Được thành lập vào năm 1957 bởi sĩ quan Avraham Arnan và mô phỏng theo Lực lượng Đặc nhiệm Không quân Anh (SAS), Sayeret Matkal là đơn vị đặc nhiệm tinh nhuệ của Lực lượng phòng vệ Israel (IDF), nổi tiếng với tính bí mật cao, khả năng hoạt động độc lập và hiệu quả vượt trội trong môi trường thù địch.
Đơn vị này – với khoảng 200-300 thành viên – thường được so sánh với đặc nhiệm Delta Force của Mỹ, không chỉ tập trung vào sức mạnh quân sự mà còn đề cao trí tuệ và sự sáng tạo, thu hút những cá nhân tinh hoa hàng đầu của Israel, xứng đáng xếp ở vị trí thứ 4 trong Top 10 lực lượng đặc nhiệm xuất sắc nhất thế giới.
Đơn vị đặc nhiệm Sayeret Matkal tinh nhuệ của Israel (Video: Agilite).
Tuyển lựa “tinh hoa” bằng thử thách khắc nghiệt
Tiêu chuẩn tuyển chọn ứng viên cho Sayeret Matkal cực kỳ khắt khe, nhằm đảm bảo chỉ những cá nhân ưu tú nhất được tham gia. Từ những năm 1970, đơn vị mở cửa cho tình nguyện viên từ toàn quân đội Israel, không phân biệt giới tính.
Tuy nhiên, do đặc thù môi trường khắc nghiệt của đặc nhiệm, phần lớn chỉ có nam quân nhân Israel trúng tuyển. Yêu cầu cơ bản đối với người tham gia là công dân Israel, từ 18 tuổi, thể trạng tối ưu về cả sức khỏe, sức bền và tâm lý. Bất kỳ thiếu sót nào cũng dẫn đến việc loại bỏ ứng viên.
Quy trình sơ tuyển bắt đầu bằng Yom Sayerot (Ngày tuyển chọn), một đợt thử thách tinh thần và thể chất kéo dài trọn một ngày. Tiếp theo là Gibbush Matkal kéo dài 4-5 ngày không ngủ, với các bài kiểm tra sức bền như hành quân dài, mang tải trọng nặng, giải quyết vấn đề dưới áp lực, làm việc nhóm và kiểm tra trí tuệ.
Báo chí Israel và quốc tế thường mô tả quy trình tuyển chọn của Sayeret Matkal là rất “tàn nhẫn”, ưu tiên người có sức bền, khả năng chịu áp lực, tư duy độc lập và kỷ luật tuyệt đối.
The Times of Israel dẫn lời các cựu binh đặc nhiệm cho biết lực lượng Sayeret Matkal tìm kiếm không chỉ là vận động viên, mà là người bền bỉ, ít phàn nàn, giữ được cái đầu lạnh khi mọi thứ vượt giới hạn kiểm soát.
Chính vì thế, tỷ lệ ứng viên vượt qua giai đoạn này chỉ khoảng 10-20%, với hàng trăm người tham gia mỗi đợt (thường 2 lần/năm). Ứng viên phải chứng minh khả năng thích ứng cao, trí thông minh và sức bền tinh thần, vì đơn vị ưu tiên “chiến binh thông minh” hơn cơ bắp thuần túy. Phụ nữ được tham gia ứng tuyển từ năm 2020, nhưng tỷ lệ thấp do yêu cầu thể lực khắc nghiệt.
Huấn luyện chuyên sâu và toàn diện
Sau khi vượt qua tuyển chọn, quá trình huấn luyện ứng viên kéo dài 18-20 tháng, được xem là một trong những chương trình đào tạo dài nhất trong các đơn vị tác chiến của Israel. Đơn vị vừa phải hoàn thiện chuẩn bộ binh, vừa phải đạt chuẩn trinh sát – tình báo – đột kích đặc biệt.
Huấn luyện chia thành các giai đoạn gồm 4 tháng cơ bản bộ binh tại trại huấn luyện lính dù, bao gồm kỹ năng chiến đấu cơ bản và nhảy dù, sau đó là 2 tháng nâng cao bộ binh. Tiếp theo, họ sẽ phải vượt qua khóa nhảy dù chuyên sâu kéo dài 3 tuần và thêm 5 tuần huấn luyện chống khủng bố tại Trường Chống Khủng bố IDF, tập trung vào cận chiến, giải cứu con tin trên phương tiện (máy bay, xe buýt, tàu hỏa), xử lý bom mìn và bắn súng nhanh.
Các chiến đấu viên thuộc đơn vị đặc nhiệm Sayeret Matkal tinh nhuệ của Israel (Ảnh: IDF).
