thực tiễn

Khái quát các “điểm cốt lõi và mới”, ông Trịnh Văn Quyết nêu rõ nghị quyết vừa khẳng định mục tiêu chung cho từng lĩnh vực, vừa chỉ ra một số chỉ tiêu cụ thể cần phải đạt tới.

Như mục tiêu của ngành công nghiệp văn hóa là “đẩy mạnh phát triển…, hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp công nghiệp văn hóa, nghệ thuật sáng tạo”. 

Gắn với mục tiêu đó là chỉ tiêu ngành này đóng góp 7% GDP vào năm 2030 và phấn đấu 9% vào năm 2045, hình thành 5-10 thương hiệu quốc gia về công nghiệp văn hóa.

Hay trong quan điểm chỉ đạo khẳng định “đầu tư cho văn hóa là đầu tư cho phát triển đất nước, cho tương lai dân tộc” thì trong chỉ tiêu xác định rõ “bảo đảm nguồn lực tương xứng cho phát triển văn hóa, bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho văn hóa và tăng dần theo yêu cầu thực tiễn.

Ông cho hay những năm qua, Nhà nước quyết định 1,8%, nhưng trên thực tế hầu như chưa đạt tới, năm cao mới đạt trên 1,7%.

“Nghị quyết 80 khẳng định tối thiểu 2% và còn định hướng tăng dần theo yêu cầu thực tiễn là một đột phá lớn, chưa từng có đối với đầu tư cho văn hóa”, ông nhấn mạnh thêm.

Cũng để xây dựng và vươn lên hoàn thiện nhân cách con người Việt Nam thời kỳ mới, nghị quyết yêu cầu triển khai đồng bộ hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị gia đình, chuẩn mực con người Việt Nam.

Gắn liền với nhiệm vụ xây dựng con người, nghị quyết nhiều lần nhấn mạnh xây dựng môi trường văn hóa nhân văn, lành mạnh, hiện đại.

Đặc biệt, thấu hiểu đặc trưng văn hóa là lĩnh vực đặc biệt tinh tế, rất đặc thù, nghị quyết nhiều lần nhắc đến tính đặc thù, đột phá, vượt trội, giải phóng sức sáng tạo trong thể chế, chính sách, cơ chế phát triển văn hóa, phát huy tài năng văn hóa.

Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương lưu ý ba thành tố cực kỳ quan trọng để phát triển văn hóa được nghị quyết 80 gắn kết trong một nhiệm vụ lớn, đó là phát triển hạ tầng, huy động, sử dụng các nguồn lực và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực văn hóa.

Về hạ tầng, nghị quyết xác định “tập trung đầu tư, hoàn thiện hạ tầng văn hóa, ưu tiên các thiết chế văn hóa quy mô quốc gia, ngang tầm khu vực và quốc tế”. Một nhiệm vụ chưa từng được đặt ra trước đây…

Nghị quyết dành phần đặc biệt quan trọng trong phát triển đột phá văn hóa, đó là xây dựng chiến lược phát triển nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao…

Đối chiếu với thực tiễn, thực trạng hiện nay, ông Trịnh Văn Quyết chỉ rõ mỗi nhiệm vụ cụ thể trên thực sự là một thách thức lớn và khó, cần một tư duy đột phá và một kế hoạch dài hạn, khẩn trương, kiên quyết và kiên trì trong chỉ đạo và tổ chức thực hiện.