Doanh nghiệp Việt vẫn chờ Mỹ điều chỉnh thuế

Tạm dừng thuế, nhưng vẫn phải chờ

Ngày 24.2, ngày đầu tiên áp dụng việc xóa bỏ thuế đối ứng của Mỹ, hoạt động xuất nhập khẩu của các doanh nghiệp (DN) VN duy trì trạng thái tích cực dù các quy định thuế vẫn chưa rõ ràng.

Trao đổi với PV Thanh Niên, ông Vũ Thái Sơn, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Long Sơn – một trong những nhà xuất khẩu hạt điều hàng đầu vào thị trường Mỹ, cho biết vẫn đang “nín thở” chờ các thông tư hướng dẫn tiếp theo của cơ quan chức năng tại Mỹ.

Ảnh: Đào Ngọc Thạch

“Đối với hầu hết các mặt hàng nguyên liệu nông sản, thuế đối ứng của Mỹ gần như bằng 0. Có một khoảng thời gian ngắn Mỹ thu thuế này đối với mặt hàng hạt điều nhưng sau đó đã dỡ bỏ. Tôi cũng có một công ty tại Mỹ để thu mua nông sản và nếu được hoàn thuế thì chúng tôi cũng có thể nhận lại được khoảng 100.000 USD. Tuy nhiên, vấn đề đáng lo lắng hiện tại là sau khi dừng thu thuế đối ứng theo Đạo luật IEEPA, Tổng thống Mỹ lại ban hành một sắc lệnh khác với mức thuế 15%, áp dụng cho hầu hết các mặt hàng nhập khẩu. Tôi không biết mặt hàng hạt điều có lại nằm trong danh sách bị thu thuế sắp tới hay không. Bản thân tôi mong muốn mức thuế bằng 0 dành cho nông sản tiếp tục được Mỹ duy trì như hiện tại”, ông Vũ Thái Sơn bày tỏ.

Trong khi đó, lô hàng phân bón đầu tiên với sản lượng 40.000 tấn của Tổng công ty Phân bón Dầu khí Cà Mau (PVCFC) hiện đang trên đường đến Mỹ theo đúng lịch trình. Theo lãnh đạo PVCFC, thị trường Mỹ từ lâu được xem là mục tiêu xuất khẩu cực kỳ khó khăn đối với các nhà sản xuất phân bón đến từ châu Á, do bất lợi lớn về khoảng cách địa lý cũng như sự cạnh tranh gay gắt từ các nhà cung ứng khác. Tuy nhiên, phân bón lại là mặt hàng được miễn thuế tại Mỹ nên việc dừng thuế đối ứng hay triển khai thu thuế theo sắc lệnh khác cũng không ảnh hưởng. Điều cần thiết là đáp ứng được yêu cầu chất lượng sản phẩm, năng lực logistics và các tiêu chuẩn kỹ thuật khác của Mỹ.

Chia sẻ với Thanh Niên, một DN xuất khẩu mặt hàng đồ gỗ tại TP.HCM (khu vực Bình Dương cũ) cho biết phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ là tin rất vui cho ngành sản xuất đồ gỗ. Tuy nhiên, cần thêm một thời gian để các cơ quan quản lý ở Mỹ cập nhật hệ thống và ban hành hướng dẫn. Trong thời gian này, nếu họ yêu cầu nộp thuế thì các DN vẫn phải nộp để tránh bị xử phạt hành chính và ảnh hưởng đến thủ tục thông quan.

Hôm qua 24.2, Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản VN (VASEP) cũng đã có thông báo cập nhật và hướng dẫn cho các DN hội viên. Theo đó, VASEP khuyến nghị trong thời gian trước mắt, các DN vẫn cần tuân thủ nếu cơ quan hải quan Mỹ tiếp tục yêu cầu nộp thuế. Phán quyết của Tòa án Mỹ không đề cập cụ thể đến cơ chế hoàn thuế nhưng theo đánh giá của các luật sư thì DN hoàn toàn có cơ sở pháp lý để yêu cầu hoàn lại các khoản thuế IEEPA đã nộp.

