Để flycam, UAV xâm nhập vùng cấm bay có thể bị xử lý hình sự

Trong ngày mùng 1 và mùng 6 Tết, lực lượng chức năng đã phát hiện nhiều drone xâm nhập hành lang an toàn bay tại Cảng Hàng không quốc tế Đà Nẵng khiến tổng cộng 54 chuyến bay bị ảnh hưởng, nhiều chuyến phải chờ cất cánh hoặc điều chỉnh thời gian hạ cánh.

Riêng sáng 17/2 (mùng 1 Tết), lực lượng chức năng phát hiện drone bay phía trên máy bay ở độ cao khoảng 1.158 m. Dù chuyến bay được phép hạ cánh an toàn, song 8 chuyến khác phải chờ cất cánh 20-30 phút và 10 chuyến bị ảnh hưởng khi tiếp cận. Chiều cùng ngày, thêm một drone xuất hiện ở độ cao khoảng 366 m bên trái tàu bay, khiến 7 chuyến không thể cất cánh trong 66-100 phút, hai tàu bay đã nổ máy phải dừng trên đường băng và 8 chuyến phải bay chờ. Tổng cộng ngày 17/2 có 35 chuyến bị ảnh hưởng.

Đến trưa 22/2 (mùng 6 Tết), một máy bay sau khi rời đường băng khoảng 4 phút phát hiện drone ở độ cao khoảng 518 m. Chuyến bay được tiếp tục hành trình, song 7 chuyến khác phải chờ từ 14 đến 57 phút, hai tàu bay tạm dừng cất cánh. Cùng thời điểm, 10 chuyến khi tiếp cận Đà Nẵng phải điều chỉnh hướng, hạ cánh muộn 30-45 phút. Trong ngày 22/2 có 19 chuyến bị ảnh hưởng.

Mỗi khi phát hiện thiết bị bay không người lái, kíp trực hiệp đồng các đơn vị liên quan, yêu cầu tàu bay đang tiếp cận chuyển sang bay chờ và tạm dừng khai thác cất cánh nhằm bảo đảm an toàn.

Theo thạc sĩ, luật sư Đặng Thị Thúy Huyền, về phương diện pháp lý, hành vi điều khiển flycam xâm nhập hành lang an toàn bay tại Sân bay Quốc tế Đà Nẵng khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép là vi phạm quy định trong lĩnh vực hàng không dân dụng. Luật Hàng không dân dụng Việt Nam 2025 quy định, hoạt động bay phải tuân thủ vùng trời được phép, bảo đảm an toàn cho quá trình cất, hạ cánh và điều hành bay. Khu vực cảng hàng không, sân bay và vùng lân cận thuộc phạm vi kiểm soát chặt chẽ về hoạt động bay.

Ngoài ra, Nghị định 288/2025/NĐ-CP về quản lý tàu bay không người lái và các phương tiện bay khác quy định tổ chức, cá nhân sử dụng flycam, UAV phải đăng ký phương tiện trước khi khai thác. Việc đăng ký, cấp giấy chứng nhận chỉ được thực hiện khi phương tiện đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật do Bộ Quốc phòng ban hành và có tài liệu chứng minh nguồn gốc hợp pháp. Hành vi điều khiển flycam xâm nhập khu vực an toàn bay có thể bị xử phạt vi phạm hành chính.

Cụ thể, theo điểm đ khoản 2 Điều 8, Nghị định 282/2025/NĐ-CP, người sử dụng tàu bay không người lái hoặc phương tiện bay siêu nhẹ chưa được đăng ký, chưa được cấp phép bay; tổ chức hoạt động bay khi chưa có giấy phép; hoặc điều khiển bay không đúng thời gian, địa điểm, khu vực, tọa độ, giới hạn cho phép có thể bị phạt 2-3 triệu đồng.

Trường hợp thực hiện hoạt động bay khi chưa có phép bay do cơ quan có thẩm quyền cấp, cá nhân có thể bị phạt 20-30 triệu đồng (khoản 10 Điều 8). Mức phạt với tổ chức bằng hai lần mức phạt áp dụng cho cá nhân.

Ngoài ra, nếu hành vi làm cản trở hoặc gây mất an toàn cho phương tiện bay khác, người vi phạm có thể bị phạt 30-40 triệu đồng và bị tước quyền sử dụng giấy phép bay từ 3 đến 6 tháng (khoản 11, 14 Điều 8).

Trong trường hợp gây hậu quả nghiêm trọng như thiệt hại về tài sản, sức khỏe, tính mạng hoặc xâm phạm khu vực trọng yếu về quốc phòng, an ninh, người vi phạm có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự 2015. Tùy tính chất, mức độ, hành vi có thể bị xử lý về tội Cản trở giao thông đường không theo Điều 278 Bộ luật Hình sự hoặc các tội danh khác liên quan đến xâm phạm tính mạng, tài sản hay an ninh quốc gia.

Các quy định cho thấy việc sử dụng flycam, UAV không còn là hoạt động giải trí đơn thuần mà thuộc lĩnh vực quản lý chặt chẽ về an ninh, an toàn hàng không. “Bay trái phép tại khu vực sân bay, hành lang an toàn bay tiềm ẩn nguy cơ lớn và có thể dẫn đến cả trách nhiệm hành chính lẫn hình sự”, luật sư Huyền lưu ý.

Hải Duyên