Vì sao Trung Quốc giảm nhập một nửa tôm hùm Canada, tăng gấp đôi mua của Việt Nam?

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), năm 2025 đánh dấu một cột mốc đáng chú ý của thị trường tôm hùm Trung Quốc khi tổng nhập khẩu tăng lên mức kỷ lục và cấu trúc nguồn cung thay đổi mạnh.

Năm bứt phá đặc biệt của tôm hùm Việt Nam tại Trung Quốc

Theo số liệu của Tổng cục Hải quan Trung Quốc, nhập khẩu tôm hùm của Trung Quốc năm 2025 đạt gần 70.000 tấn, tăng gần 10.000 tấn so với năm 2024.

Tuy nhiên, bản đồ cung cấp tôm hùm cho thị trường Trung Quốc thay đổi nhanh chỉ sau một năm.

Năm 2024, Canada là nhà cung cấp số 1 với gần 27.000 tấn, chiếm khoảng 44% tổng nhập khẩu, còn Việt Nam đứng thứ hai với gần 11.000 tấn (khoảng 18%).

Sang năm 2025, vị thế đảo chiều khi Việt Nam soán ngôi Canada trở thành nhà cung cấp số 1 cho Trung Quốc với hơn 24.000 tấn, chiếm khoảng 34%.

Trong khi đó, Canada giảm còn hơn 15.000 tấn (khoảng 22%), Mỹ đạt gần 10.000 tấn (khoảng 14%), còn Úc tăng mạnh lên gần 7.000 tấn (khoảng 10%).

Lý giải về sự chuyển hướng nhập khẩu của Trung Quốc, VASEP cho biết nguyên nhân là chính sách thuế của Trung Quốc đối với hàng Canada.

Theo đó, Trung Quốc áp tăng thuế 25% đối với nhiều mặt hàng thủy sản của Canada, trong đó có tôm hùm, và mức thuế này có hiệu lực từ ngày 20-3-2025.

Khi Canada chịu bất lợi thuế, người Trung Quốc tìm nguồn thay thế theo hướng vừa tối ưu giá, vừa tối ưu độ ổn định chất lượng giao hàng và Việt Nam có lợi thế rõ rệt về khoảng cách gần, thời gian giao nhanh, linh hoạt lô hàng, phù hợp cho nhóm sản phẩm sống/tươi.

Nhờ đó, năm 2025 là một năm bứt phá đặc biệt của tôm hùm Việt Nam tại thị trường Trung Quốc. Tổng giá trị tôm Việt Nam xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc và Hong Kong đạt 1,3 tỉ USD, tăng 55% so với năm 2024.

Trong cơ cấu đó, tôm hùm xanh là “đầu kéo” vượt trội với kim ngạch năm 2025 đạt 840 triệu USD, tăng 131% so với năm 2024.

Doanh nghiệp Việt cần duy trì chất lượng, tối ưu logistics

Với năm 2026, VASEP cho biết tháng 1, xuất khẩu tôm hùm xanh của Việt Nam sang Trung Quốc và Hong Kong đạt khoảng 100 triệu USD, tăng 6% so với tháng 1-2025. Con số này cho thấy đà tiêu thụ vẫn đang tốt ngay đầu năm 2026.

Tuy nhiên, từ tháng 3-2026, nếu tôm hùm Canada chính thức được gỡ mức thuế 25%, mặt bằng cạnh tranh tại Trung Quốc có thể thay đổi nhanh.

Canada có động lực giành lại thị phần ở các kênh nhà hàng cao cấp và quà biếu, trong khi Úc tiếp tục củng cố sự hiện diện sau khi thương mại được khôi phục.

Trong bối cảnh tiêu dùng Trung Quốc có thể phân hóa khi thay đổi chính sách thương mại, doanh nghiệp Việt Nam muốn giữ đà cần đi theo đúng hướng thị trường ổn định chất lượng, chuẩn hóa quy cách, tối ưu logistics hàng sống/tươi, và tăng kết nối trực tiếp với các mạng lưới phân phối hiện đại.

“Năm 2025 cho thấy Trung Quốc sẵn sàng mua mạnh tôm hùm khi nhu cầu phân khúc cao cấp phục hồi. Nhưng 2026 sẽ là năm kiểm nghiệm bản lĩnh, ai giữ được chất lượng, tốc độ giao hàng và khả năng bám kênh phân phối sẽ là người giữ được thị phần khi Canada quay lại cuộc chơi và cạnh tranh ở phân khúc cao cấp trở nên gay gắt hơn” – VASEP nhận định.