VASEP cũng khuyến cáo DN rà soát mã sản phẩm cụ thể để xác định hàng hóa có thuộc diện miễn trừ hay không, trong đó hàng hóa được miễn áp thuế 15% nếu đáp ứng đồng thời 2 điều kiện là đã xếp tàu trước 12 giờ 01 sáng 24.2.2026 và nhập khẩu trước 12 giờ 01 ngày 28.2.2026.

VN sẽ cạnh tranh tốt nếu mức thuế bình đẳng

Trả lời PV Thanh Niên, ông Trần Văn Lĩnh, Chủ tịch HĐQT Công ty Thủy sản Thuận Phước (Đà Nẵng), cho biết: Trước đây thuế đối ứng mà Tổng thống Mỹ Donald Trump áp dụng cho các nước có sự khác nhau, tạo ra sự bất bình đẳng trong cạnh tranh giữa hàng hóa các nước xuất khẩu vào Mỹ. Đến nay việc thu thuế này đã bị xóa bỏ, đồng nghĩa thiết lập lại một sân chơi bình đẳng hơn cho tất cả các bên. Dù hiện tại Tổng thống Trump vẫn đang tìm cách áp thuế 10 – 15% lên hàng nhập khẩu nhưng đó cũng là mức thuế chung cho tất cả các quốc gia.

“Trong cuộc cạnh tranh đưa hàng vào Mỹ, chúng ta không chỉ xem xét về mức thuế VN phải chịu mà là tương quan giữa các đối thủ cạnh tranh với nhau. Khi mức thuế là bằng nhau thì cơ bản chúng ta không “ngán” bên nào cả. Bên cạnh câu chuyện thuế đối ứng, sản phẩm tôm của VN cũng được điều chỉnh thuế chống bán phá giá trên 35% xuống 4,58%. Trước đây với mức thuế trên 35% này thì các DN không dám mua bán gì, nay giảm ngay đầu năm là một tín hiệu được xem là tích cực. Khi các nước như Ấn Độ hay Ecuador có lợi thế về nguồn hàng đông lạnh giá rẻ thì VN lại có thế mạnh ở phân khúc hàng giá trị gia tăng, phù hợp với xu hướng tiêu dùng mới hiện nay. Chính vì vậy, về cơ bản việc thuế đối ứng bị dừng là tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, vẫn phải chờ đến giữa tháng 3 để xem phản ứng của thị trường khi diễn ra triển lãm thủy sản Bắc Mỹ tại Boston (Mỹ), khi đó sẽ có câu trả lời cụ thể nhất”, ông Trần Văn Lĩnh phân tích.

Cùng quan điểm tích cực về việc đình chỉ thuế đối ứng, ông Nguyễn Văn Kịch, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Thủy sản Cafatex (Cần Thơ), cho rằng dù phía chính quyền Mỹ vẫn tìm cách áp thuế khác lên hàng nhập khẩu nhưng đây là mức thuế chung cho toàn cầu, cân bằng lợi thế giữa các đối thủ nên DN Việt cũng không cần quá lo.

Theo ông Kịch, hiện nay DN VN có đủ trình độ, năng lực, công nghệ cũng như khách hàng truyền thống để giữ được thị trường Mỹ. Tuy nhiên, mặt khác, chính sự phản ứng của Tổng thống Trump cũng có thể ảnh hưởng đến tâm lý thị trường khiến các nhà nhập khẩu không dám lên kế hoạch mua hàng dài hạn mà chỉ mua theo chuyến và nhu cầu thị trường ngắn hạn. Điều này sẽ tác động tới kế hoạch sản xuất của DN và nông dân VN.

“Về mặt thị trường, nhiều bạn bè tôi ở Mỹ cho biết đang đối mặt với gánh nặng lạm phát khiến họ cắt giảm chi tiêu. Khi Tổng thống Trump muốn tăng thuế nhập khẩu đồng nghĩa với người tiêu dùng phải trả nhiều tiền hơn cho món hàng cùng giá trị; khi đó, các sản phẩm hàng giá trị cao của VN có nguy cơ bị ảnh hưởng lớn vì người tiêu dùng sẽ cắt giảm và chuyển sang các sản phẩm khác có giá thấp hơn để thay thế. Chính vì vậy, dù tín hiệu ban đầu khá lạc quan nhưng các DN vẫn cần phải hết sức thận trọng”, ông Nguyễn Văn Kịch chia sẻ.