Tiếp theo là 12 tháng huấn luyện chuyên sâu về trinh sát, bao gồm kỹ năng định vị, ngụy trang, theo dõi, trinh sát, võ thuật Krav Maga, y tế chiến trường, phá nổ, lái xe chiến thuật, kỹ năng SERE (sống sót, lẩn trốn, kháng cự, thoát hiểm) và hoạt động sâu trong lãnh thổ đối phương.
Chương trình huấn luyện bám sát các môi trường tác chiến thực tế như sa mạc, núi non và đô thị, với sự hợp tác từ các đơn vị đồng minh như SAS Anh và Delta Force Mỹ. Tỷ lệ bỏ cuộc cao, chỉ khoảng 40% ứng viên vượt qua giai đoạn huấn luyện này để đứng vào hàng ngũ Sayeret Matkal.
Giới chuyên gia quân sự đánh giá, hệ thống tác chiến của Israel nhấn mạnh ưu thế “thấy trước – hiểu trước” hơn là chỉ “bắn mạnh”. Chính vì thế, Sayeret Matkal là một công cụ quan trọng trong triết lý đó.
Vũ khí tối ưu hóa nhiệm vụ và tích hợp công nghệ cao
Về trang bị, Sayeret Matkal sử dụng các vũ khí và thiết bị hiện đại nhất của Israel và đồng minh, được tối ưu hóa cho trinh sát và hành động bí mật. Vũ khí chính bao gồm súng trường Tavor X95 (cỡ đạn 5.56x45mm) có trang bị giảm thanh, súng ngắn Glock 17/19, súng tiểu liên Uzi hoặc MP5, súng bắn tỉa M24 hoặc Barak (7,62mm /.338 Lapua), và vũ khí chống tăng như tên lửa Spike hoặc MATADOR.
Mỗi người lính cũng được trang bị áo giáp chống đạn hạng nhẹ, kính nhìn đêm Gen 3+, thiết bị liên lạc mã hóa, UAV mini cho trinh sát, thiết bị nghe lén, camera ngụy trang và công cụ phá khóa.
Các nhóm tác chiến Sayeret Matkal thường sử dụng phương tiện linh hoạt như xe địa hình, trực thăng Black Hawk hoặc thuyền cao tốc cho nhiệm vụ xâm nhập. Trang bị được cập nhật liên tục để phù hợp với nhiệm vụ tình báo, nhấn mạnh tính gọn nhẹ và bí mật.
Sức mạnh của mỗi thành viên Sayeret Matkal không nằm ở “món đồ” độc lạ, mà nằm ở cách tích hợp trang bị – kỷ luật – tình báo – kế hoạch thành chuỗi tác chiến chặt chẽ, khoa học và hiệu quả.
Đơn vị đặc nhiệm Sayeret Matkal tinh nhuệ của Israel (Ảnh: IDF).
Dấu ấn của đặc nhiệm cấp chiến lược
Đơn vị Sayeret Matkal đã tham gia nhiều hoạt động quân sự quan trọng, khẳng định vai trò then chốt trong an ninh Israel. Đơn vị nổi tiếng với Chiến dịch Entebbe (Thunderbolt) năm 1976, giải cứu 102 con tin bị bắt cóc tại Uganda với chỉ 1 thành viên thiệt mạng.
Các chiến dịch khác bao gồm: Chiến dịch Isotope năm 1972 giải cứu con tin trên máy bay Sabena; thu thập tình báo hạt nhân Iraq dẫn đến cuộc không kích Osirak năm 1981; bắt giữ lãnh đạo khủng bố ở Li Băng và Syria; hoạt động sâu trong lãnh thổ Palestine và Iran để thu thập thông tin tình báo.
Trong Chiến tranh Li Băng 1982 và 2006, đơn vị thực hiện trinh sát và đột kích nhằm vào các mục tiêu giá trị cao. Gần đây, Sayeret Matkal tham gia các hoạt động chống lại phong trào Hamas ở Dải Gaza với các sứ mệnh cứu con tin và tiêu diệt chỉ huy các nhóm vũ trang.
Tất cả hoạt động đều bí mật và thường phối hợp với Mossad, chứng minh khả năng hoạt động sâu trong lòng đối phương rất hiệu quả của Sayeret Matkal.
Do nguyên tắc bảo mật, nhiều chiến dịch mà Sayeret Matkal tham gia chỉ được hé lộ từng phần qua hồi ký của cựu binh hoặc các báo cáo công khai.
Có thể nói, Sayeret Matkal là hiện thân của một tư tưởng tác chiến đặc nhiệm rất Israel: tình báo đi trước, hành động chính xác đi sau. Đơn vị này không chỉ là “biệt kích đánh nhanh”, mà là lực lượng hoạt động trong vùng xám của chiến tranh hiện đại – nơi thông tin, bí mật và năng lực xâm nhập sâu quyết định kết quả.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/dac-nhiem-sayeret-matkal-tinh-nhue-cua-israel-dung-o-dau-trong-top-10-20260207122034247.htm
