Ông Trump ‘tự chấm điểm’, cử tri chưa đồng ý

Nhưng theo giới phân tích, nó lại thiếu các tuyên bố chính sách thực chất, trong khi tỉ lệ ủng hộ ông đang trên đà giảm sút.

Sáng 25-2 (giờ Việt Nam), ông Trump trình bày bài phát biểu thông điệp liên bang dài nhất trong lịch sử nước Mỹ.

Trong gần hai giờ, nhà lãnh đạo Mỹ đề cập một loạt vấn đề từ kinh tế, thương mại, nhập cư đến đối ngoại; tự hào tuyên bố đây là “bước ngoặt lịch sử” của nước Mỹ.

Nhưng câu hỏi thực sự không nằm ở độ dài bài phát biểu, mà ở chỗ liệu những lời lẽ đó có đủ sức thuyết phục cử tri trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11, khi Đảng Cộng hòa đang nỗ lực giữ vững đa số tại cả Hạ viện lẫn Thượng viện.

Bức tranh và những khoảng trống

“Quốc gia chúng ta đã trở lại: lớn mạnh hơn, tốt đẹp hơn, giàu có hơn và hùng mạnh hơn bao giờ hết” – đó là câu mở đầu của ông Trump, và gần hai giờ sau, ông khép lại cũng bằng thông điệp tương tự về một nước Mỹ “huy hoàng hơn bao giờ hết”.

Từng thành công với truyền hình thực tế, ông Trump tận dụng triệt để những khoảnh khắc thu hút ống kính trước hàng triệu cử tri theo dõi.

Một trọng tâm của bài phát biểu là ca ngợi năng lực điều hành kinh tế của bản thân. Ông liệt kê các số liệu về việc làm và thị trường chứng khoán Phố Wall, nhưng bỏ qua tốc độ tăng trưởng kinh tế chậm hơn dự kiến trong năm 2025.

Trước thực trạng chi phí sinh hoạt tăng cao vốn đang làm xói mòn niềm tin của cử tri và hầu hết cho rằng giá tăng là hệ quả từ chính sách thuế quan của ông, Tổng thống Mỹ chọn cách đổ lỗi cho phe Dân chủ: “Chính sách của họ đã tạo ra giá cả cao. Còn chính sách của chúng tôi đang nhanh chóng chấm dứt điều đó”, ông nói trong tiếng la ó từ phía các nghị sĩ Dân chủ.

Về thuế quan, chủ đề gây nhiều tranh cãi nhất, ông Trump tuyên bố nguồn thu từ thuế quan sẽ thay thế thuế thu nhập, giảm gánh nặng cho người dân.

Tuy nhiên, các chuyên gia kinh tế tại Viện Cato, được trang Axios dẫn lại, bác bỏ luận điểm này: “Khi thuế tăng, người tiêu dùng mua ít hàng nhập khẩu hơn, các doanh nghiệp chuyển sang các lựa chọn thay thế và giảm sản xuất. Phản ứng linh hoạt này hạn chế mức doanh thu mà thuế quan có thể tạo ra một cách thực tế”.

Trên thực tế, doanh thu từ thuế quan hiện chỉ là phần nhỏ so với hàng nghìn tỉ USD thu từ thuế thu nhập liên bang, và ngay cả khi tăng thuế quan “cực đại” cũng không thể lấp đầy khoảng trống đó.

Đáng chú ý, các thẩm phán Tòa án tối cao cũng có mặt tại phòng họp, sau động thái bác bỏ các chính sách thuế quan của ông Trump. Gọi đây là quyết định “đáng tiếc”, ông Trump khẳng định sẽ tìm kiếm các cơ sở pháp lý khác để duy trì thuế quan mà không cần tham vấn Quốc hội.

Nhập cư, đối ngoại và bầu cử

Ông Trump dành phần đáng kể bài phát biểu cho vấn đề nhập cư – một trong những chủ đề mà ông xem là lợi thế chính trị.

Ông cam kết bảo vệ hoạt động nhập cư “hợp pháp”, trong khi kiên quyết đóng cửa biên giới với người xin tị nạn, đồng thời kêu gọi ủng hộ chiến dịch thực thi luật nhập cư gây tranh cãi.

Các nghị sĩ đối lập liên tục phản ứng với những tiếng hô lớn: “Ông đã giết người Mỹ!”. Theo chiến lược gia Kevin Madden, việc tập trung vào nhập cư có thể là cách ông Trump giành lại các cử tri độc lập bị mất trong thời gian qua.

Trên mặt trận đối ngoại, Tổng thống Mỹ khẳng định đã giúp nước Mỹ an toàn hơn, tuyên bố cuộc không kích vào các cơ sở hạt nhân của Iran hồi tháng 6 năm ngoái đã “xóa sổ” chương trình vũ khí hạt nhân của Tehran, dù ông khẳng định ưu tiên giải quyết căng thẳng với Tehran qua con đường ngoại giao.

Ông cũng lần đầu tiết lộ Mỹ đã nhận 80 triệu thùng dầu từ Venezuela sau vụ bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro đầu năm nay.

Ông Trump cũng khẳng định thỏa thuận ngừng bắn Israel – Hamas tại Dải Gaza là thành công của mình, dù lực lượng Israel vẫn tiếp tục không kích dải đất này.

Ông còn yêu cầu Quốc hội thông qua luật bổ sung yêu cầu căn cước khi bỏ phiếu, với lập luận rằng các cuộc bầu cử đang bị gian lận “tràn lan” – một tuyên bố gây tranh cãi trong bối cảnh Đảng Cộng hòa đang lo ngại mất đa số mong manh tại Hạ viện.

Theo giới quan sát, ông Trump có lẽ tin rằng những cơn gió chính trị đang thổi ngược chiều sẽ dịu lại, và người dân sẽ dần cảm nhận được lợi ích kinh tế từ các chính sách của mình, ít nhất là vào dịp lễ Quốc khánh tháng 7.

Nhưng một cuộc thăm dò của Washington Post-ABC News-Ipsos công bố cuối tuần trước cho thấy tỉ lệ ủng hộ ông Trump đã giảm còn 39%. Liệu bài phát biểu kỷ lục này có đủ sức xoay chuyển xu thế đó không, câu trả lời sẽ được bộc lộ qua lá phiếu vào tháng 11 tới.